Επίσκεψη Ερντογάν στο Ριάντ: Μια ματιά στις εμβαθυνόμενες σχέσεις της Τουρκίας με τη Σ.Αραβία

Η ενίσχυση των πολιτικών δεσμών μεταξύ Τουρκίας και Σαουδικής Αραβίας ενισχύει τη διμερή οικονομική συνεργασία και το εμπόριο, ενώ συμβάλλει και στην περιφερειακή σταθερότητα.

Ως δύο βασικοί παίκτες στη Μέση Ανατολή, η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία έχουν τα τελευταία χρόνια εμβαθύνει τη μακροχρόνια σχέση τους μέσα από έναν αυξανόμενο αριθμό αμοιβαίων επισκέψεων υψηλού επιπέδου.

Ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν πρόκειται να πραγματοποιήσει ακόμη μία σημαντική επίσκεψη στη Σαουδική Αραβία την Τρίτη.

Αναμένεται να γίνει επίσημη υποδοχή από τον διάδοχο πρίγκιπα Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν στο παλάτι Αλ Γιαμάμα στην πρωτεύουσα Ριάντ.

Η επίσκεψη θα περιλαμβάνει το "Επιχειρηματικό Φόρουμ Σαουδικής Αραβίας–Τουρκίας", που οργανώνεται από το Υπουργείο Εμπορίου της Τουρκίας και το Διοικητικό Συμβούλιο Εξωτερικών Οικονομικών Σχέσεων (DEIK).

Εν όψει του ταξιδιού, το Συμβούλιο Υπουργών της Σαουδικής Αραβίας την προηγούμενη εβδομάδα εξουσιοδότησε τα σχετικά όργανα να ολοκληρώσουν συμφωνίες με την Τουρκία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την πολιτική άμυνα, και ενέκρινε ένα Μνημόνιο Κατανόησης για συνεργασία στις κοινωνικές υπηρεσίες.

Δεσμοί ενός αιώνα

Η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία, που εγκαθίδρυσαν διπλωματικές σχέσεις με την υπογραφή της Συνθήκης Φιλίας το 1929, έχουν οικοδομήσει ισχυρούς δεσμούς σε σχεδόν έναν αιώνα μέσα από αμοιβαίες επισκέψεις υψηλού επιπέδου και περιφερειακούς θεσμούς, όπως η Οργάνωση Ισλαμικής Συνεργασίας (OIC).

Καθώς οι διμερείς σχέσεις ενισχύθηκαν μέσω διπλωματικών επισκέψεων, ο τότε σαουδάραβας βασιλιάς Φαϊσάλ μπιν Αμπντουλαζίζ Αλ Σαούντ επισκέφθηκε την Τουρκία το 1966 στο πλαίσιο προσπαθειών για ενότητα μεταξύ των μουσουλμανικών χωρών.

Οι δύο χώρες εισήλθαν σε νέα φάση προσέγγισης βάσει κοινών συμφερόντων κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν–Ιράκ, κατά τη διάρκεια του οποίου ο τότε πρόεδρος της Τουρκίας Κενάν Εβρέν επισκέφθηκε επίσης τη Σαουδική Αραβία.

Με τη συμφωνία που υπογράφηκε στη Τζέντα στις 11 Οκτωβρίου 2003 μεταξύ των Σαουδαραβικών Επιμελητηρίων Εμπορίου και Βιομηχανίας, ιδρύθηκε υπό την αιγίδα του DEIK το Επιχειρηματικό Συμβούλιο Τουρκίας–Σαουδικής Αραβίας.

Ο τότε βασιλιάς Αμπντάλα μπιν Αμπντουλαζίζ Αλ Σαούντ επισκέφθηκε την Τουρκία στις 8 Αυγούστου 2006, συνοδευόμενος από περισσότερους από 50 επιχειρηματίες. Αυτή ήταν η πρώτη βασιλική επίσκεψη στην Τουρκία μετά από 40 χρόνια.

Η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία υπέγραψαν πρωτόκολλο για την ίδρυση της Κοινής Οικονομικής Επιτροπής (JEC) με στόχο την ενίσχυση της οικονομικής συνεργασίας σε διάφορους τομείς.

Οι στενές σχέσεις μεταξύ Τουρκίας και Σαουδικής Αραβίας αντανακλώνται επίσης στο διμερές εμπόριο.

Η Σαουδική Αραβία, που αντλεί το 85–90% των κρατικών εσόδων της από το πετρέλαιο, εξάγει αργό πετρέλαιο και πετροχημικά προϊόντα προς την Τουρκία, ενώ εισάγει από την Τουρκία διάφορα αγαθά, όπως χαλιά, επεξεργασμένες πέτρες για κατασκευές, προϊόντα καπνού, τρόφιμα και έπιπλα.

Σύμφωνα με στοιχεία της Τουρκικής Στατιστικής Υπηρεσίας, ο όγκος του διμερούς εμπορίου έφθασε τα 8 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024.

Άμυνα, στρατιωτική συνεργασία

Η ανάπτυξη διπλωματικών και εμπορικών σχέσεων μεταξύ Τουρκίας και Σαουδικής Αραβίας έχει επηρεάσει θετικά και τη στρατιωτική συνεργασία.

Η ASELSAN υπέγραψε Μνημόνιο Κατανόησης τον Ιούλιο του 2015 με την King Abdulaziz City for Science and Technology και την TAQNIA DST για την ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα των ηλεκτρονικών άμυνας.

Μετά από αξιολογήσεις ότι τα προϊόντα της ASELSAN θα μπορούσαν να καλύψουν τις ανάγκες των αρμόδιων σαουδαραβικών φορέων, υπογράφηκε συμφωνία συνεργασίας μεταξύ ASELSAN και TAQNIA DST το 2016.

Η Saudi Defense Electronics Company (SADEC), που ιδρύθηκε μέσω της συνεργασίας μεταξύ ASELSAN και TAQNIA DST, αποτελεί μία από τις σημαντικότερες κοινές πρωτοβουλίες μεταξύ των δύο χωρών.

Η Baykar, κατασκευάστρια μαχητικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών, υπέγραψε επίσης συμφωνία εξαγωγής και συνεργασίας με το Υπουργείο Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας τον Ιούλιο του 2023 για το μη επανδρωμένο μαχητικό εναέριο όχημα Bayraktar AKINCI (UCAV). Η συμφωνία καταγράφηκε ως το μεγαλύτερο συμβόλαιο εξαγωγής στον τομέα της άμυνας και της αεροπορίας στην ιστορία της Τουρκίας.

Συνεργασία στη Μέση Ανατολή

Η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία, ως σημαντικές στρατιωτικές και οικονομικές δυνάμεις στην περιοχή, έχουν πετύχει σημαντικά αποτελέσματα στην περιφερειακή πολιτική μέσω της ενισχυμένης πολιτικής και διπλωματικής συνεργασίας τα τελευταία χρόνια.

Διατηρώντας μια ώριμη ισορροπία που στηρίζεται σε ελεγχόμενη ανταγωνιστικότητα και συνεργασία παρά σε σύγκρουση, η Άνκαρα και το Ριάντ έχουν επιδείξει αποτελεσματικές θέσεις μέσω θεσμών όπως η OIC και τα Ηνωμένα Έθνη (ΟΗΕ) όσον αφορά τις κρίσεις στην Παλαιστίνη, τη Συρία, το Σουδάν, τη Σομαλία και την Υεμένη.

Αφού το Ισραήλ ξεκίνησε τον γενοκτονικό πόλεμο στη Γάζα τον Οκτώβριο του 2023, η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία συντόνισαν τις θέσεις τους στο παλαιστινιακό ζήτημα και κοινά συμφέροντα στην υποστήριξη της λύσης των δύο κρατών και διαδραματίζοντας κοινό ρόλο σε μια πιθανή πολιτική διευθέτηση.

Η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία επέδειξαν επίσης ισχυρή συνεργασία με άλλες περιφερειακές χώρες για την εξασφάλιση εσωτερικής ειρήνης και σταθερότητας στη Συρία, όπου το καθεστώς του Μπασάρ αλ-Άσαντ ανατράπηκε τον Δεκέμβριο του 2024.

Υποστηρίζοντας τη νέα διοίκηση υπό τον Πρόεδρο Αχμέντ αλ-Σάραα, οι κυβερνήσεις της Τουρκίας και της Σαουδικής Αραβίας έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην άρση διεθνών κυρώσεων που θα συνέβαλαν στη διαδικασία ανοικοδόμησης της Συρίας.

Η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία συνεχίζουν επίσης να επιδεικνύουν ισχυρές θέσεις υπέρ της σταθερότητας μέσω ανθρωπιστικών προσπαθειών και διπλωματικής υποστήριξης σε διεθνείς πλατφόρμες — όχι μόνο στην Υεμένη, που για χρόνια είναι πεδίο εσωτερικών συγκρούσεων, αλλά και στις κρίσεις στο Σουδάν και τη Σομαλία.