Неодамнешната воена операција на сириската влада во Алепо против терористичката група ЈПГ не одразува само одговор на обновеното насилство, туку и подлабока стратешка дебата што ја обликува повоената иднина на земјата: како да се демонтираат вооружените недржавни структури, а воедно да се врати суверенитетот, стабилноста и регионалната рамнотежа.

Операцијата следеше по серија напади од страна на ЈПГ - сириското крило на терористичката група ПКК позната под името СДФ - врз станбени населби и армиски позиции во Алепо, во кои загинаа десетици луѓе и беа раселени илјадници од областите Ашрафие и Шеик Максуд.

Речиси десет месеци Дамаск водеше политички преговори, според договорот од 10 март, за да обезбеди мирно повлекување на елементите на ЈПГ од овие области.

Сириските власти велат дека разговорите не дале опипливи резултати. Додека преговорите продолжуваат, продолжија и нападите врз центарот на градот Алепо, поткопувајќи ја безбедноста на цивилите и одложувајќи го економското закрепнување во градот што некогаш се сметаше за индустриски мотор на Сирија.

Сепак, дебатата што се одвива во Алепо не е само за воени операции.

Станува збор и за тоа како треба да се дефинира иднината на вооружените групи во Сирија - и дали прашањето навистина е прашање на „разоружување“ или поточно на „интеграција“ во државните институции.

Вонредниот професор Мерве Серен, експерт за меѓународни односи на Универзитетот Јилдирим Бејазит во Анкара, вели дека самата терминологија е погрешна.

„Ако прашањето за таканареченото разоружување на ЈПГ се дискутира во контекст на Сирија, не е сосема точно да се формулира ова прашање чисто како разоружување“, изјави таа за ТРТ Ворлд.

„Она што всушност се дискутира е интеграцијата на ЈПГ и СДФ во Сириската арапска армија.“

Според Серен, ова би претставувало форма на реформа на безбедносниот сектор, во која вооружените елементи на ЈПГ се реорганизираат под унифицирана структура на команда и контрола.

„Ова значи реорганизирање на вооружените актери како дел од сириската армија, под централизирана команда. Затоа, на прашањето треба да се пристапи низ призмата на интеграцијата, а не на разоружувањето.“

Сириските власти велат дека во месеците по потпишувањето на договорот, ЈПГ не покажале никаков напор да ги исполнат своите обврски.

Туркије, исто така, изрази фрустрација поради одложувањето, а министерот за надворешни работи Хакан Фидан рече дека трпението на Анкара е при крај.

Покрај своите тактики на молчење, ЈПГ, исто така, се обиде да го претстави неодамнешното насилство како етничка конфронтација.

Сепак, Дамаск го отфрла наративот, инсистирајќи дека конфликтот не е меѓу Арапите и Курдите, туку борба за суверенитет, управување и идната безбедносна архитектура на државата.

Сириските власти велат дека заштитата на цивилите - вклучително и безбедноста на курдските жители - била водечки принцип во текот на неодамнешната воена операција. Тие, исто така, пријавија дека терористите на ЈПГ се позиционирале во болници и спроведувале снајперски напади од тунелски мрежи.

Зошто е важно за Туркије

Експертите се едногласни во својата проценка дека прашањето за ЈПГ носи импликации далеку надвор од границите на Сирија, особено во контекст на визијата на Туркије за регион без тероризам.

„Разоружувањето на ЈПГ во Сирија и нејзината интеграција се од клучно значење и за територијалниот интегритет на Сирија и за процесот на реконструкција на земјата“, изјави за ТРТ Ворлд вонредниот професор Суај Нилхан Ачикалин од Универзитетот Хаџи Бајрам Вели во Анкара.

„(Но) ова прашање не е ограничено само на Сирија... брзата интеграција на ЈПГ и расчистувањето на регионот од терористички структури имаат големо значење во однос на развојот, мирот и просперитетот.“

Ачикалин, исто така, ја сместува дебатата во поширок системски контекст, предупредувајќи дека нестабилноста во Сирија ризикува да поттикне пошироки регионални и глобални турбуленции.

„Кога се гледа од системска перспектива, бидејќи меѓународниот систем на Блискиот Исток продолжува да се движи кон сè похаотична траекторија - особено во светлината на експанзионистичките политики на Израел - итноста на ова прашање станува уште појасна“, вели таа.

Регионалната динамика останува тесно испреплетена со овие случувања, при што Анкара ја гледа ПКК/ЈПГ како директна закана за безбедноста.

Турските власти тврдат дека процесот „Туркије без терор“, започнат под водство на претседателот Реџеп Таип Ердоган, останува недопрен и нема да биде попречен од случувањата во северна Сирија.

За Дамаск, заклучокот е сè појасен.

Без разлика дали е формулирано како разоружување или интеграција, решавањето на статусот на ЈПГ се смета за суштинско за враќање на суверенитетот, оживување на економијата на Сирија и воспоставување траен политички поредок.

За Сирија, прашањето за ЈПГ е лакмус тест за нејзината способност да ја обнови обединетата власт, да ја обнови својата економија и да се закотви во постабилен регионален поредок.

Според Ачикалин, предизвикот се протега подалеку од спречувањето на локална или регионална дестабилизација.

„Постои и ризик од тероризам што произлегува од регионот и се шири глобално. Поради оваа причина, ЈПГ мора итно да се отстрани од Сирија, а процесот на интеграција треба да се забрза во согласност со договорот од 10 март“, заклучува таа.

Извор: ТРТ Ворлд