Lufta e Izraelit kundër Libanit ka dëmtuar rreth 22,5 për qind të tokës bujqësore të vendit, duke prekur drejtpërdrejt rreth 56 mijë hektarë, tha ministri libanez i Bujqësisë, Nizar Hani, në një intervistë për Anadolu.
Sipas tij, rreth 52 mijë hektarë të tokës së dëmtuar ndodhen në jug të vendit dhe në guvernatoratin Nabatieh, ndërsa 4 mijë hektarë të tjerë në rajonin Baalbek-Hermel.
Dëmet nuk janë kufizuar vetëm në tokat bujqësore dhe kulturat e mbjella, por kanë prekur edhe blegtorinë dhe bletarinë.
“Libani humbi më shumë se 30 mijë koshere bletësh dhe rreth 70 për qind të bagëtive në jug të vendit”, tha Hani.
Ai theksoi se janë dëmtuar edhe sipërfaqe të mëdha me ullinj dhe duhan. Libani jugor siguron rreth 70 për qind të prodhimit të agrumeve dhe 90 për qind të bananeve në vend. Këto produkte konsumohen në tregun vendas dhe eksportohen në Siri, Jordani dhe Irak.
Përleshjet mes Hezbollahut dhe Izraelit nisën më 8 tetor 2023, në sfondin e luftës në Gaza, ndërsa në shtator 2024 u zgjeruan në një fushatë më të gjerë ushtarake izraelite. Armëpushimi i arritur më 27 nëntor 2024 nuk i ndali sulmet izraelite në Liban.
“Izraeli përdori fosfor të bardhë gjatë luftës dhe spërkati me herbicidin glifosat zonat pranë kufirit, veçanërisht tokat pyjore”, tha ministri.
Sipas tij, analizat e autoriteteve libaneze deri në fund të vitit 2025 mbi tokën, kulturat bujqësore, pyjet dhe ujin treguan nivele të cilësuara si të kontrollueshme. Reshjet e dimrit ndihmuan në pakësimin e disa efekteve të këtyre substancave.
Megjithatë, luftimet e rifilluara në mars 2026 dhe prania izraelite në disa zona kanë penguar ekipet e specializuara të kryejnë analiza të reja. Ministria planifikon të mbledhë mostra sapo të jetë e mundur qasja në këto zona.
Luftimet e reja, që nisën më 2 mars në sfondin e luftës së ShBA-së dhe Izraelit kundër Iranit, deri në mesin e tetorit shkaktuan 4.389 të vrarë dhe 12.424 të plagosur.
Siguria ushqimore
Hani tha se rreth 24 mijë hektarë tokë me ullinj në jug të Libanit janë prekur drejtpërdrejt nga lufta, ndërsa 750 hektarë të tjerë janë nxjerrë jashtë përdorimit bujqësor pasi forcat izraelite rrafshuan tokat dhe shkulën pemë ulliri.
Ministria ka nisur sezonin e përpunimit të ullinjve dhe ka marrë rreth 20 mostra nga fabrikat pranë zonave nën pushtimin izraelit. Rezultatet e deritanishme nuk kanë treguar rrezik nga konsumimi i vajit të ullirit dhe ullinjve të prodhuar në zonat e testuara, tha ministri.
Ai shtoi se kur luftimet nisën në mars, tregjet ushqimore u përballën me presion të madh, pasi Libani varej nga importet e disa produkteve bujqësore nga Jordania, Siria dhe Egjipti.
Situata nisi të përmirësohej në prill, me rritjen e prodhimit vendas dhe fillimin e sezonit të frutave dhe perimeve. Sipas vlerësimeve të WFP-së dhe FAO-s, rreth 1,2 milionë banorë të Libanit mund të përballeshin me vështirësi për sigurimin e ushqimit gjatë periudhës prill-korrik 2026.
Siria, partnere strategjike
Ministri Hani e cilësoi Sirinë si partnere strategjike për Libanin, për shkak të kufirit të përbashkët dhe lidhjeve tregtare. Të dy vendet bashkëpunojnë për parandalimin e sëmundjeve që prekin blegtorinë, përfshirë sëmundjen e këmbëve dhe gojës.
Siria është gjithashtu tregu i huaj më i afërt për produktet bujqësore libaneze dhe një korridor i rëndësishëm për eksportet drejt Jordanisë, Irakut dhe vendeve të Gjirit.
Hani tha se rihapja e tregut saudit për produktet libaneze ka ndihmuar sektorin. Eksportet e disa produkteve bujqësore u rritën nga 20 deri në 40 për qind në tremujorin e tretë të këtij viti, krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.
Arabia Saudite hoqi ndalimin për produktet libaneze qershorin e kaluar, pas gati pesë vjetësh. Ndërkohë, në gusht u rihap edhe rruga e transportit tokësor përmes pikës kufitare Masnaa me Sirinë, krahas kontrolleve më të rrepta kundër kontrabandës.
Marrëveshje bujqësore me Türkiyen
Hani tha se Türkiye është një mbështetëse e rëndësishme e Libanit dhe se marrëveshja e përbashkët bujqësore mes dy vendeve është pothuajse gati për nënshkrim.
Ai bëri të ditur se gjatë takimit me ministrin turk të Bujqësisë dhe Pylltarisë, Ibrahim Yumaklı, Bejruti kishte kërkuar mbështetje për zhvillimin e bujqësisë.
Bashkëpunimi mes dy vendeve përfshin furnizimin me fidanë dhe materiale bujqësore, shkëmbimin e ekspertizës dhe ndihmën në shuarjen e zjarreve në pyje. Avionët turq kanë mbështetur disa herë ekipet libaneze në operacionet kundër zjarreve.
Pavarësisht dëmeve të mëdha në tokat bujqësore, blegtori dhe kultura të ndryshme, Hani tha se rritja e prodhimit vendas dhe rimëkëmbja e tregjeve të huaja kanë ndihmuar sektorin bujqësor të Libanit të përballojë një pjesë të pasojave të luftës.
