Ngushtica e Hormuzit: Ngushtica strategjike që mund të tronditë ekonominë globale

Në çdo moment, dhjetëra super-tankerë janë të ankoruar në Gjirin Persik, duke pritur të kalojnë përmes një korridori detar aq të ngushtë sa një skaf mund ta kalonte atë në më pak se një orë. Megjithatë, përmes asaj hapësire prej vetëm 33 kilometrash, nafta bruto nga Arabia Saudite, Iraku, Kuvajti dhe Emiratet e Bashkuara Arabe rrjedh vazhdimisht, duke mbajtur gjallë tregjet e energjisë nga Tokjo në Roterdam.

Ky korridor, pra Ngushtica e Hormuzit, është sipas të gjitha llogarive pjesa më e rëndësishme ujore në ekonominë globale. Tashmë Irani deklaron se e ka mbyllur atë, me Teheranin që paralajmëron se çdo anije që përpiqet të kalojë do të sulmohet.

Tregjet e naftës reaguan menjëherë, dhe arsyeja bëhet e qartë kur paraqiten shifrat: Rreth një e pesta e furnizimit ditor të naftës në botë kalon përmes ngushticës në fjalë. Ekzistojnë tubacione të dizajnuara për ta anashkaluar atë, por ato mbartin vetëm një pjesë të vogël të këtij vëllimi dhe asnjë rrugë alternative nuk mund të përballojë flukset në të njëjtën shkallë.

Kjo është ajo që e bën ngushticën aq vendimtare, sipas Klaus Jurgens, analist politik dhe strateg i komunikimit.

"Edhe pse është pak më pak se 50 kilometra e gjerë, ajo llogarit rreth 20 për qind të tregtisë globale të naftës bruto, ose afërsisht 20 milionë fuçi në ditë që nga viti 2024," thotë Jurgens për TRT World.

Çfarë do të thotë mbyllja?

Analistët e energjisë kanë imagjinuar prej kohësh skenarë ku Ngushtica e Hormuzit ndërpritet, duke e renditur vazhdimisht një zhvillim të tillë ndër goditjet më të rënda të furnizimit me të cilat mund të përballet ekonomia globale. Pasoja më e menjëhershme do të ishte një rritje e mprehtë e çmimeve të naftës, e cila do të reflektohej shpejt në tarifat e karburantit të linjave ajrore, kostot e transportit dhe përfundimisht te çmimet e konsumit.

“Kjo ishte e dukshme dje në Gjermani, ku çmimet e benzinës në disa rajone u rritën në pothuajse 2.20 dollarë për litër,” thotë Jurgens. "Pasojat do të ndihen edhe nga shtetet prodhuese të Gjirit, pasi ngushtica është e vetmja rrugë e tyre e eksportit detar. Këto dërgesa përfshijnë edhe gazin natyror të lëngshëm (LNG), ku Katari është furnizuesi kryesor."

Aspekti financiar është po aq i rëndësishëm. Primet e sigurimit të rrezikut të luftës për tanket tregtarë u rritën menjëherë pas njoftimit të Teheranit. Kompanitë e transportit detar rrallë dërgojnë anije në ujëra që nuk mund t'i sigurojnë, që do të thotë se trafiku tregtar mund të ngadalësohet ose të ndalet edhe para se të ndodhë ndonjë sulm i drejtpërdrejtë.

Presidenti i ShBA-së njoftoi se Marina amerikane do të shoqërojë tankerët tregtarë nëse është e nevojshme, një përpjekje për të siguruar kompanitë se korridori mund të mbetet i hapur. Megjithatë, Jurgens shton se "shoqërimi i tankeve me anije patrullimi ushtarak nuk do t'i bindë domosdoshmërisht siguruesit të ndryshojnë qëndrimin e tyre."

Përjashtim për Kinën?

Disa raportime mediatike kanë sugjeruar se anijet kineze mund të përjashtohen nga kërcënimet e Iranit. Edhe pse nuk ka një deklaratë zyrtare, analistët thonë se kjo do të kishte pasoja të rënda gjeopolitike.

Kina është një nga blerësit më të mëdhenj të naftës nga Irani, por në të njëjtën kohë, rreth 50 për qind e importeve totale të naftës kineze vijnë nga prodhuesit e tjerë të Gjirit. Prandaj, Pekini po i bën thirrje Iranit ta mbajë ngushticën të hapur, por deri më tani pa sukses.

Lejimi i kalimit të tankeve kinezë ndërsa kërcënohen të gjithë të tjerët, dërgon një mesazh të qartë gjeopolitik. Për Uashingtonin, ky sinjal u prit me vendimin për të shoqëruar anijet, duke synuar që rruga ujore të mbetet e aksesueshme për të gjithë.

"Irani e sheh mbylljen e Ngushticës si një formë ndëshkimi kolektiv në shkallë globale," përfundon Jurgens.

“Mbetet për t’u parë nëse kjo do të gjenerojë simpati tek kombet e tjera pas sulmeve të ShBA-së dhe Izraelit, përfshirë sulmin e urrejtshëm mbi një shkollë vajzash.”