Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, tha se samiti i javës së ardhshme i NATO-s në Ankara duhet të jetë një “samit i realizimit dhe zbatimit”, duke theksuar se prioritetet kryesore të aleancës janë rritja e shpenzimeve për mbrojtjen, mbështetja për Ukrainën dhe rritja e prodhimit të industrisë së mbrojtjes.

Në një intervistë për Anadolu, Rutte tha se aleatët pritet të përqendrohen në zbatimin e angazhimeve të marra në samitin e vitit të kaluar në Hagë, veçanërisht në rritjen e shpenzimeve për mbrojtjen.

Ai tha se shpenzimet për mbrojtjen nga aleatët evropianë dhe Kanadaja janë rritur ndjeshëm, duke theksuar se gjatë dy viteve të fundit janë angazhuar afro 250 miliardë dollarë shtesë.

Sipas tij, NATO duhet të vazhdojë mbështetjen për Ukrainën, ndërsa njëkohësisht të përshpejtojë prodhimin e industrisë së mbrojtjes në të gjithë aleancën.

Duke theksuar nevojën për të ndërtuar “NATO 3.0, një Evropë më të fortë dhe një NATO më të fortë”, ai tha: “Duhet të rrisim ndjeshëm prodhimin e industrisë së mbrojtjes, sepse ai është pjesë përbërëse e aftësisë sonë parandaluese”.

Ai shtoi se afatet e prodhimit mbeten shumë të gjata dhe, megjithëse është bërë përparim, prodhimi ende nuk është i mjaftueshëm.

Rutte theksoi se, përveç rritjes së buxheteve të mbrojtjes, aleatët përballen edhe me sfida për zgjerimin e personelit ushtarak dhe rritjen e kapaciteteve të industrisë së mbrojtjes për t'iu përgjigjur nevojave në rritje të sigurisë.

Duke vënë në pah rolin e Türkiyes, ai tha se vendi është shndërruar në një qendër të rëndësishme të industrisë së mbrojtjes me rreth 3.000 kompani.

“Türkiye është një vend shumë i rëndësishëm në këtë aspekt”, tha ai, duke përmendur zgjerimin e bazës industriale të mbrojtjes dhe rritjen e kapaciteteve teknologjike të vendit.

Rutte tha se është bërë progres në të tre prioritetet, por la të kuptohet se njëri prej tyre mund të dominojë diskutimet gjatë samitit.

“Në përgjithësi gjërat po ecin më mirë, por mendoj se njëri prej këtyre tre prioriteteve do të dalë si çështja kryesore”, tha ai, duke shtuar se kjo do të jetë gjithashtu në qendër të Forumit të Industrisë së Mbrojtjes të NATO-s në ditën e hapjes së samitit.

Samiti i Ankarasë, i planifikuar për 7-8 korrik, do të mbledhë krerët e shteteve dhe qeverive të vendeve anëtare të NATO-s. Ai do të jetë samiti i 36-të i aleancës dhe i dyti i organizuar nga Türkiye, pas samitit të Istanbul në vitin 2004.

“NATO 3.0” parashikon një Evropë më të fortë brenda aleancës transatlantike

Duke folur për të ardhmen e NATO-s, Rutte e përshkroi transformimin e aleancës si “NATO 3.0”, një koncept që synon rritjen e përgjegjësisë së Evropës brenda aleancës, duke ruajtur lidhjet e forta transatlantike.

Ai tha se NATO 3.0 ndryshon nga modeli i mëparshëm duke reduktuar varësinë e tepruar të Evropës nga ShBA-ja.

“NATO 3.0 është ndryshe nga NATO 2.0, ku ishim tepër të varur nga ShBA-ja”, tha ai.

“ShBA-ja do të vazhdojë të jetë e angazhuar në Evropë, si në aspektin konvencional, ashtu edhe përmes kapaciteteve bërthamore, por do të shihni një NATO me udhëheqje më të fortë evropiane”.

Sipas Rutte, kjo nënkupton më shumë rol udhëheqës të Evropës në strukturat komanduese të NATO-s dhe mbështetje më të madhe financiare nga aleatët evropianë dhe Kanadaja për Ukrainën.

I pyetur për kërcënimin më të madh afatgjatë për aleancën, Rutte identifikoi Rusinë si sfidën kryesore të sigurisë.

“Rusia është kërcënimi kryesor tani dhe në afat të gjatë”, tha ai, duke iu referuar luftës Rusi-Ukrainë dhe zgjerimit të kapaciteteve ushtarake ruse.

Ai shtoi: “Po shohim këtë luftë të çmendur agresioni kundër Ukrainës, ku (presidenti rus Vladimir) Putin është i gatshëm të sakrifikojë 35 mijë ushtarë të tij, të vrarë ose të plagosur rëndë”.

Rutte paralajmëroi gjithashtu se sfidat e NATO-s nuk kufizohen vetëm te Rusia.

“Rusia po bashkëpunon me Korenë e Veriut, Iranin dhe Kinën”.

Ai paralajmëroi të mos nënvlerësohet edhe rritja ushtarake e Kinës.

“Kina po zgjeron në mënyrë masive ushtrinë e saj dhe deri në vitin 2030 do të ketë 1.000 koka bërthamore. Nuk duhet të jemi naivë ndaj Kinës”.

Sipas tij, bashkëpunimi gjithnjë e më i ngushtë mes këtyre katër vendeve përbën një nga sfidat kryesore afatgjata për sigurinë e NATO-s.

“Türkiye është jashtëzakonisht e rëndësishme për NATO-n”

Rutte theksoi rëndësinë strategjike të Türkiyes brenda aleancës, duke e cilësuar atë një nga fuqitë kryesore ushtarake të NATO-s dhe një kontribuuese të rëndësishme në aftësitë mbrojtëse të saj.

“Türkiye është jashtëzakonisht e rëndësishme për NATO-n,” tha ai.

Ai kujtoi se Türkiye është pjesë e aleancës që prej vitit 1952, pra prej afro 75 vitesh, dhe ka luajtur një rol qendror gjatë gjithë kësaj periudhe.

“Ju (Türkiye) keni një nga ushtritë më të fuqishme në aleancë. Është jashtëzakonisht mirë e pajisur dhe shumë mirë e trajnuar”.

Rutte vlerësoi gjithashtu industrinë turke të mbrojtjes, duke theksuar se ajo përbën një aset të madh për NATO-n, me rreth 3.000 kompani, nga korporatat e mëdha deri te ndërmarrjet inovative.

Ai tha se sektori turk i mbrojtjes ka treguar aftësi të lartë për të përshtatur teknologjitë e reja dhe për të nxjerrë mësime nga fushëbetejat, përfshirë luftën në Ukrainë.

Sipas tij, kjo ishte një nga arsyet kryesore pse NATO vendosi ta organizojë në Ankara Forumin e Industrisë së Mbrojtjes përpara samitit.

“Këmbëngulëm që ky forum të zhvillohej në Ankara”.

Ai shtoi se Türkiye ishte zgjedhja natyrore për të shfaqur si industrinë e saj të mbrojtjes, ashtu edhe bazën industriale të NATO-s.

Rutte vlerësoi gjithashtu kompaninë turke ASELSAN dhe ekosistemin e mbrojtjes në Türkiye, duke theksuar bashkëpunimin në rritje me Evropën dhe ShBA-në.

Sipas tij, investimet dhe bashkëpunimi industrial mes aleatëve janë thelbësore për forcimin e aftësisë parandaluese të NATO-s.

“Siguria e Evropës duhet të shtrihet nga Kalifornia deri në Ankara”

Duke komentuar iniciativat e fundit evropiane për mbrojtjen, Rutte mirëpriti rolin gjithnjë e më të madh të Bashkimit Evropian në forcimin e kapaciteteve mbrojtëse, por theksoi se arkitektura afatgjatë e sigurisë duhet të mbetet gjithëpërfshirëse dhe transatlantike.

Ai vlerësoi Presidenten e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, dhe Komisionerin Evropian për Mbrojtjen dhe Hapësirën, Andrius Kubilius, për udhëheqjen e tyre në këtë fushë.

Megjithatë, ai theksoi se siguria e Evropës nuk mund të shihet vetëm përmes Bashkimit Evropian, duke përmendur aleatë të NATO-s jashtë BE-së, si Türkiye, Norvegjia, Islanda dhe Mbretëria e Bashkuar.

“Ajo që theksojmë vazhdimisht në NATO është gjithëpërfshirja”.

Rutte tha se kuadri i ardhshëm i sigurisë duhet të mbetet transatlantik, duke u shtrirë “nga Kalifornia deri në Ankara”.

“Të gjithë pajtohemi se jemi më të fortë kur jemi sa më gjithëpërfshirës”.

Rutte: Parandalimi bërthamor i NATO-s mbetet i besueshëm

I pyetur për iniciativat evropiane për forcimin e parandalimit bërthamor, Rutte tha se arkitektura aktuale bërthamore e NATO-s mbetet e fortë dhe vazhdon të garantojë mbrojtje të besueshme për aleancën.

Ai theksoi se kjo arkitekturë mbështetet kryesisht në kapacitetet bërthamore të ShBA-së dhe Mbretërisë së Bashkuar brenda NATO-s, si dhe në kapacitetin e pavarur bërthamor të Francës.

Rutte tha se, edhe pse Franca nuk është pjesë e Grupit të Planifikimit Bërthamor të NATO-s, ajo mbetet një element kyç i aftësisë parandaluese të aleancës.

Ai mirëpriti koordinimin gjithnjë e më të ngushtë të Francës me aleatët evropianë, duke thënë se kjo rrit më tej presionin strategjik ndaj Rusisë.

“Kur bëhet fjalë për parandalimin bërthamor, mendoj se jemi absolutisht të mbrojtur mirë”, përfundoi ai.