Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, ka bërë thirrje për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, mes ngecjes së bisedimeve të paqes ShBA-Iran.
“I bëj thirrje palëve: Hapeni Ngushticën. Lërini anijet të kalojnë. Pa tarifa. Pa diskriminim. Lëreni tregtinë të rifillojë. Lëreni ekonominë globale të marrë frymë”, tha Guterres në një debat të nivelit të lartë të Këshillit të Sigurimit të OKB-së mbi sigurinë detare të hënën.
Ngushtica e Hormuzit, përmes së cilës kalon rreth një e pesta e naftës dhe gazit natyror të lëngshëm në botë, është përballur me ndërprerje të mëdha që nga fillimi i marsit, pasi ShBA-ja dhe Izraeli nisën një ofensivë të përbashkët kundër Iranit më 28 shkurt.
Lufta aktualisht është pezull, ndërsa përpjekjet për t’i dhënë fund përfundimisht janë në vazhdim.
“Që nga fillimi i marsit, ndërprerja e lundrimit nëpër Ngushticën e Hormuzit ka goditur sigurinë globale të energjisë, furnizimet ushqimore dhe tregtinë. Ngushtica e Hormuzit është një nga pikat më kritike të kalimit detar në botë,” tha Guterres.
Kalimi i sigurt dhe i papenguar është një “domosdoshmëri” ekonomike dhe humanitare, shtoi ai, duke theksuar: “Goditja ekonomike ka qenë e menjëhershme, dhe të gjithë po e paguajnë çmimin”.
Thirrje për përmbajtje dhe dialog
Përtej treguesve ekonomikë, Guterres theksoi edhe koston njerëzore të krizës. Më shumë se 20.000 detarë mbeten të bllokuar në det, ndërsa mbi 2.000 anije tregtare ndodhen në kushte të pasigurta dhe shpesh të rrezikshme.
“Këta burra dhe gra nuk janë palë në asnjë konflikt”, tha ai. “Ata janë punonjës civilë që mbajnë botën të furnizuar”.
Guterres theksoi se e drejta ndërkombëtare duhet të respektohet, përfshirë të drejtat e lundrimit të garantuara nga e Drejta e Detit. Ai iu referua Rezolutës 2817 të Këshillit të Sigurimit të OKB-së, duke nënvizuar se kalimi i sigurt dhe i papenguar përmes ngushticës është një parim themelor.
“Ndalesa e kërcënimit ose përdorimit të forcës, siç parashikohet në Kartën e OKB-së, zbatohet plotësisht edhe në det”, tha ai.
Shefi i OKB-së u bëri thirrje të gjitha palëve të tregojnë përmbajtje dhe të ndjekin rrugën e dialogut, duke ofruar ndërmjetësimin e tij për të ndihmuar në zgjidhjen e tensioneve. Ai përmendi përpjekje të mëparshme si Nisma e Drithërave në Detin e Zi, e ndërmjetësuar nga Türkiye dhe OKB-ja në vitin 2022, si dëshmi se bashkëpunimi është i mundur edhe gjatë konfliktit.
“Oqeani duhet të jetë një zonë paqeje dhe bashkëpunimi, jo përballjeje apo detyrimi”, tha Guterres.
