Ένα νέο ντοκιμαντέρ των βραβευμένων με Όσκαρ Ισραηλινών δημιουργών, Γιουβάλ Αβραάμ και Ρέιτσελ Σορ, έκανε πρεμιέρα στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, φέρνοντας στο φως μαρτυρίες 24 στελεχών του στρατού και των υπηρεσιών πληροφοριών του Ισραήλ για απόρρητα συστήματα που χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό, την παρακολούθηση και τη στοχοποίηση Παλαιστινίων στην πολιορκημένη Γάζα, παρά τις αναμενόμενες απώλειες αμάχων.

Υπό τον τίτλο «NAZA», το ντοκιμαντέρ —παραγωγής της βρετανικής εφημερίδας The Guardian— προβλήθηκε στο επίσημο διαγωνιστικό τμήμα του 83ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας και αποτελεί το μοναδικό ντοκιμαντέρ που διεκδικεί φέτος τον Χρυσό Λέοντα.

Η ταινία αντλεί τον τίτλο της από το «NAZA», ένα εβραϊκό στρατιωτικό ακρωνύμιο για τις «παράπλευρες απώλειες», το οποίο χρησιμοποιείται από τις ισραηλινές μυστικές υπηρεσίες για να προσδιορίσει τον αριθμό των αμάχων που αναμένεται να σκοτωθούν κατά τη διάρκεια μιας επίθεσης.

Το διάρκειας 80 λεπτών ντοκιμαντέρ είναι παραγωγή του Guardian και του Τζέιμς Γουίλσον της JW Films, με τον Τζόναθαν Γκλέιζερ να εκτελεί χρέη εκτελεστικού παραγωγού. Ο Γουίλσον και ο Γκλέιζερ είχαν συνεργαστεί και στο παρελθόν στη βραβευμένη με Όσκαρ ταινία «Ζώνη Ενδιαφέροντος» (The Zone of Interest).

Το «NAZA» βασίζεται σε δημοσιογραφικές έρευνες που δημοσιεύθηκαν μεταξύ 2023 και 2025 από το ισραηλινο-παλαιστινιακό περιοδικό «+972 Magazine», το εβραιόφωνο μέσο ενημέρωσης «Local Call» και την εφημερίδα «The Guardian».

Συστήματα τεχνητής νοημοσύνης εντοπίζουν στόχους για πλήγματα

Ισραηλινοί αξιωματικοί των μυστικών υπηρεσιών και στρατιώτες που μίλησαν για τις ανάγκες του ντοκιμαντέρ περιγράφουν συστήματα βασισμένα στην Τεχνητή Νοημοσύνη, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για τον εντοπισμό μεγάλου αριθμού φερόμενων ως χαμηλόβαθμων μελών της Χαμάς ως δυνητικών στόχων.

Σύμφωνα με τις μαρτυρίες τους, τα άτομα που εντοπίζονταν μέσω αυτών των συστημάτων βομβαρδίζονταν στα σπίτια τους κατά τη διάρκεια της νύχτας, παρότι ήταν γνωστό εκ των προτέρων ότι τα πλήγματα θα εξόντωναν και μέλη των οικογενειών τους.

Τα εν λόγω στελέχη περιγράφουν επίσης την παραβίαση των κινητών τηλεφώνων των στοχοποιημένων προσώπων, προκειμένου να προσδιοριστεί η ακριβής τοποθεσία τους.

Βάσει των ίδιων καταθέσεων, αξιωματικοί των υπηρεσιών πληροφοριών παρακολουθούσαν κρυφά τις συνομιλίες των στόχων με τις συζύγους και τα παιδιά τους, ενίοτε μέχρι και λίγο πριν από την εκδήλωση των επιθέσεων στις κατοικίες τους.

Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου στη Βενετία, ο Αβραάμ ανέφερε ότι οι δημιουργοί ζήτησαν από τους αξιωματικούς να περιγράψουν το έργο τους.

«Απλώς είπαμε σε αυτούς τους αξιωματικούς: “Περιγράψτε μας, σας παρακαλώ, τι κάνατε. Πώς λειτουργούν αυτά τα συστήματα; Σχεδιάστε το μας”. Μερικές φορές, αρκεί μόνο να κάνεις τις ερωτήσεις για να πάρεις τις απαντήσεις», δήλωσε.

«Ορισμένοι εξ αυτών δεν εξέφρασαν καμία μεταμέλεια, ενώ άλλοι το έκαναν. Κάποιοι μίλησαν με απόλυτη αδιαφορία και άλλοι με υπερηφάνεια».

Συστηματική καταστροφή κατοικημένων περιοχών

Οι μαρτυρίες περιλαμβάνουν επίσης αφηγήσεις από πρώτο χέρι για την καταστροφή ολόκληρων συνοικιών, στις οποίες ο ισραηλινός στρατός εκτιμούσε ότι έως και το 25% των κατοίκων παρέμενε ακόμη στα σπίτια του.

Οι μάρτυρες περιγράφουν τη συστηματική πυρπόληση κατοικιών αμάχων, καθώς και τη δολοφονία πολιτών σε σημείο διανομής επισιτιστικής βοήθειας.

Σύμφωνα με τον Guardian, αρκετοί από αυτούς που μίλησαν υπηρετούσαν σε μια μυστική μονάδα πληροφοριών, η οποία υπάγεται απευθείας στο γραφείο του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ένας εξ αυτών ανέφερε ότι αποστολή της συγκεκριμένης μονάδας ήταν «να τορπιλίσει την ειρήνη».

Ο Αβραάμ και η Σορ υπογράμμισαν ότι η ταινία εστιάζει στις θεσμικές στρατιωτικές πολιτικές και πρακτικές και όχι σε μεμονωμένα παραπτώματα στρατιωτών.

«Το επίκεντρό μας δεν είναι τα σποραδικά εγκλήματα πολέμου που διαπράττονται από απείθαρχους στρατιώτες», δήλωσαν χαρακτηριστικά.

Αντιθέτως, οι σκηνοθέτες ανέφεραν ότι στόχος τους ήταν να αναδείξουν «τις ίδιες τις διαταγές, τις πολιτικές, τις αποδεκτές πρακτικές, τη γλώσσα και τη λογική που καθιστούν δυνατές αυτές τις πρακτικές, καθώς και τους ανθρώπους που λειτουργούν εντός αυτού του πλαισίου».

«Το σύστημα και τα γρανάζια του», πρόσθεσαν.

Ο Αβραάμ χαρακτήρισε την ταινία ως μια ανάλυση των «συστημάτων μαζικών δολοφονιών», βασισμένη στις αποκαλύψεις των 24 στελεχών εκ των έσω.

Η γενοκτονία στη Γάζα

Από την έναρξη της γενοκτονίας τον Οκτώβριο του 2023, το Ισραήλ έχει σκοτώσει περισσότερους από 73.000 Παλαιστινίους —στην πλειονότητά τους γυναίκες και παιδιά— ενώ οι τραυματίες ξεπερνούν τους 174.000.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι τα στοιχεία αυτά υπολείπονται της πραγματικότητας και ότι ο πραγματικός απολογισμός των θυμάτων θα μπορούσε να αγγίζει περίπου τους 200.000.

Το Ισραήλ, το οποίο κατέχει πλέον το 60% της Γάζας, έχει μετατρέψει σε ερείπια το μεγαλύτερο μέρος του υπό αποκλεισμό θύλακα και έχει εκτοπίσει το σύνολο του πληθυσμού.

Παρά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός που επετεύχθη τον Οκτώβριο του 2025, το Ισραήλ συνεχίζει να την παραβιάζει σε καθημερινή βάση, έχοντας σκοτώσει τουλάχιστον 1.359 Παλαιστινίους και τραυματίσει ακόμη 4.571.