Të martën, në ShBA pritet të jepen fjalët hyrëse në gjyqin historik kundër kompanisë Meta, proces ky i cili mund ta detyrojë kompaninë të bëjë ndryshime rrënjësore në Instagram dhe Facebook. Kompania akuzohet se i ka projektuar qëllimisht platformat për të nxitur përdorimin detyruar tek fëmijët dhe adoleshentët. 

Një juri këshillimore prej tetë anëtarësh është përzgjedhur për gjykimin në gjykatën federale në Oakland, Kaliforni. Procedurat para gjykatëses së qarkut të ShBA, Yvonne Gonzalez Rogers pritet të zgjasin rreth shtatë javë.

Çështja rrjedh nga një ankesë federale e paraqitur fillimisht në tetor 2023 nga një koalicion dypartiak i 33 prokurorëve të përgjithshëm të shtetit.

Procedura aktuale përfshin 29 shtete. California, Colorado, Kentucky dhe Nju Xhersi do të paraqesin pretendimet e tyre shtetërore për mbrojtjen e konsumatorëve gjatë gjyqit, ndërsa pretendimi i përbashkët federal i koalicionit sipas Aktit të Mbrojtjes së Privatësisë në Internet të Fëmijëve, ose COPPA, gjithashtu do të merret në konsideratë.

Shtetet e akuzojnë Metën se ka dizajnuar me vetëdije Facebook dhe Instagram me veçori që synojnë të mbajnë përdoruesit e rinj në platforma për më gjatë, duke mashtruar fëmijët dhe prindërit e tyre për rreziqet.

Ata pretendojnë se veçoritë duke përfshirë lëvizjen e pafundme, njoftimet, "pëlqimet", filtrat vizuale dhe sistemet e rekomandimeve algoritmike inkurajojnë përdorimin e detyrueshëm dhe kanë kontribuar në problemet e shëndetit mendor dhe fizik tek të rinjtë.

Ligji akuzon gjithashtu Metën për mbledhjen e paligjshme të informacionit personal nga fëmijët nën 13-vjeç pa marrë pëlqimin e verifikueshëm të prindërve, siç kërkohet nga COPPA.

Në qershor, Rogers zbuloi se njoftimi i Metës dhe procedurat e pëlqimit prindëror nuk plotësonin kërkesat e COPPA. Gjyqi duhet të përcaktojë ende nëse ligji zbatohej në rrethanat, duke përfshirë nëse Meta e dinte se përdoruesit e caktuar ishin nën 13-vjeç.

Meta mohon keqbërjen dhe thotë se ka shpenzuar vite duke zhvilluar mbrojtje për përdoruesit më të rinj, duke përfshirë Llogaritë e Adoleshentëve, teknologjinë e zbulimit të moshës, mjetet e mbikëqyrjes prindërore dhe kufizimet mbi përmbajtjet potencialisht të dëmshme.

Kompania ka thirrur gjithashtu Seksionin 230, i cili në përgjithësi mbron platformat online nga përgjegjësia për përmbajtjen e postuar nga përdoruesit, dhe Amendamentin e Parë. Gjykatësi ka ngushtuar disa pjesë të çështjes, por ka lejuar që të procedohet me projektimin qendror dhe pretendimet e keqinterpretimit.

Pasojat e mundshme

Rasti mund të ketë pasoja që shkojnë shumë përtej dënimeve financiare për Metën.

Shtetet po kërkojnë ndryshime në mënyrën se si kompania operon në Instagram dhe Facebook, duke përfshirë kufizime më të forta të moshës dhe masa që synojnë veçoritë që supozohet se inkurajojnë përdorimin e tepruar.

Zgjidhjet e propozuara mund të përfshijnë kufizime në lëvizjen e pafundme, ndryshime në algoritmet e rekomandimeve, kufizime në njoftime dhe fshirjen e algoritmeve ose sistemeve të inteligjencës artificiale të trajnuara duke përdorur të dhënat e fëmijëve.

Meta vlerëson se metoda e propozuar nga katër shtetet për llogaritjen e gjobave civile mund ta ekspozojë atë deri në 1,4 trilion dollarë. Megjithatë, gjykata nuk e ka miratuar këtë shifër dhe nuk është dhënë asnjë vendim.

Roli i jurisë është i pazakontë sepse Meta tërhoqi kërkesën për një gjyq jurie. Prandaj, paneli prej tetë anëtarësh do të shërbejë si këshillimor, që do të thotë se gjetjet e tij nuk do të jenë detyruese. Rogers përfundimisht do të vendosë përgjegjësinë dhe çdo zgjidhje.

Drejtori i Përgjithshëm i Meta, Mark Zuckerberg dhe shefi i Instagramit, Adam Mosseri janë ndër drejtuesit e lartë të kompanisë që mund të dëshmojnë gjatë procesit.

Gjyqi vjen mes presionit ligjor në rritje ndaj kompanive të mediave sociale në SHBA, me mijëra avokatë që akuzojnë platformat se kontribuojnë në problemet e shëndetit mendor midis fëmijëve dhe adoleshentëve.

Në fillim të këtij muaji, një gjykatë në New Mexico urdhëroi Metën të paguante 567 milionë dollarë shtesë dhe vendosi pesë vjet reforma të mbikëqyrura nga gjykata që synojnë mbrojtjen e të miturve në Facebook dhe Instagram.

Kjo e çoi detyrimin total financiar të Metës në çështjen e New Mexico në 942 milionë dollarë, duke përfshirë një dënim civil prej 375 milionë dollarësh. Meta ka thënë se do të apelojë vendimet.