Komisioni Evropian ka bërë të ditur se mallrat turke dhe komponentët turq do të konsiderohen “Made in EU” sipas një nisme të propozuar të politikës industriale, duke u mundësuar atyre të kualifikohen për subvencione të caktuara publike dhe ankande brenda bllokut.

Ky veprim pasqyron synimin e BE-së për të ruajtur lidhje të ngushta tregtare dhe industriale me Türkiyen.

Zhvillimi vjen pas propozimit të Akti për Përshpejtimin Industrial, i cili do të prezantojë një kërkesë “Made in EU” për prokurimet publike dhe programet e ndihmës shtetërore, të synuara për të forcuar bazën industriale të bllokut.

Zyrtarët thonë se nisma synon të mbështesë prodhimin evropian dhe të kundërbalancojë atë që BE-ja e konsideron konkurrencë të padrejtë globale.

Industritë evropiane, veçanërisht sektorë si teknologjitë e pastra, çimentoja, çeliku dhe alumini, kanë qenë nën presion, sidomos nga prodhuesit kinezë.

Sipas planit, BE-ja synon të përdorë programet e prokurimit publik, subvencionet dhe tenderët për të rritur kërkesën për produkte industriale me emetime të ulëta karboni dhe me rëndësi strategjike, të prodhuara në Evropë.

Ministri turk i Tregtisë, Ömer Bolat, e përshëndeti këtë zhvillim të mërkurën, duke thënë në një postim në platformën turke të mediave sociale NSosyal se konfirmimi i bazës ligjore për përfshirjen e Türkiyes shënon një hap kritik në marrëdhëniet tregtare dypalëshe.

Përfshirja e Türkiyes në kërkesën “Made in EU” pritet të shmangë rrezikun e madh të përballjes me tarifa të reja doganore, të cilat përndryshe mund të dëmtonin konkurrueshmërinë e vendit, veçanërisht në sektorin e automobilëve, pavarësisht Bashkimit Doganor.

Plani i BE-së rrit eksportet turke të automobilëve

BE-ja dhe Türkiye janë të lidhura përmes Bashkimit Doganor, dhe propozimi i ri ofron disa qartësime dhe garanci për kompanitë turke që operojnë në Evropë, si edhe për mallrat e importuara nga Türkiye.

Megjithatë, kompanitë turke nuk do të mund të marrin pjesë drejtpërdrejt në tenderët publikë të BE-së, si për shembull kontrata për rindërtimin e një shkolle apo spitali në Francë, për shkak të mungesës së qasjes reciproke në tregun e prokurimeve publike të Türkiyes, tha një zëdhënës i Komisionit Evropian. Kjo situatë mund të ndryshojë në të ardhmen.

Pavarësisht këtij kufizimi, mallra si çimentoja apo alumini të blera nga kompanitë evropiane nga Türkiye mund të përdoren në projekte që financohen përmes programeve të prokurimit publik të BE-së.

“Për subvencionet publike dhe ankandet, Türkiye, sipas propozimit aktual, do të ketë qasje të plotë, ekuivalente me statusin e shteteve anëtare të BE-së”, tha zëdhënësi.

“Kjo do të thotë se Türkiye mbetet një partner i rëndësishëm, me të cilin duam të qëndrojmë afër dhe të vazhdojmë tregtinë”, shtoi ai.

Zëdhënësi theksoi gjithashtu zinxhirët e furnizimit të ndërtuar prej kohësh mes vendeve të BE-së dhe Türkiyes, duke thënë se blloku synon t’i ruajë këto rrjete.

“Lajmi i mirë është se kompanitë turke dhe mallrat turke do të kualifikohen si ‘Made in EU’ kur bëhet fjalë për qasjen në subvencione publike dhe ankande”, tha ai.

Masa konsiderohet veçanërisht e rëndësishme për komponentët e automobilëve, një sektor në të cilin Türkiye luan një rol të madh në zinxhirin evropian të furnizimit.

Sipas propozimit aktual, edhe pse kompanitë turke nuk do të kenë qasje të drejtpërdrejtë në tregun e prokurimeve publike të BE-së, komponentët dhe mallrat e siguruara nga Türkiye nga kompani të BE-së që fitojnë tenderë publikë, si kompani nga Spanja, Franca apo Belgjika, do të kualifikohen gjithsesi në këtë skemë.

“Përfshirja e Türkiyes do të sigurojë gjithashtu rrjedhën e pandërprerë të eksporteve drejt BE-së”

Baran Çelik, kryetar i Shoqatës së Eksportuesve të Industrisë së Automobilëve të Uludağ tha se “Përfshirja e Türkiyes do të sigurojë gjithashtu rrjedhën e pandërprerë të eksporteve tona drejt BE-së dhe do të forcojë pozicionin tonë në strategjinë e BE-së për të reduktuar varësinë nga Kina, ndërsa do t’i mundësojë industrisë sonë të furnizimit të përfitojë drejtpërdrejt nga fondet për transformimin e gjelbër dhe stimujt për kërkim dhe zhvillim që ofron BE-ja”.

Çelik theksoi se BE-ja pritet të mbajë një qëndrim më të ashpër në disa fusha dhe të kërkojë reciprocitet të rreptë, që do të thotë se procesi në vijim do të sjellë detyrime të reja që kërkojnë monitorim të afërt.

Edhe sektori turk i çelikut pritet të përfitojë në mënyrë strategjike në afat të gjatë nga klasifikimi “Made in EU”.

Veysel Yayan, sekretar i përgjithshëm i Shoqatës së Prodhuesve të Çelikut në Türkiye, i tha Anadolu se sektori turk i çelikut tashmë operon në përputhje me standardet e BE-së në proceset e prodhimit, standardet e cilësisë dhe rregulloret teknike.

“Ky klasifikim mund të krijojë një mundësi për çelikun turk, nëse shohim boshllëqet në treg që mund të krijohen në rast se eksportues të tjerë nuk përfshihen në skemën ‘Made in EU’”, tha ai.

Yayan tha se industria turke e çelikut pret të pranohet zyrtarisht si pjesë integrale e zinxhirit evropian të vlerës, për të arritur një pozicion më të fortë dhe më të qëndrueshëm në tregun evropian.

“Afërsia gjeografike e Türkiyes, kapaciteti i saj i fortë prodhues dhe infrastruktura e prodhimit e përputhshme me standardet e BE-së mund ta fuqizojnë më tej çelikun turk, duke e ngritur sektorin në një furnizues të besueshëm dhe konkurrues për industrinë evropiane”, tha ai.

Ai shtoi se transformimi i gjelbër ende nuk është përfshirë në kërkesën “Made in EU”, por nëse përfshihet, çeliku turk mund të përshpejtojë përpjekjet në këtë fushë dhe të investojë më shumë në dekarbonizim, gjë që do ta thellonte përputhjen e tij me politikat klimatike të Evropës.