Европската комесарка за проширување Марта Кос изјави дека билатералните прашања меѓу Црна Гора и Хрватска не се дел од преговарачкиот процес со Европската Унија, но сепак тие мора да бидат решени, бидејќи за понатамошниот напредок на Црна Гора е потребна согласност од сите 27 земји-членки.

Во интервју за Радио Црна Гора, таа истакна дека, иако Хрватска има свои интереси, таа е охрабрена од чекорите што Црна Гора ги презеде во последните денови кон решавање на отворените прашања. Кос смета дека потпишувањето на договорот за пристапување до летото 2027 година е реално, како и дека Брисел ја поддржува визијата Црна Гора да стане 28-ма земја-членка на ЕУ во 2028 година.

Осврнувајќи се на отворените прашања меѓу Црна Гора и Хрватска, како и на можноста хрватските барања да прераснат во услови поставени од Брисел, Кос објасни дека треба да се прави разлика помеѓу техничките аспекти на преговарачкиот процес и политичката поддршка што е потребна од земјите-членки на ЕУ.

„Овде би направила разлика помеѓу техничкиот процес и поддршката што секоја земја-кандидат мора да ја добие од сите 27 земји-членки на Европската Унија. Она што го постигнавте во Црна Гора во текот на изминатите три години е навистина исклучителен успех. Да се ​​постигне толку значаен напредок за само три години – навистина сум горда на вас. Се надевам дека и вие, овде во Црна Гора, сте горди на себе“, рече Кос.

Таа нагласи дека „зелено светло“ од сите земји-членки е од суштинско значење за продолжување по европскиот пат. „Во оваа фаза, постигнавте речиси сè; потребно е уште малку. Сепак, ако сакаме дополнително да напредуваме во овој процес во Брисел, ни е потребно зелено светло од сите 27 земји-членки. Хрватска има свои интереси и отворено зборува за нив. Многу ми е драго што во последните денови Црна Гора направи чекори напред и што е во тек дијалог меѓу Хрватска и Црна Гора. Верувам дека сте на вистинскиот пат кон решавање и на овие билатерални прашања. Иако овие билатерални прашања формално не се дел од преговарачкиот процес, сепак, поради причините што веќе ги наведов, тие мора да бидат решени“, изјави таа. Таа, исто така, се осврна на одлуката на Собранието на Црна Гора да ги усвои предложените уставни амандмани кои се однесуваат на проверката на интегритетот на кандидатите за државни функции.

„Собранието на Црна Гора ја доближи вашата земја чекор поблиску до нејзината цел: полноправно членство во Европската унија. Ова е навистина одлично достигнување. Тоа покажува дека вашите пратеници разбираат зошто е толку клучно – да употребам спортска аналогија – да се стигне до финалето на еден од најзначајните натпревари што Црна Гора некогаш ќе ги одигра во својата историја“, рече Кос.

Таа нагласи дека усвојувањето на овие уставни амандмани ја доближува Црна Гора до затворањето на Преговарачкото поглавје 23, а со тоа и до завршувањето на преговорите за пристапување. Како што пренесува порталот RTCG, на прашањето за претседателот на Собранието, Андрија Мандиќ – чие разрешување од функцијата не доби поддршка во парламентот – како и за критиките од опозицијата во врска со неговото изразување сочувство до семејството на Ратко Младиќ (осуден за воени злосторства во Босна и Херцеговина), Кос изјави дека одлуките за раководството на Собранието може да ги донесе исклучиво самиот Парламент.

„Само Собранието може да одлучува за своето раководство – никој друг. Во Европската унија навистина нема место за величање на воени злосторници. Важно е – на што укажаа и нашата претседателка Урсула фон дер Лајен и јас самата – дека помирувањето и почитта кон жртвите се прашања од големо значење за нас во Европа“, рече Кос.

„Историјата на поранешна Југославија е полна со отворени рани. Сметам дека е добро да се разговара за ова – не со поглед кон минатото, туку со поглед кон иднината. Важно е да се крене глас кога нешто не е во ред, или кога некој постапил несоодветно. Ова се нашите вредности, а овие европски вредности се една од причините поради кои Црна Гора се стреми да стане членка на ЕУ.“

Осврнувајќи се на претстојниот самит во рамките на Берлинскиот процес во Будва, европската комесарка истакна дека Црна Гора во моментов е во фокусот на европските лидери, при што нејзините достигнувања сè повеќе го привлекуваат интересот на земјите-членки. Таа смета дека самитот во рамките на Берлинскиот процес – кој следи по самитот за Западен Балкан во Тиват – дополнително ќе ја зајакне меѓународната видливост на Црна Гора и нејзината европска перспектива. „Европските лидери навистина гледаат колку Црна Гора има постигнато, а Европа јасно гледа која земја ќе биде нејзиниот следен член. Во јуни, на самитот во Тиват, за првпат допатува францускиот претседател Емануел Макрон, а денес пристигнува германскиот канцелар. Верувам дека секој од нив е воодушевен кога доаѓа овде“, изјави Кос.

Таа додаде дека, покрај регионалната соработка, уште една клучна тема ќе биде како ЕУ може да ѝ помогне на Црна Гора во завршувањето на преговорите и станувањето полноправна членка.