Slika je oštra, njeno značenje sirovo i nefiltrirano. Tenkovi i vojnici blokiraju jednu traku jasno osvijetljenog mosta preko Bosfora (Boğaziçi) u Istanbulu.

U prvom planu, čovjek kleči ispred beživotnog tijela – jedan od njegovih prstiju podignut u univerzalni znak prkosa.

Deceniju kasnije, ta fotografija iz noći 15. jula ostaje jedan od najprepoznatljivijih trenutaka neuspjelog pokušaja puča, ali i simbol kolektivne odlučnosti naroda da spasi demokratiju.

To je jedna od mnogih priča koje most preko Bosfora pamti iz te događajima ispunjene noći.

Viseći most, otvoren 1973. koji povezuje evropsku i azijsku stranu grada preko Bosfora, bio je pozornica možda jedne od najvažnijih bitaka 15. jula, gdje su ljudi ustali protiv odmetnute grupe vojnika lojalnih terorističkoj organizaciji FETO.

Od tada je preimenovan u Most šehida 15. jula u znak sjećanja na 253 osobe, mnoge od njih civile, koje su dale najveću žrtvu da zaštite Republiku Turkiye.

Stručnjaci kažu da su mnogo prije nego što su čelične užadi i beton povezali dva kontinenta, vojske pokušavale premostiti ove vode znatno skromnijim sredstvima.

Najraniji zabilježeni pokušaj datira iz 513. godine prije Krista, kada je ahemenidski kralj Darije I. naredio izgradnju plutajućeg mosta, koji koristi brodove plitkog gaza za podupiranje neprekinute palube, kako bi premjestio svoje trupe protiv Skita.

Ali Burak Daricili, vanredni profesor na Odsjeku za međunarodne odnose Tehničkog univerziteta Bursa, kaže za TRT World da iako tokom osmanskog razdoblja na tačnoj lokaciji današnjeg mosta nije postojala stalna konstrukcija, strateški imperativ prelaska ili kontrolisanja Bosfora je drevan.

"Ideja povezivanja dvije strane tjesnaca... seže veoma daleko u historiju Istanbula," kaže on.

Daricili kaže da se osmanska strategija oslanjala više na tvrđave nego na mostove.

Mehmed II, sultan Osmanskog carstva u 15. stoljeću, izgradio je Rumelijsku tvrđavu na evropskoj obali prije osvajanja 1453. godine, i upario je s Anadolijskom tvrđavom na suprotnoj strani kako bi dominirao tjesnacem i odrezao vizantijske pojačanja iz Crnog mora.

Ozgur Korpe, akademik povezan s Turskim nacionalnim odbrambenim sveučilištem, za TRT World kaže da su osmanski inženjeri uglavnom izbjegavali premošćivanje Istanbulskog moreuza zbog njegovih snažnih struja i dubine.

Umjesto toga, izgradili su privremene viseće mostove preko Zlatnog roga, ulaza Istanbulskog tjesnaca koji dijeli evropsku stranu grada na 'Stari' i 'Novi' dio.

Tokom historijske 53-dnevne opsade današnjeg Istanbula 1453. godine, sultan Mehmed II. postavio je takav plutajući most kako bi učinkovito premještao trupe i topništvo, kaže on.

Poznati, ali neostvareni dizajn Leonarda da Vincija iz 1502. za sultana Bajazita II. također je ciljao na Zlatni rog, a ne na sam Istanbulski tjesnac, napominje on.

Kada je narod pobijedio tiraniju

Sve do kraja 20. stoljeća međukontinentalno kretanje oslanjalo se na trajekte i pomorske rute, kaže Korpe.

Moderni most preko Bosfora, otvoren prije 53 godine, konačno je ostvario višestoljetni san o stalnoj vezi između azijske i evropske strane grada.

Međutim, njegovo pravo preobraženje dogodilo se u noći 15. jula 2016, kažu stručnjaci.

Te večeri, zavjerenici puča identificirani kao članovi terorističke organizacije FETO pokrenuli su nasilan pokušaj svrgavanja demokratski izabrane vlade predsjednika Recepa Tayyipa Erdogana.

Pučisti su blokirali Istanbulski moreuz i most Fatiha Sultana Mehmeta oko 22 sata, dok su tenkovi i vojna vozila zauzeli položaje.

Vremenski odabir i metoda pokazali su se katastrofalnim za organizatore puča, kažu stručnjaci.

Korpe ističe da je blokada počela u petak navečer, tokom najvećeg saobraćaja, koristeći samo nekoliko lakih kamiona.

„Raspoređivanje samo nekoliko lakih vojnih kamiona tokom saobraćajne špice pokazalo se kao kritična strateška greška“, kaže on.

„Umjesto uspostavljanja odlučne vojne kontrole, blokada je ostavila veliki broj civila nasukanih, nenamjerno upozorivši javnost i olakšavši brzu mobilizaciju“, kaže on.

Građani su odmah reagovali. Hiljade običnih ljudi pojurilo je na most i okolne ulice.

Daricili se prisjeća da su obični ljudi otišli na most i stali protiv tenkova, oklopnih vozila i naoružanih vojnika.

„Većina njih je bila nenaoružana. To je promijenilo psihologiju noći“, kaže on.

Pučisti su otvorili vatru na nenaoružanu masu. Trideset četiri civila su ubijena te noći na mostu.

Ali ljudi su prevladali tiraniju. Do zore, pučisti na mostu su izgubili kontrolu.

„Kako su građani odgovorili na poziv vlade i okupili se na mostu, ograničene kopnene snage učesnika puča su brzo bile nadjačane“, kaže Korpe.

„U konačnici, civilni otpor na mostu potkopao je psihološki i operativni zamah puča, demonstrirajući neuspjeh frakcije da osigura javnu ili teritorijalnu saglasnost“, dodaje on.

Prema Dariciliju, pučevi obično uspijevaju kroz strah u prvim satima, kada ljudi ostaju kod kuće, a institucije utihnu.

Ali suprotno se dogodilo 15. jula.

„Ljudi su izašli na ulice. Pružili su otpor na mnogim mjestima, uključujući i most preko Istanbulskog moreuza. Ovo je razbilo strah koji su pučisti željeli stvoriti“, napominje on.

„Moć oružja suočila se s voljom naroda. Pučisti su imali tenkove i topove, ali nisu imali legitimitet. Narod je imao legitimitet, hrabrost i odlučnost“, kaže on.

Daricili kaže da je cilj preimenovanja mosta da se očuva sjećanje na tu noć.

Buduće generacije će pamtiti most na dva načina, napominje on.

„Prvo, kao veliki most koji povezuje Aziju i Evropu. Drugo, kao mjesto gdje se turski narod suprotstavio pučistima 15. jula“, kaže on.

„Ovo drugo značenje će s vremenom postati jače.“