Сирија одбележува една година од падот на 61-годишното владеење на Баас

Помина една година откако опозициските сили го зазедоа сирискиот главен град Дамаск на 8 декември 2024 година, ставајќи крај на 61-годишното владеење на партијата Баас и означувајќи пресвртница во 13-годишното востание во земјата.

Она што започна во март 2011 година со група ученици кои на ѕид во јужната покраина Дараа напишаа со спреј „Следниот, ваш ред е, докторе (Башар Асад)“ прерасна во национална револуција.

Движењето кулминираше минатата година кога Хајат Тахрир ал-Шам (ХТС) и сојузничките опозициски фракции започнаа широка воена кампања со која беше соборен режимот на Асад.

Последната операција на опозицијата, која започна на 27 ноември 2024 година, брзо ги проби фронтовите во северно Алепо и Идлиб пред да напредува кон Хама и Хомс - две покраини што го формираат главниот коридор до главниот град.

Како што опозициските групи го зацврстија својот стисок врз централниот регион, воените единици на режимот доживеаја масовни дезертирања.

Многу војници се предадоа или избегаа додека опозицијата добиваше на интензитет со значителна поддршка од локалните заедници.

До 8 декември, опозициските борци влегоа во Дамаск, што ги натера Асад и високите воени функционери да ја напуштат земјата со своите семејства.

Симболите на владеењето на Баас беа срушени, озлогласените центри за тортура беа затворени и започна нова политичка ера.

Ново раководство

Опозиционите групи објавија формирање на преодна владејачка структура. Ахмед ал-Шара беше прогласен за нов претседател на земјата.

ХТС и Сириската национална армија (СНА) беа интегрирани под обединета команда за да го формираат јадрото на новата сириска војска. Партијата Баас, парламентот на режимот и сите безбедносни институции на режимот беа формално распуштени.

На 5 октомври, Сирија ги одржа своите први избори за Народно собрание по падот на режимот.

Поради широко распространетото раселување, исчезнатите граѓански евиденции и уништувањето предизвикано од граѓанската војна, изборите не беа спроведени преку директно гласање на национално ниво, туку преку претставнички изборни совети формирани во областите под контрола на владата.

Враќањето на сириските бегалци се забрзува

По падот на режимот, доброволните враќања на Сиријците од соседните земји значително се зголемија.

Министерот за внатрешни работи на Туркије, Али Јерликаја, на 1 ноември објави дека 550.000 Сиријци се вратиле дома доброволно по 8 декември 2024 година.

Агенцијата на ОН за бегалци, исто така, на 4 декември објави дека 378.000 сириски бегалци се вратиле од Либан во 2025 година.

Обнова на врските со светот

Во текот на изминатата година, новата влада на Сирија ги интензивираше дипломатските напори за враќање на меѓународниот углед на земјата и за барање укинување на санкциите воведени за време на ерата на Асад.

Неколку земји - почнувајќи од Туркије - ги отворија своите амбасади во Дамаск. Турското знаме повторно беше кренато во турската амбасада на 14 декември 2024 година.

Голем пробив се случи на 13 мај 2025 година, кога американскиот претседател Доналд Трамп, за време на посетата на Саудиска Арабија, објави планови за укинување на американските санкции врз Сирија, повикувајќи се на консултации со турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган.

ЕУ на 21 мај следеше со укинувањето на економските санкции воведени од 2011 година. Претседателот Шара потоа беше отстранет од списоците со санкции на САД и ОН.

На 10 ноември, Министерството за финансии на САД, исто така, ги суспендираше казните според Законот за цивилна заштита на Сирија од 2019 година.

Терористичката ПКК/ЈПГ ги забрани прославите по повод падот на Асад

И покрај потпишувањето на договор со новата сириска администрација во март, Сириските демократски сили (СДФ) предводени од ПКК/ЈПГ продолжуваат да држат области источно од Еуфрат и две населби во Алепо.

Терористичката група го одложи спроведувањето на своите обврски и ги забрани прославите по повод годишнината од падот на режимот Баас на териториите под нејзина контрола, наведувајќи „безбедносни проблеми“.

Израел ја проширува окупацијата

По падот на Асад, Израел нагло ја зголеми својата воена активност во Сирија.

Според сириските власти, Израел изврши над 1.000 воздушни напади низ целата земја во изминатата година и ја прошири својата окупација надвор од Голанската висорамнина, заземајќи дополнителни 800 квадратни километри сириска територија.

Хронологија на последната офанзива (27 ноември - 8 декември 2024 година)

27 ноември:

Опозициските сили започнаа голема офанзива во западниот рурален дел на Алепо.

28 ноември:

Борците напредуваат до еден километар од надворешните населби на Алепо.

29 ноември:

Опозицијата го освои стратешкиот град Саракиб во Идлиб и почна да влегува во центарот на Алепо.

30 ноември:

По падот на Алепо, опозициските сили ги ослободуваат Марат ал-Нуман, Кан Шејхун и Џарџаназ, обезбедувајќи контрола низ Идлиб и напредувајќи кон Хама.

1 декември:

СНА ја започнува операцијата „Зора на слободата“ против терористичката група ПКК/ЈПГ во Тел Рифат, добивајќи целосна контрола врз центарот на градот.

2-4 декември:

Опозиционите групи заземаат десетици села во Хама, пробивајќи ја одбраната на режимот.

5 декември:

Центарот на градот Хама паѓа во рацете на опозициските сили.

6-7 декември:

Растан и Талбисе се освоени, отворајќи го патот до центарот на градот Хомс, кој паѓа следниот ден.

Јужните групи почнуваат да напредуваат во предградијата на Дамаск, додека локалните фракции на Друзите обезбедуваат целосна контрола врз Сувејда.

8 декември 2024 година:

Асад бега во Москва, а режимот на Баас се урива додека Дамаск паѓа. Затворениците што се држеа во озлогласениот затвор Сајднаја се ослободени.