Официјалните претставници од земјите од Западен Балкан денес повикаа на посилна регионална соработка, доверба и економска поврзаност како клучни столбови за траен мир, предупредувајќи на политичка стагнација, одлив на мозоци и континуирани тензии.

Говорејќи на панелот насловен „Жнеење на мирот на Балканот: Дијалог, бизнис и поврзаност“ на Дипломатскиот форум во Анталија 2026, регионалните лидери рекоа дека стабилноста бара повеќе од само отсуство на конфликт, повикувајќи на конкретни акции за градење одржлив мир.

Црногорскиот министер за надворешни работи Ервин Ибрахимовиќ нагласи дека лидерството, довербата и имплементацијата се клучни елементи за постигнување траен просперитет во регионот.

Тој истакна дека Црна Гора одговорно пристапува кон својот стратегиски развој преку три клучни насоки – добрососедски билатерални односи, зајакнување на директните врски со соседите, регионална соработка и европска интеграција.

Министерот за надворешни работи на Босна и Херцеговина, Елмедин Конаковиќ, остро ги критикуваше политичките елити, предупредувајќи дека национализмот и историските наративи продолжуваат да доминираат во јавниот дискурс.

„Ни требаат храбри лидери, но ги немаме“, рече тој, повикувајќи на нова генерација лидери способни да ги надминат поделбите вкоренети во минатото.

Конаковиќ, исто така, предупреди дека континуираните политички тензии и воената реторика ризикуваат да ги поткопаат економските перспективи.

„Мора да престанеме да се закануваме со конфликти, бидејќи тоа нема да привлече инвеститори“, рече тој, посочувајќи ја масовната емиграција и недостатокот на реформи како клучни предизвици во регионот.

Тој додаде дека Европската Унија (ЕУ) има „оправдани стравувања“ во врска со употребата на правото на вето од страна на земјите од Западен Балкан, повикувајќи го регионот да покаже политичка зрелост и подготвеност за членство.

Од „балканизација“ до соработка

Српскиот министер за надворешни работи, Марко Ѓуриќ, ја истакна важноста на регионалната стабилност и дијалог, повикувајќи на отстапување од наративите кои предизвикуваат поделба.

„Нашиот регион, познат под терминот ‘балканизација’, треба да го замени тој концепт со соработка“, рече тој, додавајќи дека земјите треба да се фокусираат на решавање проблеми, а не на продлабочување на поделбите.

„Ние, пред сè, сме заинтересирани за решавање проблеми, а не за победа во расправиите“, додаде тој, повикувајќи на одговорни политички пораки и претпазливост против зголемување на тензиите во јавниот дискурс.

Турскиот заменик-министер за надворешни работи, Мехмет Кемал Бозај, ја истакна поддршката на Анкара на регионалниот дијалог, нагласувајќи ја итноста од дејствување во однос на актуелната ситуација на Балканот.

„Најдоброто време беше пред 20 години, второто најдобро е сега - но за Балканот, ова е вистинското време“, рече тој, нагласувајќи ја потребата од забрзување на соработката, поврзаноста и инклузивните регионални иницијативи.

Решавање проблеми или заглавување во минатото

За време на вториот круг од панелот, учесниците се осврнаа на прашањето дали регионот може да преземе одговорност за главните предизвици и да понуди решенија.

Конаковиќ рече дека балканските лидери се соочуваат со јасен избор помеѓу соработка и стагнација, предупредувајќи дека неуспехот во дејствувањето ќе ја забрза емиграцијата и економскиот пад.

Ѓуриќ, исто така, ја нагласи важноста на меѓусебното почитување и надминувањето на конкурентските наративи за жртви, велејќи дека земјите во регионот мора да се фокусираат на иднината, а не на минатите конфликти.

Интеграцијата во ЕУ е заедничка стратегиска цел

Учесниците се согласија дека поврзаноста - од енергија и транспорт до бизнис и размена меѓу луѓето - останува клучна за градење доверба и економски раст.

И покрај постојаните политички разлики, официјалните претставници повторија дека интеграцијата во ЕУ останува заедничка стратегиска цел, со повици за забрзани реформи и посилна регионална соработка.

Дипломатскиот форум во Анталија, чиј домаќин е Туркије, ги собира глобалните лидери и креатори на политики со цел справување со геополитичките, економските и безбедносните предизвици во свет кој е сè понесигурен.