Словенија е сигурна членка на НАТО со кредибилен план за зголемување на трошоците за одбрана, изјави генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, по средбата со словенечкиот премиер Јанез Јанша во Брисел.

Руте потврди дека сојузниците стојат зад Словенија и ѝ се заблагодари на земјата за поддршката што ѝ ја дава на Киев преку иницијативата „ПУРЛ“ и чешката иницијатива за набавка на муниција. Во таа прилика, Јанша ја потврди посветеноста на Словенија кон силен и кредибилен НАТО, како и кон континуираната поддршка за Украина.

Јанша беше во посета на седиштето на НАТО за првпат откако повторно ја презеде функцијата премиер на почетокот на јуни и се сретна со Руте во Брисел. Оваа средба уследи по одобрувањето од страна на словенечката влада на предлогот за ребаланс на буџетот со кој се издвојуваат дополнителни 296 милиони евра за одбраната. Според овој предлог, Словенија оваа година ќе издвои приближно 1,7 милијарди евра или 2,03 отсто од својот бруто-домашен производ (БДП) – за основните трошоци за одбрана.

Говорејќи на заедничката прес-конференција по средбата, Руте истакна дека Словенија, под водство на владата на Јанша, е посветена на колективната одбрана и одвраќањето, зголемувањето на трошоците за одбрана и поддршката за Украина.

Тој додаде дека земјата игра важна улога во одржувањето на стабилноста на Западен Балкан. „Не ги зголемуваме средствата за одбрана поради обврска кон НАТО или затоа што некој ни наредил да го сториме тоа. Мораме да ги зголемиме нашите одбранбени капацитети за Словенија да биде способна да се брани и да учествува во активностите на Алијансата“, рече Јанша.

Јанша нагласи дека за помалите земји-членки како Словенија, учеството во Алијансата е многу поисплатливо и поефикасно отколку самостојното организирање на одбраната.

„Кога би ја обезбедувале сопствената безбедност, не би можеле да го постигнеме ова ниво на безбедност, дури и ако го посветиме целиот буџет на тоа“, истакна Јанша.

Тој нагласи дека Словенија ќе ја постигне зацртаната цел преку инвестирање во човечки ресурси и модерна опрема.

„Технологијата не е единственото прашање; луѓето се на прво место. Тука Словенија се соочува со најголемиот предизвик. Прво мораме да ги зголемиме капацитетите, а потоа да ги опремиме“, рече тој. Тој повторно го изрази своето жалење што претходната влада го раскинала договорот за набавка на оклопни возила „Боксер“ – потег што резултирал со плаќање пенали. Според него, набавката на овие возила сега е поскапа, а роковите за испорака се значително подолги.

„Порано или подоцна, некој ќе мора да сноси одговорност за овој скандал, бидејќи тој ја загрози Словенија и финансиски и во поглед на безбедноста“, рече Јанша, додавајќи дека актуелната влада ќе се обиде да ја поправи ситуацијата. „Усвоениот ребаланс на буџетот го достигнува прагот од два отсто од БДП, што е првпат за Словенија. Тоа беше ветувано безброј пати, но сега навистина е потврдено – и тоа без никакви ’магии‘ во врска со можностите за тројна или четворна намена“, истакна Јанша минатата недела по усвојувањето на ребалансот на буџетот за тековната година.

Зголемувањето на трошоците за одбрана е од суштинско значење поради актуелната глобална ситуација, нагласи Јанша по усвојувањето на ребалансот.

Осврнувајќи се на ветувањето дадено во Хаг за издвојување на пет отсто од БДП за одбрана и безбедност до 2035 година – при што 3,5 отсто се наменети за основните одбранбени потреби – тој минатата недела изјави: „Мое лично мислење е дека ниту една парламентарна демократија не може долгорочно да издржи трошоци за одбрана од пет отсто во мирнодопски услови, бидејќи таа бројка е превисока за оние од нас што ги познаваат буџетските структури. Од друга страна, во воени услови, тоа е премалку“.

Словенија исто така планира благо зголемување на трошоците за одбрана за 2026 година со цел да обезбеди дополнителна воена помош за Украина во нејзината борба против руската агресија – тема за која разговараа шефот на НАТО и словенечкиот премиер. На самитот на НАТО во Анкара, Јанша најави дека Словенија ќе издвои дополнителни 50 милиони американски долари за набавка на американска опрема за Киев во рамките на иницијативата ПУРЛ на НАТО.