Oštra retorika izraelskih političara prema Palestincima sve više postaje dio predizborne kampanje uoči izbora za Knesset u utorak, dok se humanitarni uslovi u Pojasu Gaze pogoršavaju zbog pooštrenih ograničenja i kontinuiranih izraelskih kršenja primirja.

Prošle sedmice izraelski ministar nacionalne sigurnosti Itamar Ben-Gvir objavio je predizborni video generisan umjetnom inteligencijom, koji prikazuje potpuno uništen Pojas Gaze do 2030. godine, u okviru kampanje svoje krajnje desničarske stranke Jevrejska snaga.

Među najtežim krizama s kojima se suočava Gaza izdvajaju se uskraćivanje pomoći u hrani za pola miliona Palestinaca, prijetnja obustavom ključnih bolničkih usluga zbog nedostatka goriva za generatore, širenje područja pod kontrolom izraelske vojske i rast broja Palestinaca koje su ubile izraelske snage.

Ove okolnosti dolaze u vrijeme kontinuiranog izraelskog bombardovanja, pucnjave i ograničavanja ulaska humanitarnih potrepština, uprkos sporazumu o prekidu vatre koji je na snazi od 10. oktobra 2025. godine.

U nastavku su predstavljene četiri krize koje su se pogoršale u Gazi tokom izraelske predizborne kampanje i njihove posljedice za Palestince.

- Smanjenje pomoći u hrani - Svjetski program za hranu (WFP) saopćio je 19. oktobra da smanjuje pomoć u hrani u Gazi za približno trećinu, zbog čega će oko 500.000 Palestinaca ostati bez podrške. Broj korisnika smanjen je sa 1,6 miliona u septembru na 1,1 milion u oktobru.

Smanjenje obuhvata prepolovljavanje prehrambenih paketa, pa porodice umjesto dva dobijaju jedan paket, kao i smanjenje količina pšeničnog brašna.

WFP je također smanjio broj toplih obroka koje svakodnevno dijeli sa 250.000 na 150.000, dok porodice u teško dostupnim područjima, uključujući ona u blizini Žute linije, sada dobijaju obrok svaki drugi dan.

Agencija Ujedinjenih nacija ove mjere pripisala je nedostatku finansijskih sredstava, navodeći da je finansiranje njenih operacija na palestinskim teritorijama u 2026. godini palo na manje od polovine nivoa zabilježenog prethodnih godina.

WFP je saopćio da mu je potrebno 450 miliona dolara kako bi nastavio operacije u Gazi i na okupiranoj Zapadnoj obali tokom šestomjesečnog perioda od oktobra do marta 2027. godine.

Prema podacima WFP-a, oko 1,4 miliona Palestinaca u Gazi, odnosno približno dvije trećine stanovništva, suočava se s visokim nivoom nesigurnosti u pogledu dostupnosti hrane.

Iako je agencija nedostatak finansijskih sredstava navela kao razlog za smanjenje pomoći, izraelska ograničenja ulaska potrepština i robe dodatno otežavaju zadovoljavanje humanitarnih potreba.

U izvještaju objavljenom 19. oktobra, Ured Ujedinjenih nacija za koordinaciju humanitarnih poslova (OCHA) naveo je da se isporuke pomoći u Gazu i dalje suočavaju s poteškoćama zbog inspekcijskih procedura, ograničenih kapaciteta graničnih prelaza i zahtjeva za koordinaciju.

Vladin ured za medije u Gazi istog dana upozorio je da smanjenje pomoći ubrzava širenje gladi, optužujući Izrael da vodi rat izgladnjivanjem.

Palestinska vlada je 20. oktobra također upozorila na rast stope pothranjenosti među djecom i trudnicama te pozvala na osiguravanje adekvatnog finansiranja humanitarne pomoći i otvaranje graničnih prelaza.

- Bolnicama prijeti obustava rada - Ministarstvo zdravstva Gaze saopćilo je 21. oktobra da su iscrpljene zalihe goriva potrebnog za rad električnih generatora u bolnicama, upozoravajući da bi preostali generatori mogli prestati raditi, što bi dovelo do obustave medicinskih usluga koje spašavaju živote.

Bolnicama je potrebno više od 2.500 litara goriva mjesečno kako bi generatori mogli duže raditi u uslovima nedostatka električne energije, navelo je ministarstvo.

Direktor Generalne uprave za inženjering i održavanje pri ministarstvu Mazen al-Araishi izjavio je 13. septembra da su količine goriva koje se dopuštaju u Gazu ograničene i nedovoljne za potrebe rada i održavanja generatora.

Ministarstvo nije navelo kada je posljednja pošiljka goriva ušla u Gazu niti koliko dugo generatori još mogu raditi.

Bolnice u Gazi zavise od generatora otkako je Izrael u oktobru 2023. godine prekinuo isporuku električne energije toj enklavi, a jedina elektrana prestala s radom nakon što je ostala bez goriva. Rat je u međuvremenu uništio velike dijelove električnih vodova i distributivne mreže.

Generatori napajaju operacione sale, jedinice intenzivne njege, inkubatore za novorođenčad, respiratore i aparate za dijalizu, zbog čega bi njihov prestanak rada direktno ugrozio živote pacijenata.

- Širenje područja pod izraelskom kontrolom - Izraelska vojska nastavila je širiti područja pod svojom kontrolom u Gazi pomjeranjem oznaka Žute linije prema zapadu, suprotno postepenom povlačenju predviđenom sporazumom o prekidu vatre.

Žuta linija označava područje na koje su se izraelske snage povukle tokom prve faze sporazuma o prekidu vatre i razdvaja teritoriju pod izraelskom vojnom kontrolom od područja na kojima je Palestincima dozvoljeno da ostanu.

Na početku primjene sporazuma oko 53 posto Gaze bilo je pod izraelskom kontrolom, nakon čega se to područje postepeno proširivalo.

Širenje područja pod izraelskom kontrolom onemogućava Palestincima pristup domovima, poljoprivrednom zemljištu i javnim objektima, a istovremeno dodatno otežava humanitarne operacije.

Izraelski premijer Benjamin Netanyahu izjavio je 24. juna da vojska kontroliše oko 70 posto Pojasa Gaze. Tokom posjete enklavi 2. septembra rekao je da se Izrael neće povući sa Žute linije.

Netanyahu je daljnje povlačenje povezao s razoružavanjem Hamasa, dok palestinska grupa navodi da je spremna razgovarati o pitanju svog naoružanja paralelno s postepenim i organizovanim povlačenjem izraelskih snaga.

- Broj ubijenih Palestinaca - Uporedo sa širenjem područja pod izraelskom vojnom kontrolom, broj Palestinaca koje je Izrael ubio od 2. do 21. oktobra porastao je za oko 40 posto u odnosu na isti period u septembru, pokazuju podaci Ministarstva zdravstva Gaze.

Prema tim podacima, u navedenom periodu oktobra ubijeno je 95 Palestinaca, u poređenju sa 68 u istom periodu septembra, što predstavlja povećanje za 27 žrtava.

Broj Palestinaca ubijenih u izraelskim napadima od stupanja na snagu sporazuma o prekidu vatre dostigao je 1.534 do 21. oktobra, prema podacima ministarstva.

Od oktobra 2023. godine Izrael je u Gazi ubio 74.494 Palestinca, a ranio 175.604 osobe. Uništeno je oko 90 posto civilne infrastrukture u enklavi.