Кина продала повеќе стоки во светот и покрај остриот пад на извозот во САД минатата година, бидејќи поголемата побарувачка од југоисточна Азија и Европа повеќе од целосно ја надоместила изгубената американска продажба.

Растот се случи во услови на трговски конфликт што ескалираше во 2018 година, кога првата администрација на претседателот Доналд Трамп воведе дополнителни царини за кинески стоки, наведувајќи загриженост за интелектуалната сопственост и притисок врз американските компании за трансфер на технологија.

Спорот се интензивираше во април 2025 година, бидејќи двете земји објавија последователни зголемувања на царините.

Разговорите во Женева следниот месец донесоа привремено олеснување, при што двете страни се согласија да отстранат некои дополнителни царини и да суспендираат други за почетни 90 дена. Договорот не ги елиминираше сите царини меѓу нив.

Царините се даноци што ги плаќаат бизнисите што увезуваат стоки. Тие можат да ги направат кинеските производи поскапи за американските купувачи, вршејќи притисок врз извозниците да ги намалат цените или да најдат клиенти на друго место.

Кинескиот извоз во САД се намали за 19,5% во 2025 година, достигнувајќи приближно 3,01 билиони јуани (420 милијарди долари).

Сепак, вкупниот извоз се зголеми за 6,1% на околу 3,77 билиони долари, според царинските бројки.

Контрастот покажува како посилната продажба на други места ѝ помогна на Кина да го апсорбира падот на еден од нејзините најголеми пазари.

Југоисточна Азија и Европа ја пополнуваат празнината

Два пазара обезбедија особено важна заштита: Здружението на земјите од Југоисточна Азија (АСЕАН) и Европската Унија.

Кинескиот извоз во АСЕАН се зголеми за 14% на приближно 665 милијарди долари во 2025 година, додека испораките во ЕУ се зголемија за 9% на околу 560 милијарди долари.

Пресметките со користење на заокружени царински бројки покажуваат дека Кина добила околу 128 милијарди долари дополнителна продажба на тие два пазара, во споредба со приближно 102 милијарди долари изгубена продажба во САД.

Со други зборови, добивките во Југоисточна Азија и Европа беа околу една четвртина поголеми од американскиот дефицит.

Земјите од АСЕАН учествуваа со приближно 82 милијарди долари во дополнителната продажба, додека ЕУ придонесе со околу 46 милијарди долари.

Овие бројки не значат дека истите стоки, кои претходно биле наменети за американските купувачи, биле пренасочени кон други дестинации. Тие покажуваат дека, во рамките на кинескиот извозен сектор, зголемената продажба на други пазари го надоместила падот на американскиот пазар.

Минатата година, АСЕАН и ЕУ заедно купиле кинески стоки во вредност од околу 1,23 билиони долари, што е речиси три пати повеќе од износот што го купиле САД.

Овие два пазара сочинуваат приближно една третина од кинескиот извоз, додека учеството на американскиот пазар изнесува околу една деветина.

Кинеските трговски односи се протегаат и многу подалеку од овие дестинации.

Вкупната трговска размена со Африка пораснала за 18,4% во 2025 година, додека трговијата со Латинска Америка се зголемила за 6,5%. Овие податоци го опфаќаат и извозот и увозот.

Според Генералната управа за царини, во текот на годината Кина забележала раст на трговската размена со повеќе од 190 земји и региони.

Трговијата со земјите-партнери во иницијативата „Појас и пат“ се зголемила за 6,3%, достигнувајќи приближно 3,3 билиони долари, што претставува нешто повеќе од половина од вкупната кинеска трговија со стоки.

Бидејќи овие групи се преклопуваат, нивните придонеси не можат едноставно да се соберат. Сепак, бројките ја покажуваат широчината на кинеската трговска мрежа и објаснуваат зошто падот на продажбата на еден пазар не мора нужно да доведе до намалување на вкупниот извоз.

Чиповите и електричните возила поттикнуваат дополнителен раст

Растот на кинескиот извоз продолжи и во 2026 година, потпомогнат од машини, електроника и производи како што се електричните возила и батериите.

Во првите девет месеци, извозот пораснал за 16,4%, достигнувајќи приближно 3,45 билиони долари (пресметано врз основа на вкупните трговски податоци објавени од владата).

Машинските и електричните производи сочинуваа речиси две третини од извозот. Според Националното биро за статистика, продажбата на овие производи пораснала за 23,7%, што е побрзо од растот на вкупниот извоз.

Извозот на чипови речиси се удвоил, со пораст од 99,1%. Извозот на електрични возила се зголемил за 72,3%, додека извозот на литиумски батерии пораснал за 36,4%.

Според царинските податоци, производството на опрема сочинува речиси 90% од порастот на извозот.

Повеќе од половината од извозот се состои од делови, материјали и други стоки што се користат за производство на производи во странство, што ја истакнува улогата на Кина како добавувач и за странските фабрики и за потрошувачите.

Зголемувањата се мерат според вредноста на продажбата, па затоа можат да одразуваат промени во цените, како и во бројот на испорачани производи.

Исто така, добрите национални показатели не значат дека секој извозник имал подеднаква корист.

Најновите податоци покажуваат дека вкупната трговија со САД повторно почна да расте, паралелно со континуираното проширување на други пазари.

Трговијата на Кина со АСЕАН се зголемила за 22,7%, достигнувајќи приближно 1,02 билиони долари во првите девет месеци од 2026 година. Трговијата со ЕУ пораснала за 8,4% на околу 711 милијарди долари, додека трговијата со САД се зголемила за 4,1% на приближно 473 милијарди долари.

Овие вкупни бројки ги опфаќаат и увозот и извозот, па затоа не покажуваат како се променил само извозот.

Американскиот пазар останува важен, а наоѓањето повеќе клиенти на други места не значи дека кинеските бизниси престанале да се потпираат на американските купувачи.

Но неодамнешните резултати на Кина покажуваат дека растот на нејзиниот извоз има повеќе извори.

Југоисточна Азија и Европа помогнаа да се надоместат минатогодишните загуби на американскиот пазар, додека чиповите, машините и електричните возила придонесуваат за понатамошно проширување.

Извор: АА