Ministri turk i Thesarit dhe Financave, Mehmet Şimşek ka deklaruar se Türkiye i jep përparësi stabilitetit makrofinanciar dhe një politike të disiplinuar fiskale për të zbutur ndikimin e goditjeve, teksa përballet me sfidat strukturore globale.

Gjatë ceremonisë së hapjes së Forumit Ekonomik të Istanbul, Şimşek tha se qeveria ka ruajtur një politikë të disiplinuar fiskale për të zbutur ndikimin e goditjeve dhe për t’i dhënë përparësi stabilitetit makrofinanciar. Forumi dyditor u organizua nga Banka Qendrore e Türkiyes për të trajtuar sfidat e politikave ekonomike globale, duke mbledhur guvernatorë të bankave qendrore dhe politikëbërës të nivelit të lartë nga e gjithë bota, përfshirë ShBA-në dhe Mbretërinë e Bashkuar.

Şimşek tha se sfidat strukturore globale përfshijnë konfliktet, proteksionizmin tregtar, borxhin e lartë, zhvillimet e pafavorshme demografike, katastrofat klimatike të pritshme dhe inteligjencën artificiale. Vendi planifikon të rrisë shpenzimet për mbrojtjen me 229 për qind në buxhetin e vitit 2027 ndërsa Banka Qendrore ka vendosur objektivin e inflacionit në 21 për qind për vitin e ardhshëm, me synimin për të forcuar aftësinë parandaluese.

Şimşek shtoi se vlera e kërkimit dhe zhvillimit në projektet e mbrojtjes ka tejkaluar 100 miliardë dollarë, me rreth 1.400 produkte dhe projekte të mbrojtjes, duke e afruar vendin drejt synimit për t’u renditur ndër 10 eksportuesit kryesorë. Ai tha se Türkiye renditet ndër tre vendet kryesore në botë për ndihmën zyrtare për zhvillim dhe për shtrirjen e saj diplomatike.

Ai kujtoi se Turkish Airlines fluturon drejt numrit më të madh të destinacioneve krahasuar me kompanitë e tjera ajrore. Simsek tha se qeveria ka investuar në një projekt hekurudhor prej 8 miliardë dollarësh që kalon përmes Bosforit në Istanbul, duke lidhur Pekinin me Londrën.

Vendi gjithashtu ka nxitur vendet fqinje të investojnë në korridore shtesë, siç është Rruga e re e Zhvillimit, për të përmirësuar ndërlidhjen dhe qëndrueshmërinë. Şimşek theksoi se vendi ka investuar në tubacione të gazit natyror dhe naftës për të garantuar furnizimin me energji.

Pjesa e energjisë së rinovueshme në prodhimin e energjisë elektrike është rritur në pothuajse 60 për qind ndërsa si vend pritës i COP31-tës, Türkiye ka vendosur një objektiv ambicioz prej 35 për qind për elektrifikimin, nga 23 për qind aktualisht.

Qeveria iu përgjigj proteksionizmit tregtar global duke zgjeruar marrëveshjet e tregtisë së lirë. Aktualisht ka 54 marrëveshje të tilla ndërsa tre të tjera janë në pritje dhe negociatat vijojnë me Japoninë, Indonezinë, Këshillin e Bashkëpunimit të Gjirit dhe Kanadanë.

Ai theksoi se të ardhurat nga turizmi janë rritur nëntëfish gjatë çerek shekullit të fundit, duke e renditur Türkiyen ndër pesë destinacionet turistike më të vizituara në botë. Şimşek përmendi se vendi ka më shumë se 50 institucione shëndetësore të akredituara ndërkombëtarisht dhe tërheq turistë mjekësorë për trajtime estetike.

Sipas tij, vendi është bërë eksportuesi i tretë më imadh në botë i serialeve televizive dhe renditet i dyti pas Londrës për ekosistemin e lojërave elektronike për startup-et dhe kompanitë “unicorn”. Türkiye renditet e dyta pas Kinës në rangimin global të kompanive kontraktuese dhe shpreson të kontribuojë në rindërtimin rajonal, për të cilin nevojiten të paktën 1 trilion dollarë gjatë dekadës së ardhshme.

Şimşek theksoi se vendi pret numrin e gjashtë më të madh në botë të studentëve ndërkombëtarë në universitetet e tij. Ai theksoi se borxhi i përgjithshëm mbetet në 91 për qind, krahasuar me mesataren prej 230 për qind të vendeve të tjera në zhvillim ndërsa borxhi publik ndaj prodhimit bruto të brendshëm qëndron në 22 për qind.

Qeveria synon një deficit prej 3,1 për qind këtë vit, duke e mbajtur atë dukshëm nën mesataren prej 5,8 për qind të tregjeve në zhvillim në nivel global ndërsa ka ulur shpenzimet korrente nga 4,6 për qind në 2,9 për qind të buxhetit. Administrata synon të forcojë pozicionin e saj fiskal përmes investimeve në prokurimin publik, qeverisjen e ndërmarrjeve shtetërore dhe reformat tatimore.

Simsek tha se popullsia në moshë pune do të vazhdojë të rritet gjatë dekadës së ardhshme dhe se administrata planifikon reforma për të rritur pjesëmarrjen e ulët të grave në tregun e punës. Ai tha se vendi ka investuar në teknologjinë 5G+, ka zgjeruar kapacitetet e fibrave optike dhe planifikon ndërtimin e centraleve bërthamore, përfshirë reaktorë të vegjël modularë (SMR), për të furnizuar me energji inteligjencën artificiale.

Qeveria ka ndihmuar ndërmarrjet e vogla dhe të mesme të rrisin produktivitetin për të shfrytëzuar potencialin pozitiv të inteligjencës artificiale. Administrata ka investuar në ujitje dhe në bujqësirezistente ndaj ndryshimeve klimatike për të luftuar ngrohjen globale.

Şimşek tha se vendi e ka testuar shpesh aftësinë e tij për t’u rimëkëmbur shpejt nga vështirësitë dhe ka përshtatur politikat e tij pavarësisht sfidave në një rajon të vështirë. Ai theksoi se arritja e stabilitetit të çmimeve mbetet objektivi kryesor i programit ekonomik afatmesëm, duke ruajtur njëkohësisht disiplinën fiskale.

Ministri shtoi se çekuilibrat e jashtëm mbeten të menaxhueshëm, edhe pse janë përkeqësuar këtë vit për shkak të luftës. Ai theksoi se konvergjenca reale vazhdon, ndërsa ekonomia është rritur pak më shumë se 3 për qind, duke tejkaluar rritjen prej 1,5 për qind të partnerëve tregtarë ndërsa rritja historike gjatë 25 viteve të fundit ka qenë rreth 5,5 për qind.

Şimşek tha se guvernatori i Bankës Qendrore ka përdorur instrumente të shtrëngimit sasior dhe selektiv të kreditimit, ndërsa qeveria po përshtat politikën e saj fiskale për ta bërë mbështetjen më selektive dhe më të orientuar. Ai përfundoi se tensionet e fundit në sektorin e menaxhimit të aseteve mbeten të kufizuara dhe se vendi ka hapësirë të mjaftueshme politike për t’iu përgjigjur goditjeve në një botë të prirur ndaj krizave.

Duke folur për procesin e uljes së inflacionit, ministritha se ky proces ka ngecur kryesisht këtë vit për shkak të luftës, “por ne nuk po dorëzohemi”. “Këtë vit deficiti do të kishte qenë në fakt më afër 2,5 për qind, nëse nuk do të kishim përdorur hapësirën fiskale për të zbutur ose ngadalësuar kalimin e kostove të naftës së papërpunuar te produktet përfundimtare”, shtoi ai.