Salman Niyazi

Mbrëmjen e 4 shkurtit, në vijën e frontit në Ukrainë papritmas ndodhi diçka që ushtarët rusë i druheshin prej kohësh: Terminalet Starlink (shërbimi satelitor i internetit i operuar nga kompania e Elon Musk) filluan të dalin jashtë funksioni. Për mijëra ushtarë që ishin mësuar të koordinonin sulme, të pilotonin dronë dhe të kërkonin evakuime përmes aplikacioneve të mesazheve, papritur i kaploi heshtja.

“Janë si kotele të sapolindura tani”, i tha një komandant i Shtabit të Përgjithshëm ukrainas POLITICO-s, duke përshkruar gjendjen e njësive ruse.

Terminalet “Gri”

Zyrtarisht, Starlink nuk ka operuar kurrë në Rusi (sanksionet perëndimore ndaluan furnizimin me pajisje të SpaceX). Megjithatë, ushtria ruse gjeti një rrugë anashkaluese: mijëra terminale me përmasa laptopesh u kontrabanduan drejt frontit përmes Azisë Qendrore dhe Emirateve të Bashkuara Arabe. Ato u aktivizuan në vende ku Starlink është i ligjshëm, duke përdorur dokumente të falsifikuara. Në Rusi, një terminal Starlink mund të blihej për rreth 200.000 rubla (afërsisht 2.000 dollarë).

Këto terminale “gri” u bënë ajo që sistemi standard ushtarak i komunikimit nuk arriti të ishte: një mjet i shpejtë, i besueshëm dhe i thjeshtë koordinimi. Forcat ruse përdorën internetin satelitor për të kontrolluar dronët kamikazë Shahed/Geran, të cilët kishin mësuar të godisnin edhe trena në lëvizje. Grupet sulmuese falë inteligjencës rregullonin zjarrin e artilerisë përmes të njëjtës lidhje.

“Në mungesë alternativash, Forcat e Armatosura Ruse përdorin Starlinket gri për komunikim në vijën e frontit. Rreziku është se ishte një rrugë e lehtë krahasuar me ndërtimin e diçkaje tonën në hapësirë… Tani ose kthehemi te mënyrat e vjetra, ose duhet të shpikim urgjentisht diçka tonën,” pranoi kanali proluftës në Telegram, Dva Mayora.

Pikë kthese

Në fillim të shkurtit, ministri ukrainas i Mbrojtjes, Mykhailo Fedorov, arriti një marrëveshje me SpaceX për një hap radikal. Kompania i bllokoi të gjitha terminalet në territorin ukrainas, përveç atyre në një “listë të bardhë”. Lista përditësohej çdo 24 orë. Çdo terminal që lëviz më shpejt se 90 km/orë shkëputet automatikisht, për ta parandaluar kështu përdorimin në dronë.

“Duket se hapat që ndërmorëm për të ndalur përdorimin e paautorizuar të Starlinkut nga Rusia kanë funksionuar,” shkroi Musk në X.

Efekti ishte shkatërrues. Sipas këshilltarit të Ministrisë së Mbrojtjes ukrainase, Serhii Beskrestnov, rusët “nuk kanë vetëm një problem në fronte: armiku ka në dorë një katastrofë.” Ai shtoi: “Komandimi i trupave po shembet. Operacionet sulmuese janë ndalur në shumë zona.”

Një zyrtar i lartë i NATO-s i tha The New York Times se forcat ukrainase avancuan në rajonin e Zaporizhzhias pikërisht pasi njësitë ruse humbën komunikimin satelitor. Ukraina njoftoi se rimori kontrollin e fshatit Kosivtsevo.

Ministri i Jashtëm polak Radosław Sikorski e quajti këtë “një nga momentet më të kënaqshme në politikë.”

Goditje e dyfishtë

Ndërsa ushtarët rusë po përballeshin me humbjen e Starlink, më 10 shkurt Roskomnadzor ashpërsoi kufizimet ndaj Telegramit, aplikacioni që ishte bërë një “shtab fushor në xhep” për të dyja ushtritë.

Reagimi në komunitetin proluftës ishte i ashpër.

“Mijëra ushtarakë do të mbeten pa komunikim, çka do të çojë në pasoja fatale,” paralajmëroi kanali Archangel of Special Forces.

Korrespondenti ushtarak Alexander Sladkov pyeti: “Çfarë do ta zëvendësojë Telegramin? Perëndimi na dha një nokaut dyditor me Starlink-un e shkëputur. Tani po varrosim edhe këtë aftësi komunikimi… Si pritet të fitojmë?”

Pse nuk ka alternativa?

Rusia ka sisteme ushtarake komunikimi si KRUS “Strelets-M”, GIS VN “Operator”, ESU TZ “Sozvezdie-M2”. Por, ato kërkojnë pajisje të specializuara, trajnim, kohë dhe para.

Instalimi i Telegramit në një smartphone nuk kërkon asgjë nga këto.

Rusia gjithashtu nuk ka një sistem satelitor të krahasueshëm me Starlink për nga shpejtësia dhe stabiliteti. Projekti i saj kombëtar është shtyrë deri në vitin 2026.

Pushim i përkohshëm?

Megjithatë, mbyllja e Starlink ka gjasa të mos jetë pikë kthese në luftë.

“Do të jetë e vështirë për ta, por do ta rikthejnë komunikimin,” thotë Andriy Pronin.

Ndërkohë, Kievi paralajmëron për një kërcënim të ri: përpjekje ruse për të rekrutuar ukrainas që të regjistrojnë terminale Starlink kundrejt pagesës.

Sido që të jetë, mbetet fakti: ushtria ruse nuk ka një zëvendësim të shpejtë as për Starlink, as për Telegram.

Dhe të luftosh “i verbër” në epokën e luftës inteligjente do të thotë të nisësh betejën me dizavantazh.