Καθώς η Eurovision 2025 ετοιμάζεται για τον μεγάλο τελικό της στις 17 Μαΐου στη Βασιλεία της Ελβετίας, ο μεγαλύτερος τηλεοπτικός μουσικός διαγωνισμός στον κόσμο δέχεται για άλλη μία φορά πυρά — όχι για τις εμφανίσεις, αλλά για τις πολιτικές του.
Ο φετινός διαγωνισμός, που πραγματοποιείται για 69η φορά, λαμβάνει χώρα εν μέσω εντεινόμενης παγκόσμιας κριτικής για την απόφαση της Ευρωπαϊκής Ραδιοτηλεοπτικής Ένωσης (EBU) να επιτρέψει τη συμμετοχή του Ισραήλ, παρά τα τεκμηριωμένα εγκλήματα πολέμου στη Γάζα, τη συνεχιζόμενη κατοχή και τις διεθνείς εκκλήσεις για λογοδοσία.
Στο επίκεντρο των αντιδράσεων βρίσκεται η επιλεκτική ουδετερότητα της EBU.
Το 2022, η Ρωσία αποκλείστηκε άμεσα από τον διαγωνισμό μετά την στρατιωτική της επιχείρηση στην Ουκρανία.
Παρά τη συνεχιζόμενη βία του Ισραήλ στη Γάζα, που έχει αφήσει δεκάδες χιλιάδες νεκρούς και έχει οδηγήσει στο να απευθύνει η Νότια Αφρική κατηγορίες για γενοκτονία στο Διεθνές Δικαστήριο, η EBU επιμένει ότι η Eurovision δεν είναι "πολιτικό γεγονός."
Ωστόσο, για πολλούς καλλιτέχνες και θεατές, αυτή η στάση πλέον δεν ισχύει.
‘Κανένα χειροκρότημα στη γενοκτονία’
Διαμαρτυρίες έχουν ήδη σημαδέψει την τελετή έναρξης του φετινού διαγωνισμού, που πραγματοποιήθηκε στις 11 Μαΐου. Καθώς η Ισραηλινή διαγωνιζόμενη Yuval Raphael περπατούσε στο γαλάζιο χαλί στη Βασιλεία, διαδηλωτές κρατούσαν πλακάτ με συνθήματα όπως "Κανένα χειροκρότημα στη γενοκτονία" και "Τραγουδώντας ενώ η Γάζα καίγεται."
Μέσα στο συνηθισμένο κλίμα ενθουσιασμού ακούστηκαν γιουχαρίσματα.
Ένας σχολιαστής της Eurovision, ο Dean Vuletic, ανέφερε ότι υπήρξαν ειρηνικές φιλοπαλαιστινιακές διαμαρτυρίες, συμπεριλαμβανομένης της τελετής έναρξης.
"Αλλά αυτές οι διαμαρτυρίες ήταν ειρηνικές και η εκδήλωση συνεχίστηκε όπως είχε προγραμματιστεί, οπότε η κατάσταση στη Βασιλεία δεν είναι τόσο έντονη όσο ήταν πέρυσι στο Μάλμε," δήλωσε στο TRT World.
Η φετινή Eurovision σημείωσε επίσης μια πρωτιά στην ιστορία της: περισσότεροι από 70 πρώην διαγωνιζόμενοι — συμπεριλαμβανομένων νικητών όπως ο Charlie McGettigan και ο Salvador Sobral, καθώς και η Γαλλίδα ποπ σταρ La Zarra και η Εβραία καλλιτέχνης του Ηνωμένου Βασιλείου Mae Muller — υπέγραψαν ανοιχτή επιστολή ζητώντας τον αποκλεισμό του Ισραήλ.
«Το KAN είναι συνένοχο στη γενοκτονία του Ισραήλ κατά των Παλαιστινίων στη Γάζα και στο δεκαετιών καθεστώς απαρτχάιντ και στρατιωτικής κατοχής εναντίον ολόκληρου του παλαιστινιακού λαού,» αναφέρει η επιστολή.
Ενώ χαρακτήρισαν την διοργάνωση του 2024 ως "την πιο πολιτικοποιημένη, χαοτική και δυσάρεστη στην ιστορία του διαγωνισμού," κατηγόρησαν την EBU για συνενοχή στη "γενοκτονία του Ισραήλ."
Επιπλέον, ισχυρίστηκαν ότι ο οργανισμός "κανονικοποιεί και εξωραΐζει" τα εγκλήματα πολέμου του Ισραήλ.
«Πιστεύουμε στην ενοποιητική δύναμη της μουσικής, γι’ αυτό αρνούμαστε να επιτρέψουμε να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο για τον εξωραϊσμό της γενοκτονίας,» αναφέρει η επιστολή.
«Πέρυσι, με αποτροπιασμό είδαμε την EBU να επιτρέπει στο Ισραήλ να συμμετάσχει, ενώ συνέχιζε τη γενοκτονία στη Γάζα, η οποία μεταδιδόταν ζωντανά για όλο τον κόσμο να τη δει. Το αποτέλεσμα ήταν καταστροφικό… Η σιωπή δεν είναι επιλογή.»
Η επιστολή συγκρίνει τη συμμετοχή του Ισραήλ με τον αποκλεισμό της Ρωσίας το 2022, επισημαίνοντας αυτό που θεωρούν ως δύο μέτρα και δύο σταθμά: «Η EBU έχει ήδη αποδείξει ότι είναι ικανή να λάβει μέτρα... Δεν αποδεχόμαστε αυτά τα δύο μέτρα και δύο σταθμά όσον αφορά το Ισραήλ.»
Αν και η επιστολή είναι απίθανο να επηρεάσει το φετινό θέαμα, με το Ισραήλ να εξακολουθεί να πηγαίνει για συμμετοχή, το μήνυμά της έχει αντηχήσει σε όλη την Ευρώπη.
Σιωνισμός πίσω από το μπαλκόνι
Η Ισραηλινή διαγωνιζόμενη Raphael θα εμφανιστεί στον δεύτερο ημιτελικό στις 15 Μαΐου και θεωρείται πιθανή υποψήφια για να προκριθεί στον τελικό.
Αλλά ακόμη και η παρουσία της και το σκηνικό της βασίζονται στον σιωνισμό.
Μετά από εβδομάδες μυστικότητας, το Ισραήλ αποκάλυψε λεπτομέρειες για την εμφάνισή της στη σκηνή: θα εμφανιστεί μόνη της, ντυμένη στα μαύρα, δίπλα σε έναν αναρριχώμενο πολυέλαιο και ένα μπαλκόνι — το τελευταίο περιγράφεται από τον Ισραηλινό ραδιοτηλεοπτικό φορέα KAN ως συμβολική αναφορά στον πατέρα του σιωνισμού, Τέοντορ Χερτσλ, που κοιτούσε από ένα μπαλκόνι στη Βασιλεία κατά τη διάρκεια του Πέμπτου Σιωνιστικού Συνεδρίου το 1901.
Καθώς οι εκκλήσεις για μποϊκοτάζ εντείνονται και διαμαρτυρίες ξεσπούν σε όλη την Ελβετία και παραπέρα, το ερώτημα παραμένει: Μπορεί ένας διαγωνισμός τραγουδιού που βασίζεται στην ενότητα, την ειρήνη και την συμπερίληψη να αγνοήσει τις πραγματικότητες που εκτυλίσσονται στη διεθνή σκηνή;
Ή, όπως απλά έθεσε ένα πλακάτ διαδηλωτή στη Βασιλεία: «Δεν μπορείς εσύ να τραγουδάς ενώ η Γάζα καίγεται.»
