Арам Куран

Арам Куран е член на Одборот за културна и уметничка политика на турското претседателство

Ерменските парламентарни избори во 2026 година, еден од најзначајните политички случувања во јужен Кавказ во последните години, не можат да се гледаат само како резултат на борба за моќ. 

Сликата што се појавува од гласачката кутија го открива стратешкиот избор што го направи ерменското општество помеѓу траумите од минатото и потребите на иднината. Така, толкувањето на резултатите од изборите само преку процентите на гласовите е неефикасно; би било поточно да се оценуваат низ призмата на социјалната трансформација, регионалните рамнотежи и потрагата по мир.

Реалноста на новата ера во Ерменија

Како новинар кој со години ги набљудува и фрактурите и тивкиот отпор на јужен Кавказ, верувам дека објаснувањето на неодамнешните парламентарни избори во Ерменија во 2026 година само преку аритметика на гласачките кутии би му направило неправда на овој регион. 

Сликата пред нас укажува на општествена трансформација која е премногу длабоко човечка и длабока за да ја сфатат ладните анализи, алгоритмите или податоците. 

Резултатот што произлегува од гласачките кутии не е само за продолжување на политичкиот опстанок на премиерот Никол Пашинјан, туку е декларација за тој тежок и историски избор што ерменскиот народ го направил помеѓу оковите на минатото и неизвесноста на иднината.

Општиот консензус во западните престолнини пред изборите беше дека националистичкиот бран по губењето на Карабах ќе го собори Пашинјан. Опозицијата ги преплави улиците, а обвинувањата за предавство ги исполнија плоштадите. 

Според традиционалните политички теории, се чинеше речиси невозможно лидер кој претрпел толку тежок воен и психолошки пораз да преживее на изборите.

Меѓутоа, она што аналитичарите го превидоа беше реалноста дека силните гласови на политичките елити не секогаш се совпаѓаат со тивката пресметка на луѓето во нивните домови, работни места и полиња. 

На гласачките кутии, ерменскиот електорат всушност се вклучи во рационална политичка пресметка. Тие се соочија со два избора: или да подлегнат на носталгичните ветувања од минатото и да се втурнат во нова спирала на конфликт, или да продолжат по карпестиот пат на мирот, и покрај сите негови ризици, отстапки и маки. 

Гласачките кутии покажаа дека втората опција преовлада.

Ова не беше предавање; напротив, тоа е егзистенцијален прагматизам. Ерменскиот народ се соочи со суровите реалности што ги претставува неговата географија и, оставајќи ги настрана своите разочарувања, ја пронајде формулата за опстанок и станување одржлива држава во потрагата по мир.

Денес, младите Ерменци што живеат и во главниот град Ереван и во други регионални центри сакаат да се отворат кон Западот, да се интегрираат со светот и нивните пасоши да им понудат пошироки можности. 

Можеме да ја видиме истата оваа желба кај младите луѓе што бараат економски просперитет во Баку, главниот град на Азербејџан, како и кај трговците од Карс, источна Туркије, кои чекаат оживување на граничната трговија. 

Новата генерација сака да инвестира во можностите на иднината, а не во товарите од минатото.

Регионални и глобални импликации од резултатите од изборите

Доколку овие резултати од изборите се толкуваат правилно и се преземат храбри чекори, оживувањето на транспортните и трговските патишта што некогаш се протегаа од Истанбул до Карс, а оттаму до Ѓумри, Ерменија и главниот град на Грузија, Тбилиси, не е само сон. 

Повторното воспоставување контакт меѓу луѓето што живеат на само неколку километри еден од друг, а се принудени да заобиколуваат стотици километри поради политички ѕидови, не само што ќе ја ревитализира економијата, туку и ќе придонесе за ерозија на предрасудите, кои остануваат еден од најголемите проблеми во овој регион.

Секако, агендите на големите сили нема да се променат. 

Русија ќе продолжи да ги користи своите традиционални алатки за да го одржи своето влијание во она што го смета за своја историска сфера на влијание. 

Западот, од друга страна, ќе ја гледа демократизацијата на Ерменија и напорите за отворање кон светот како геополитичка можност, обидувајќи се да го привлече Ереван во својата сфера на влијание. 

Кавказот може да продолжи да биде една од клучните геополитички арени каде што глобалните сили ги прават своите пресметки.

Сепак, најважната реалност што ја открија ерменските избори во 2026 година е следнава: Без оглед на пресметките направени од надворешните актери, фундаменталната волја што ќе ја одреди иднината на овој регион им припаѓа на самите луѓе од регионот. 

Гласачите во Ереван ја отфрлија пасивната улога што им ја доделија глобалните сили и покажаа јасна преференција да станат автори на сопствената судбина.

Несомнено, во периодот што претстои нема да биде лесно. 

Никој не очекува било кој да го заборави минатото. Меѓутоа, игнорирање на иднината со останувањето заробен од минатото е една од најголемите неправди што може да им се нанесе на идните генерации.

Изборите во Ерменија покажаа дека луѓето сега сакаат да зборуваат за надежите за иднината, а не за конфликтите од минатото. Овој исход е израз не само на политички избор, туку и на длабоката потреба за мир, стабилност и регионална соработка.

Токму затоа процесот на нормализација на односите меѓу Туркије и Ерменија носи значење што се протега далеку над дипломатските односи меѓу двете земји. 

Отворањето на границите, оживувањето на трговијата и зголемувањето на контактите меѓу луѓето не само што ќе генерираат економски придобивки, туку ќе помогнат и да се надминат предрасудите акумулирани со години.

Иднината на Кавказ ќе биде обликувана повеќе од колективната мудрост и волјата за коегзистенција на народите во регионот отколку од натпреварот меѓу надворешните сили. 

Низ историјата, она што опстојувало не биле ниту конфликти ниту политички пресметки. Она што е трајно е човечката желба да живее, да произведува и да остави побезбедна иднина за своите деца.

Денес, на овој регион му се потребни здрав разум, политичка храброст, емпатија и мир повеќе од кога било досега. 

Заедничката иднина што се протега од Ереван до Истанбул и од Баку до Тбилиси може да се изгради само врз овие вредности.

Извор: АА

Забелешка: Ставовите изразени во овој напис му припаѓаат на авторот и не ја одразуваат нужно уредувачката политика на ТРТ Балкан