Мексиканската претседателка Клаудија Шеинбаум во вторникот објави дека нејзината администрација бара екстрадиција на Томас Зерон де Лусио, поранешен висок безбедносен функционер поврзан со исчезнувањето на 43 студенти, кој живее во доброволен егзил во Израел.
Во 2014 година, 43 студенти од Руралниот колеџ за наставници „Ајоцинапа“ во Игуала, Гереро, беа одведени и исчезнаа во акција на локалната полиција и криминални групи, наводно со поддршка и заштита од високи мексикански владини претставници, вклучувајќи воени офицери и разузнавачки и безбедносни службеници, според Претседателската комисија за вистина и пристап до правда во случајот „Ајоцинапа“.
Од исчезнувањето на студентите па сè до 2020 година, владата тврдеше дека нападот бил извршен исклучиво од криминални групи – измислена верзија промовирана од администрацијата на поранешниот претседател Енрике Пења Нието, која беше оспорена од владата на Андрес Мануел Лопез Обрадор, кој вети дека ќе го реши случајот доколку победи на изборите во 2018 година.
Зерон де Лусио, тогашен директор на сега укинатата Агенција за криминалистички истраги (AIC), одигра клучна улога во напорите да се заштитат владините функционери, како и полицискиот и воениот персонал вклучени во злосторството.
Во 2020 година, Канцеларијата на јавниот обвинител на Мексико издаде налог за негово апсење за кривичните дела присилно исчезнување и тортура, откако беше побиена официјалната верзија измислена за време на администрацијата на Пења Нието.
Поранешниот шеф за криминалистичко разузнавање, чија репутација е уништена, се пресели во Израел во 2019 година, каде што живее оттогаш. За време на нејзината утринска прес-конференција по повод 12-годишнината од масовното исчезнување на студентите на 26 септември, претседателката Шеинбаум објави дека нејзината влада направила промени во Канцеларијата на јавниот обвинител на Мексико за да се обезбеди екстрадиција на Зерон – барање што останало нерешено уште од 2020 година.
„Што се однесува до екстрадициите, Канцеларијата на јавниот обвинител во моментов дури и изврши кадровски промени во рамките на институцијата за да ги забрза сите процеси на екстрадиција, како од САД, така и од Израел, каде што се наоѓа Томас Зерон. И на ова прашање интензивно се работи“, рече таа.
Иако мексиканската влада му понуди имунитет на Зерон во замена за соработка, тој остана во доброволен егзил во Израел, додека отсуството на договор за екстрадиција меѓу двете земји ги закочи барањата на мексиканската влада.
Шеинбаум изјави дека испратила писмо директно до израелскиот претседател Исак Херцог барајќи екстрадиција на Зерон, но без успех.
„Тој ни одговори дека го покренал ова прашање пред правосудните органи, но дека тоа е надвор од неговите надлежности“, рече таа.
Според истрагите спроведени по подемот на владејачката партија „Морена“ – кој кулминираше со нејзината историска и убедлива победа на општите избори во 2018 година – Зерон, како шеф на Агенцијата за криминалистичка истрага (AIC), наредил фалсификување докази и мачење сведоци за да изнуди лажни сведочења. Тие сведочења ја поткрепувале тогашната официјална верзија на настаните, според која криминалниот синдикат „Герерос Унидос“ бил единствениот виновник, додека владините функционери биле поштедени од одговорност.
Екстрадицијата на Зерон би претставувала значаен успех во начинот на кој Шеинбаум се справува со овој случај, кој досега предизвика незадоволство и отуѓеност кај роднините на 43-те студенти.
Родителите на жртвите од Ајоцинапа тврдат дека владата на Лопез Обрадор и актуелната администрација на Шеинбаум не ги исполниле ветувањата за расветлување на случајот, истакнувајќи дека сè уште се штитат високи воени команданти кои наводно биле вмешани во овој државен криминал. Лопез Обрадор и Шаинбаум ја бранат невиноста на вооружените сили, и покрај обемните докази собрани од независни истражувачки групи, кои документираат дека војската инфилтрирала војник во редовите на студентите за да ги следи, како и дека воени припадници во цивилна облека ги надгледувале студентите пред нивното исчезнување.
Дванаесет години по масовното исчезнување, родителите сè уште не знаат каде се наоѓаат нивните деца, кои се причините за нивното исчезнување или кој го наредил нападот.
