Претседателот на ФИФА, Џани Инфантино, се соочува со најсериозниот предизвик во неговото децениско раководство откако контроверзниот предлог за продажба на удел во комерцијалните операции на управното тело предизвика невидена реакција од фудбалските федерации ширум светот.
Кризата избувна само неколку недели по завршувањето на Светското првенство во ФИФА 2026 година, турнир кој се смета за комерцијален успех и кој се чинеше дека ја зајакнува позицијата на Инфантино пред неговата очекувана кандидатура за четврти мандат на функцијата.
Пред контроверзноста, повеќе од 200 од 211-те асоцијации-членки на ФИФА наводно потпишале писма во поддршка на неговиот реизбор.
Тој политички капитал брзо испари откако ФИФА објави планови кон крајот на јули за продажба на до 20% удел во новосоздадената комерцијална подружница, ФИФА Форвард Ентерпрајз (ФФЕ), во договор што можеше да го процени субјектот на околу 20 милијарди долари.
Предложената група инвеститори го вклучуваше Трив Етернал (Thrive Eternal), инвестициски фонд поврзан со Џош Кушнер, заедно со извршниот директор на Бан Венчрс (Bann Ventures), Грег Мафеи. Банката ЏП Морган, како и Опен Економикс исто така беа вклучени во идентификувањето на потенцијални инвеститори.
Трив Етернал е поврзан со инвеститорот Џош Кушнер, брат на Џаред Кушнер, зет на американскиот претседател Доналд Трамп и поранешен висок советник во Белата куќа.
Предлогот веднаш предизвика критики од неколку континентални конфедерации, кои тврдеа дека ФИФА не успеала правилно да ги консултира своите членови за една од најзначајните комерцијални одлуки во својата историја.
Соочен со растечко противење, Инфантино на 1 август се откажа од прелогот.
Пресвртот не беше доволен за да се намалат тензиите.
УЕФА и други регионални тела како што е Фудбалска конфедерација за Северна Америка, Централна Америка и Карибите (КОНКАКАФ) директно го доведоа во прашање лидерството на Инфантино, додека неколку национални фудбалски асоцијации, вклучувајќи ги Финска, Велс и Србија, формално ја повлекоа поддршката за реизборот на Инфантино. Норвешката фудбалска федерација побара и оставка од претседателот на ФИФА.
Спорот стана најголемиот предизвик во управувањето со кој се соочи ФИФА откако Инфантино го замени Сеп Блатер во 2016 година.
Може ли претседател на ФИФА да биде отстранет додека е на функција?
Неколку часови откако ФИФА објави дека актуелниот претседател Џани Инфантино сè уште има целосна поддршка од раководството на федерацијата УЕФА објави дека бојкотот на Светското првенство е сè уште на сила.
УЕФА во четвртокот соопшти дека условите за повлекување на предложениот бојкот на натпреварувањата на ФИФА, меѓу кои и Светското првенство, не се исполнети, и покрај тоа што предлогот беше повлечен, а ФИФА подоцна се извини.
Но ФИФА соопшти дека повеќе нема да толерира никакви напади врз нејзиниот интегритет, добро управување и правична постапка и ќе преземе сите потребни мерки за да го заштити своето име и углед.
Иако притисокот се интензивираше, отстранувањето на претседателот на ФИФА пред крајот на мандатот останува тешко.
Според статутот на ФИФА, претседателот може доброволно да поднесе оставка, иако Инфантино не даде никакви индикации дека има намера да го стори тоа.
Членовите на ФИФА кои претставуваат најмалку 20% од членството на ФИФА, 43 од 211-те асоцијации на управното тело, исто така можат да побараат вонреден Конгрес на ФИФА, кој мора да се свика во рок од три месеци и може да вклучува гласање за иднината на претседателот.
Само 55-те членки на УЕФА го надминуваат тој праг, иако конфедерацијата формално не побарала таков состанок.
Секој обид за отстранување на Инфантино, сепак, би барал поддршка од мнозинството од глобалното членство на ФИФА, при што секое национално здружение има еден глас без оглед на нејзината големина.
Друга можност би била дисциплинска постапка преку независниот Етички комитет на ФИФА, кој има овластување да истражува наводни прекршувања на Етичкиот кодекс на ФИФА и да изрекува санкции, вклучително и долги забрани.
Тој механизам на крајот го заврши претседателствувањето на Блатер во 2015 година, иако не е објавена формална етичка истрага во тековниот спор.
Следните претседателски избори на ФИФА се закажани за време на 77. Конгрес на ФИФА во Рабат, Мароко, на 18 март 2027 година, со рок за номинирање до 18 ноември.
Доколку ниту еден претседател не може да продолжи на функцијата пред тоа, Правилникот за управување на ФИФА предвидува дека потпретседателот на ФИФА со најдолг стаж привремено ќе ги преземе претседателските одговорности додека Конгресот не избере наследник.
Поделен дом
Контроверзноста откри значителни поделби меѓу шесте континентални конфедерации на ФИФА.
УЕФА се појави како најсилен критичар, опишувајќи го предложеното комерцијално реструктуирање како нетранспарентен процес што е во спротивност со обврските на ФИФА за транспарентност.
Конфедерацијата разговараше за можни правни опции, додека неколку од нејзините асоцијации-членки јавно се дистанцираа од Инфантино.
КОНКАКАФ исто така го критикуваше предлогот, повикувајќи на „сеопфатно преиспитување“ на управувањето со ФИФА.
Азиската фудбалска конфедерација, која првично молчеше, подоцна се придружи на критиките за процесот на консултации на ФИФА, иако не се закани со бојкот на натпреварите.
Спротивно на тоа, африканската ЦAF во голема мера избегнуваше директна конфронтација. Претседателот Патрис Мотсепе се залагаше за разгледување на предлогот, наместо целосно отфрлање и продолжи да ја фали поддршката на Инфантино за африканскиот фудбал.
Јужноамериканскиот ЦОНМЕБОЛ остана еден од најсилните сојузници на Инфантино. Претседателот Алехандро Домингез ги повика членките на асоцијациите да го оценат предлогот објективно и претходно стана еден од првите лидери на конфедерацијата, кои јавно го поддржаа потенцијалниот четврти мандат на Инфантино.
Растечки критики
Контроверзноста предизвика критики и од националните федерации и високите фудбалски функционери.
Фудбалската асоцијација на Велс наведе неуспеси во лидерството, транспарентноста и комуникацијата кога ја повлече својата поддршка за Инфантино.
Германската фудбалска асоцијација ги повтори претходните грижи дали ФИФА дејствувала без доволни консултации, додека претседателот на шпанската Ла Лига, Хавиер Тебас, го повика Инфантино да поднесе оставка.
Внатре во ФИФА, високиот советник Карлос Кордеиро поднесе оставка во знак на протест, а главниот оперативен директор Кевин Ламур јавно го критикуваше водењето на проектот, велејќи дека персоналот не бил правилно информиран.
Кој би можел да го наследи Инфантино?
Иако ниту еден противкандидат формално не влегол во претседателската трка, неколку имиња се појавија во медиумските извештаи.
Меѓу нив е претседателот на Пари Сен Жермен и претседател на Европската клупска асоцијација, Насер Ал-Келаифи, иако неговите претставници постојано негираа каков било интерес за позицијата.
Претседателот на КОНКАКАФ, Виктор Монтаљани, исто така се споменува како можен кандидат, како и претседателот на Азиската фудбалска конфедерација, шеикот Салман бин Ебрахим Ал Калифа, кој загуби од Инфантино на претседателските избори на ФИФА во 2016 година.
Други имиња поврзани со потенцијална кампања се претседателот на УЕФА, Александар Чеферин, сопственикот на Легија Варшава, Дариус Миодуски, и генералниот секретар на ФИФА, Матијас Графстром.
Велшанката Лаура Мекалистер и Норвежанката Лизе Клавенес, единствените жени во извршниот комитет на УЕФА, се појавија како отворени критичари на Инфантино.
Негативните реакции поттикнаа дебата за тоа дали фудбалот, во кој долго време доминираат мажи, е подготвен жена да го води глобалниот спорт.
„Би било одлично да се види жена избрана за претседател на ФИФА“, изјави Мекалистер, потпретседател на УЕФА, во интервју за Ројтерс.
И покрај негативните реакции, континуираната поддршка на Инфантино од Африка и Јужна Америка значи дека секој обид за негово отстранување пред изборите во 2027 година ќе бара коалиција што се протега надвор од Европа.
