Në Türkiye është inauguruar një impiant prodhimi në shkallë industriale për një produkt vendas të nanoteknologjisë, i cili mund të ulë konsumin e ujit në bujqësi deri në 50 për qind, ndërsa rrit rendimentin e kulturave deri në 25 për qind.

Teknologjia e nanomaterialeve, e zhvilluar nga kompania ANT Systems pas 15 vitesh kërkime shkencore në Fakultetin e Inxhinierisë dhe Shkencave Natyrore të Universitetit Sabancı, ka hyrë në prodhim serik në një impiant të ri vendas në Istanbul me kapacitet vjetor prej 3 mijë tonësh.

Produkti kryesor i kompanisë, NANOTERN, është një nanomaterial biodegradues i krijuar për të mbajtur ujin në tokë për periudha më të gjata dhe për ta lëshuar atë në mënyrë të kontrolluar tek bimët kur është e nevojshme.

Teknologjia mund të mbajë deri në 1 mijë e 800 herë peshën e saj në ujë, duke ulur përdorimin e ujit për ujitje deri në 50 për qind dhe duke rritur produktivitetin bujqësor deri në 25 për qind.

Ajo gjithashtu rrit efikasitetin e plehrave dhe inputeve të tjera bujqësore, duke ndihmuar në uljen e kostove të prodhimit.

NANOTERN-i përdoret aktivisht jo vetëm në Türkiye, por edhe në ShBA, Amerikën e Jugut, vendet e Gjirit dhe Afrikë. Portofoli global i patentave të kësaj teknologjie mbahet në Türkiye.

Një shembull suksesi i kalimit nga akademia në industri

Duke folur në ceremoninë e hapjes, presidenti i Institucionit për Mbështetjen e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural (TKDK), Ahmet Antalyalı, tha se kjo nismë përfaqëson një shembull konkret të synimit të Türkiyes për të prodhuar teknologji të avancuar në sektorin bujqësor.

Antalyalı theksoi se projekti dëshmon se kalimi nga akademia në industri mund të realizohet me sukses, duke e cilësuar atë si një model zhvillimi më vete.

Rektori i Universitetit Sabancı, Yusuf Leblebici, tha se pas iniciativave të tilla qëndron një vizion i fortë dhe vite të tëra pune të përkushtuar, duke shtuar se mbështetja e Sakıp Sabancı dhe filozofia themeluese e universitetit kanë dhënë kontribut domethënës në këtë proces.

Leblebici theksoi gjithashtu se puna mbi teknologjinë ka vazhduar me vendosmëri gjatë periudhave të ndryshme të krizave globale.

Nënkryetari dhe drejtori ekzekutiv i ANT Systems, Can Yurdakul, paralajmëroi se toka mund të humbet jo vetëm për shkak të luftës, por edhe për shkak të mungesës së ujit, mungesës së efikasitetit dhe modeleve të paqëndrueshme të prodhimit.

“Energjia, uji dhe bujqësia janë tashmë ndër çështjet më të mëdha të botës”, tha Yurdakul.

“Sektori bujqësor përdor rreth 70 për qind të burimeve globale të ujit të ëmbël. Prandaj, një nga pyetjet më kritike për të ardhmen është se si të prodhojmë në mënyrë më të qëndrueshme me burimet ekzistuese”, shtoi ai.

Ai tha se pjesa më e madhe e teknologjisë në botë mbetet ende në fazën e kërkimit dhe zhvillimit, ndërsa Türkiye është ndër vendet e pakta që e prodhojnë atë në shkallë industriale me aplikime të provuara në terren.

“Çështja nuk është më të prodhojmë më shumë, por të prodhojmë më inteligjentisht me burime të kufizuara”, tha ai.

“Ne kemi ndërtuar një sistem që nuk përdor thjesht ujë; ai menaxhon ujin. Sot po flasim për një teknologji turke që përdoret në terren në pesë kontinente, nga ShBA-ja deri në Afrikë”, shtoi Yurdakul.

Ai tha se kompania synon ta shndërrojë ANT Systems nga një kompani teknologjike me bazë në Türkiye në një strukturë globale që vendos standarde.

“Teknologjia është e vetmja gjë ku mund të mbështetemi kundër stresit të ujit”

Duke folur për Anadolu pas ceremonisë, kryetari i Komisionit për Bujqësi, Pylltari dhe Çështje Rurale në parlamentin turk, Vahit Kirişci, theksoi se mosha mesatare e punonjësve në sektorin bujqësor po rritet dhe se përdorimi i teknologjisë në bujqësi është thelbësor për të tërhequr brezat e rinj.

Kirişci tha se integrimi i teknologjisë në çdo nivel, përfshirë nanoteknologjinë, do ta bëjë sektorin më tërheqës për të rinjtë.

“Nëse bëjmë një vlerësim specifik, duhet të pranojmë se nuk jemi një vend i pasur me ujë. Në një vend ku stresi i ujit nuk vihet më në dyshim, ne duhet ta përdorim ujin në mënyrën më efektive dhe efikase të mundshme”, tha Kirişci.

Ai theksoi se zgjidhjet teknologjike janë thelbësore për përdorimin efikas dhe pa humbje të ujit në bujqësi.

Güler Sabancı, kryetare e bordit themelues të Universitetit Sabancı dhe investitore në ANT Systems, tha se stresi i ujit i shkaktuar nga kriza klimatike po bëhet gjithnjë e më i dukshëm si globalisht ashtu edhe në Türkiye.

“Përballë krizës klimatike, fatkeqësive të mëdha që po përjetojmë dhe do të përjetojmë, si dhe stresit të ujit me të cilin po përballemi, e vetmja gjë ku mund të mbështetemi për të ardhmen është teknologjia, kërkimi i bazuar në shkencë dhe iniciativat e suksesshme që lindin nga këto kërkime. Kjo është edhe ajo ku bota beson dhe çfarë pret”, tha Sabancı.

Ajo tha se iniciativat sipërmarrëse dhe teknologjike të mbështetura në Universitetin Sabancı që nga viti 2007 janë shndërruar, pas afro 15 vitesh, në rezultate konkrete që synojnë zgjidhjen e problemeve globale.

Sabancı shtoi se impianti i parë i prodhimit tashmë ka kaluar fazën laboratorike dhe do të luajë rol kyç në luftën kundër ndryshimeve klimatike.

Produktet e nanoteknologjisë japin rezultate më efektive

Kryetari dhe drejtori teknik i ANT Systems, Yusuf Ziya Menceloğlu, tha se koncepti i qëndrueshmërisë filloi të marrë rëndësi rreth 15 vite më parë, ndërsa rritja e shpejtë e popullsisë përshpejtoi konsumin e burimeve dhe emetimet e karbonit, duke kontribuar në ngrohjen globale dhe mungesën e ujit.

“Në bujqësi ekziston realisht një krizë uji, një krizë e inputeve kimike, veçanërisht problemi i pesticideve, si dhe probleme me ruajtjen pas korrjes”, tha ai.

“Sot humbjet ushqimore arrijnë pothuajse në 5 për qind të produktit kombëtar bruto të Türkiyes. Prandaj ruajtja dhe mbrojtja e ushqimit pas korrjes janë shumë të rëndësishme”, shtoi ai.

Menceloğlu tha se kompania ka zhvilluar produkte të nanoteknologjisë për këta sektorë, pasi nanomaterialet mundësojnë rezultate më efektive me përdorim më të vogël materiali.

“Pikërisht për këtë arsye, për shkak të efektivitetit të tyre të lartë, ato janë pranuar gjerësisht”, shtoi ai.