Неодамнешниот кластер на случаи на вирусот Нипа во Западен Бенгал, Индија, предизвика обновена загриженост низ јужна и југоисточна Азија. Властите во Тајланд, Малезија и други соседни земји го засилија скринингот на аеродромите како мерка на претпазливост.
Иако вирусот е редок, неговата висока стапка на смртност и потенцијалот за пренос од човек на човек го прават следењето на епидемиите приоритет за здравствените службеници. Научниците внимателно ја следат ситуацијата, нагласувајќи ја будноста, а не паниката.
Но што е вирусот Нипа и колку треба да бидат загрижени луѓето?
Што е вирусот Нипа?
Нипа е ретка вирусна инфекција која се шири во голема мера од заразени животни, главно овошни лилјаци, на луѓе. Може да биде асимптоматска, но често е многу опасна, со стапка на смртност од 40 до 75 проценти, во зависност од капацитетот на локалниот здравствен систем за откривање и управување, велат од Светската здравствена организација.
Иако вирусот може да се шири и од човек на човек, тоа не го прави лесно, а епидемиите обично се мали и прилично ограничени, според експертите и Европскиот центар за превенција и контрола на болести. Вакцини се во фаза на развој, иако сè уште ниту една не е одобрена.
Колку е честа појавата?
Нипа за прв пат е идентификуван во Малезија во 1999 година. Оттогаш, имало мали епидемии речиси секоја година, главно во Бангладеш. Индија, исто така, има спорадични епидемии.
До декември, регистрирани се вкупно 750 случаи, а 415 од пациентите починале, според Коалицијата за иновации во подготвеноста за епидемии, група која ги следи новите закани од болести и финансира развој на медицински алатки за заштита од нив.
Кои се симптомите?
Првичните симптоми на Нипа, како што се треска, главоболки и болки во мускулите, не се специфични и може да се мешаат со други болести. Потоа може да се следат невролошки знаци што укажуваат на акутен енцефалитис или воспаление на мозокот, а некои луѓе доживуваат сериозни респираторни проблеми.
Симптомите обично се појавуваат во рок од неколку дена до две недели по изложеноста, иако во некои случаи се пријавени подолги периоди на инкубација. Здравствените службеници велат дека раното откривање е клучно, бидејќи болеста може брзо да се влоши откако ќе се развијат невролошки симптоми.
Се смета дека децата и постарите возрасни лица, како и лицата со здравствени проблеми, се изложени на поголем ризик од развој на тешка форма на болеста.
Нападите се јавуваат во тешки случаи, кои напредуваат до кома за неколку дена. Повеќето луѓе кои се подобруваат целосно се опоравуваат, но некои доживуваат долгорочни невролошки проблеми.
Колку треба да бидеме загрижени?
Иако Нипа е опасна болест со висока стапка на смртност, сè уште не покажала знаци дека станува попренослива меѓу луѓето или лесно се шири низ целиот свет, велат научниците.
Пакистан веќе го засили надзорот и граничниот преглед како претпазлив одговор на тековната ситуација во Индија, и покрај тоа што досега нема потврдени случаи на Нипа.
Други земји низ јужна и југоисточна Азија, исто така, ги зајакнаа здравствените мерки како одговор. Аеродромите во Тајланд, Малезија, Сингапур, Хонг Конг, Индонезија и Виетнам ги вратија здравствените прегледи во стилот на Ковид и проверките на температурата за патниците што пристигнуваат од погодените региони.
Слично на тоа, Непал започна со преглед на дојдовните патници во Катманду и на копнените гранични премини со Индија како претпазлив чекор, иако не се потврдени локални случаи.
Сепак, според СЗО, ова останува значителна грижа за јавното здравје, особено во земјите каде што епидемиите се почести. Исто така, може да доведе до масовно уништување на фармски животни како што се свињите кои се подложни на вирусот.
Научниците, сепак, велат дека е малку веројатно да се прошири глобално - и исто така истакнуваат дека скринингот на аеродромите може да биде неефикасен бидејќи вирусот има долг период на инкубација.
Кои вакцини и третмани се достапни?
Во моментов нема одобрени вакцини или третмани за Нипа, иако голем број вакцини од различни производители, вклучително и една развиена од научниците од Универзитетот Оксфорд вклучени во развојот на една од вакцините против Ковид-19.
Нивната вакцина против Нипа ја користи истата технологија и започна со тестирање во фаза II во Бангладеш во декември во соработка со Меѓународниот центар за истражување на дијареални заболувања, Бангладеш, и со финансирање од ЦEПИ.
Извор: ТРТ Ворлд и агенции
