На македонската петденарка гордо стои балканскиот рис. Единствената голема дива мачка во Европа. Иако секојдневно овие парички ни се шетаат низ џебовите, балканските рисови во природата се загрозен вид.

Според еколошките друштва, на Балканот има помалку од 50 единки на рисот, а две третини се распространети низ македонските планини.Може да се сретне и во Косово, Црна Гора и Албанија. 

Во 2010 беше заловен првиот жив примерок на балкански рис. Марко беше следен со ГПС околувратник. 

Нивното движење, лов за исхрана и парење се индикатори како најдобро да се заштити овој критично загрозен вид. Секако, човекот е најголемата закана за опстанокот на рисот. 

Поголема заштита на балканскиот рис

Она што влева надеж кога е во прашање заштитата на балканскиот рис е фактот дека во февруари минатата година на Конференцијата на Бонската конвенција во Узбекистан евроазискиот рис и неговиот загрозен подвид, балканскиот рис, се најдоа на списокот на преселни видови, истакна тогаш Диме Меловски од Македонското еколошко друштво (МЕД). 

Тогаш Меловски го образложи поднесокот за вметнување на балканскиот рис во Бонската конвенција.

„Што се однесува до балканскиот рис, со поддршката на владите на Македонија и Албанија сега може да преземеме понатамошни важни чекори за заштита на загрозената популација.“

Со вклучувањето на балканскиот рис на Бонската конвенција, владите од земјите се заложуваат да создадат најдобри можни услови за зачувување на балканскиот рис. Ова, меѓу другото, подразбира и развој на регионална стратегија за заштита на загрозениот подвид и нејзино преточување во национални акциски планови. Со ова ќе се овозможат прекугранични заштитарски активности, како што е мониторинг на балканскиот рис.

Недостиг на поволни и поврзани живеалишта за балканскиот рис

Балканскиот рис: Балканскиот рис (Lynx lynx balcanicus) претставува подвид на евроазискиот рис (Lynx lynx). Нешто помалку од 50 возрасни единки талкаат низ планинските шуми на Јужен Балкан.

Балканскиот рис се соочува со недостиг на поволни и поврзани живеалишта поради прекумерната експлоатација на шумите. Ова резултира и со намалена достапност на пленот. Дополнителна отежнителна околност е криволовот на веќе намалената дива популација на пленот. Згора на тоа, и самиот рис е жртва на криволов поради ловот на трофеи или погрешната перцепција дека убива стока.

Сите партнерски организации од Програмата за закрепнување на балканскиот рис (Еуронатур од Германија, КОРА од Швајцарија, МЕД од Македонија, ППНЕА од Албанија и ЕРА од Косово) се залагаат да ги прошират и споделат сознанијата за рисот, да остварат ефективна заштита на оваа таинствена мачка и да ги зачуваат нејзините живеалишта.

Меѓународниот ден на рисот секоја година се одбележува на 11 јуни. Тоа е најголемата дива мачка во Европа, трет предатор по големина, по кафеавата мечка и волкот. Се проценува дека се останати уште околу 9.000 примероци. Најголемиот број живеат во шумите на централна и северна Европа, и тоа: во Финска, Норвешка, Шведска, Словачка, Полска, Романија, Чешка и други земји. Помали популации од стотина рисови има во Франција, Германија, како и на Балканот.