Во само неколку дена, три депонии во непосредна близина на главниот град беа зафатени од пожар: Дрисла, Вардариште и Трубарево. Иако за многумина тоа изгледа како уште една обична вест, вистината е дека овие пожари не се само локален проблем, тие директно го трујат воздухот што секојдневно го вдишуваат илјадници граѓани.

Отровот во воздухот

Кога пластика, гума, метал или медицински материјал се запалат, се ослободуваат супстанци што можат да бидат опасни и во минимални количини. Лекарите предупредуваат: децата, постарите лица, бремените жени и луѓето со срцеви и белодробни заболувања се најизложени. Симптомите се секојдневни: печење во очите, болно грло, хронична кашлица и тешко дишење.

Во Трубарево, мерните инструменти по последниот пожар регистрираа концентрации на јаглерод моноксид 30 пати над дозволеното. Безбедната граница е 10 mg/m³, а резултатите покажаа 300 mg/m³. За споредба, тоа е количина на гас која може да предизвика сериозни оштетувања дури и кај здрави луѓе ако се изложени подолго време.

Проблемот со нерегулираните депонии

Слабата регулатива, дивото фрлање отпад и бавната реакција на институциите се дел од причините зошто проблемот постојано се повторува. Вардариште, на пример, одамна е официјално затворено, но и понатаму се користи. Дрисла, пак, се претставува како „контролирана депонија“, но реалноста покажува дека таму често завршува и отпад за кој нема јасна трага. 

Неофицијално, во земјите од Балканот пристигнува и отпад од ЕУ- како „рециклирачки материјал“ или „вторична суровина“. Во пракса, дел од него завршува на диви депонии или се пали без контрола. Така, држави кои самите немаат капацитет да се справат со сопствениот отпад, ја префрлаат одговорноста на помали земји со слаби механизми за контрола.

Преблиску до луѓето

Во една мала земја како Република Северна Македонија, депониите се во близина на населбите. Дрисла е само 14 километри од центарот на Скопје, Вардариште едвај 7 километри. Луѓето живеат, работат и одгледуваат деца покрај овие простори. Не се прашање на периферија, туку на секојдневна реалност. Во земја каде што годишно од загаден воздух умираат околу 3.400 луѓе, што претставува 17-19% од вкупната смртност, граѓаните апелираат посериозен пристап и ангажман за спроведување соодветни и ефикасни мерки протиз загадувањето. 

Побрза реакција

Меѓународните стандарди бараат санитарни депонии, заштитни појаси меѓу отпадиштата и населбите, редовни инспекции, транспарентни извештаи и итни планови за интервенција. Во државава, дел од тоа постои само на хартија. Еколошките и граѓанските здруженија бараат поголема грижа на надлежните институции со цел да се заштити јавниот интерес.