Türkiye po punon që nga viti 2024 për kufizime të reja që synojnë përdorimin e rrjeteve sociale nga fëmijët nën 15 vjeç, si pjesë e një përpjekjeje më të gjerë për t'i mbrojtur familjet në epokën digjitale, tha të martën ministrja e Familjes dhe e Shërbimeve Sociale, Mahinur Özdemir Göktaş.
Duke folur në programin “Editor’s Desk” të organizuar nga Anadolu në Ankara, Göktaş tha se një nga shtyllat kryesore të Planit të Veprimit për Mbrojtjen dhe Forcimin e Familjes është mbrojtja e fëmijëve dhe familjeve në një mjedis gjithnjë e më digjital.
“Nga njëra anë synojmë ta rrisim ndërgjegjësimin për edukimin digjital te familjet, por nga ana tjetër nuk do t’i lëmë fëmijët tanë në mëshirën e algoritmeve, kompanive të mëdha dhe firmave të teknologjisë,” tha ajo, duke shtuar se këto kompani gjenerojnë fitime të mëdha përmes këtyre platformave dhe mbi fëmijët.
Göktaş tha se ministria ka organizuar në vitin 2024 punëtori mbi varësinë digjitale, duke mbledhur prindër, fëmijë dhe ekspertë, si dhe sesione të veçanta të fokusuara në mbrojtjen e fëmijëve në hapësirat digjitale. Ajo theksoi se fëmijët, sidomos gjatë lojërave, priren të zgjedhin karaktere më të errëta dhe më të fuqishme, shpesh të lidhura me armë, dhe ndonjëherë mund të identifikohen me to në jetën reale, një trend që e përshkroi si shqetësues.
Rreziqet afatgjata të gjurmës digjitale të fëmijëve
Duke theksuar rritjen e kohës para ekranit, Göktaş tha se mosha e hyrjes së fëmijëve në rrjetet sociale ka rënë deri në 6 vjeç. Ajo paralajmëroi gjithashtu për rreziqet afatgjata të gjurmës digjitale, duke thënë se aktiviteti online në moshë të re mund të sjellë pasoja ligjore më vonë.
“Në vitet e ardhshme, fëmijët nën 15 vjeç mund të përballen me raste të ndryshme ligjore thjesht për shkak të asaj që kanë shpërndarë online. Tashmë po shohim raste të tilla. Përmbajtja e publikuar në moshën 14-vjeçare mund të rishfaqet në moshën 17 ose 18 vjeç, duke sjellë pasoja serioze ligjore që mund të ndikojnë në jetën e tyre. Kjo është shumë e rrezikshme dhe prindërit duhet të jenë të vetëdijshëm.”
Qëllimi është një mjedis digjital më i sigurt për fëmijët
Göktaş tha se qëllimi i qeverisë nuk është të ndalojë platformat, por t’i rregullojë ato, duke vënë në dukje se masa të ngjashme po vendosen në mbarë botën, përfshirë në BE, Australi, Francë dhe Spanjë, dhe se Türkiye ka zhvilluar modelin e saj bazuar në shembuj ndërkombëtarë.
Sipas rregullimit të planifikuar, platformat e rrjeteve sociale do të duhet të zbatojnë sisteme verifikimi të moshës për përdoruesit nën 15 vjeç, të caktojnë përfaqësues nëse kanë më shumë se 1 milion përdorues në Türkiye, të heqin përmbajtje të papërshtatshme brenda një ore, të eliminojnë reklamat mashtruese dhe të forcojnë mjetet e kontrollit prindëror.
Ajo shtoi se, për herë të parë, edhe platformat e lojërave do të përfshihen në kuadrin rregullator dhe se, sipas ndryshimeve ligjore, platformat me më shumë se 100.000 përdorues do të duhet të caktojnë përfaqësues në Türkiye. Göktaş tha se do të ketë sanksione për kompanitë që nuk respektojnë rregullat dhe se një rregullore dytësore pritet brenda gjashtë muajve, pas së cilës rregullat do të zbatohen plotësisht në nivel kombëtar.
“Ky rregullim kërkon rreth gjashtë muaj, pasi duhet të nxirret një akt nënligjor,” tha ajo, duke shtuar se procesi do të përfshijë Autoritetin e Teknologjive të Informacionit dhe Komunikimit (BTK), departamentin e sigurisë kibernetike, ekspertë dhe aktorë të tjerë, ndërsa edhe ministria do të kontribuojë me pikëpamjet e saj, sepse mbrojtja e fëmijëve është domosdoshmëri.
Ajo theksoi se familjet duhet të jenë pjesë e procesit, duke nënvizuar se qëllimi është mbikëqyrja dhe sigurimi i një mjedisi digjital më të sigurt për fëmijët, në mënyrë që ata të jenë aktivë dhe të fuqizohen në atë hapësirë, por njëkohësisht të parandalohet varësia.
“Vendet në mbarë botën po përballen me sfida të ngjashme”
Göktaş tha se Türkiye së fundmi ka organizuar një samit ndërkombëtar për mbrojtjen e fëmijëve në mjediset digjitale dhe ka nxjerrë një deklaratë të përbashkët me UNICEF-in.
“Të gjitha vendet po kalojnë një proces të ngjashëm,” tha ajo, duke theksuar se në samit një nga pikat kryesore ishte se asnjë vend nuk mund ta zgjidhë këtë çështje i vetëm, pasi teknologjia po zhvillohet me shpejtësi.
Ajo shtoi se deklarata u bën thirrje kompanive të teknologjisë ta parandalojnë përmbajtjen e dëmshme për fëmijët që në fazën e dizajnimit të lojërave dhe shërbimeve digjitale dhe se Türkiye po zbaton gjithashtu një sistem verifikimi të moshës si pjesë e një politike gjithëpërfshirëse dhe të sigurt, me qëllim mbrojtjen e fëmijëve, krijimin e një mjedisi digjital më të sigurt dhe mbështetjen e familjeve gjatë këtij procesi.
