Ekipi turko-bullgar shqyrton kujtesën gjeologjike të Antarktidës

Gjeologë nga Türkiye dhe Bullgaria, pjesëmarrës në Ekspeditën e 10-të Kombëtare Shkencore Antarktike të Türkiyes, kanë nisur një iniciativë të përbashkët kërkimore për ta zbuluar historinë gjeologjike të Antarktidës dhe për t’i vlerësuar implikimet e saj për ndryshimet klimatike të ardhshme.

Ekspedita koordinohet nga Instituti i Kërkimeve Shkencore dhe Teknologjike i Türkiyes (TÜBİTAK), përmes Institutit të Kërkimeve Polare të Qendrës Kërkimore Marmara, nën Ministrinë e Industrisë dhe të Teknologjisë, si dhe Presidencës së Türkiyes.

Studiuesit po shqyrtojnë atë që e përshkruajnë si “kujtesën gjeologjike” të Antarktidës, për të kuptuar se si kontinenti u shndërrua nga një masë tokësore me klimë të butë në një mjedis të ngrirë përgjatë miliona viteve.

Göksu Uslular, zëvendëskryetare e ekspeditës, po punon së bashku me Stoyan Georgiev, profesor i asociuar në Institutin Antarktik Bullgar, në kërkime gjeologjike në terren në Ishullin Horseshoe, ku ndodhet kampi kërkimor antarktik i Türkiyes.

Uslular tha se përpjekja e përbashkët fokusohet në hartëzimin e historisë magmatike të ishullit, e cila, sipas saj, do të avancojë ndjeshëm kuptimin e evolucionit gjeologjik të Antarktidës dhe efekteve afatgjata të ndryshimeve klimatike.

“Ishulli Horseshoe, i vendosur në Antarktidën Perëndimore, përmban shkëmbinj nga faza të ndryshme magmatike që mbartin gjurmët e këtij evolucioni të gjatë gjeologjik”, tha ajo.

“Shkëmbinjtë magmatikë të periudhës Jurë–Kretace janë veçanërisht të përhapur në ishull dhe, përveç tyre, në këtë rajon gjenden edhe lava jastëkore, aglomerate dhe njësi të ndryshme vullkanike të formuara në mjedise nënujore ose detare të cekëta”.

Uslular shtoi se këto formacione shkëmbore ofrojnë dëshmi të rëndësishme paleoklimatike dhe ndihmojnë ekspertët të kuptojnë procesin e gjerë të akullnajezimit që nisi rreth 34 milionë vite më parë.

Georgiev tha se i është bashkuar ekipit kërkimor turk për të shqyrtuar modelet e mineralizimit në ishull, duke shtuar se puna e tij në terren ka identifikuar dalje të dukshme gabroje që përmbajnë mineralizim bakri.

“Strukturat më të dukshme në terren janë damarë të hollë të mineraleve jeshile malakit dhe azurit jeshil, të cilat janë formuar si produkte oksidimi të mineraleve të bakrit”, tha ai, duke theksuar se ato përfaqësojnë një sistem epithermal të cekët, unik për këtë zonë.

Sipas tij, mineralizimi lidhet me një histori të gjerë magmatike që shtrihet nga periudha e Jurës, rreth 176 milionë vite më parë, deri në periudhën e Kretakut, rreth 76 milionë vite më parë.

Georgiev shtoi se këto formacione komplekse janë zhvilluar përmes zonave të nënzhytjes dhe proceseve tektonike të tërheqjes së pllakës (slab rollback) gjatë intervaleve të gjata gjeologjike, duke theksuar se fazat e ndryshme magmatike të vërejtura në ishull sugjerojnë karakteristika metalogjenike të veçanta, ende kryesisht të paeksploruara.

Gjetjet pritet të kontribuojnë në kuptimin e ndryshimeve klimatike afatgjata, përmes rindërtimit të kushteve mjedisore të së kaluarës.

Mostrat e mbledhura gjatë ekspeditës do t’i nënshtrohen analizave të detajuara përmes bashkëpunimeve ndërkombëtare, për të përmirësuar kronologjinë gjeologjike të rajonit.