Мистериозни дронови во турскиот воздушен простор: руски упади или операции со лажно знаме?

И покрај растечките напори за завршување на војната во Украина, најголемиот воен конфликт во Европа од Втората светска војна се чини дека ескалира во обем, дури и се протега до релативно безбедниот регион на Црното Море, каде што неутралната Туркије има најдолг брег.

Анкара беше особено лута откако нејзините бродови беа цел во регион каде што турското раководство работеше напорно за да создаде безбеден коридор за обезбедување глобално снабдување со храна преку Иницијативата за жито во Црното Море, ретка точка на договор меѓу Русија и Украина.

Но работите станаа уште полоши кон средината на декември кога четири мистериозни дронови се појавија на турското небо.

Два од нив се урнаа во Коџаели и Баликешир, двете северозападни провинции. Еден дрон беше „неутрализиран“ над Црното Море од страна на турската војска, додека друг беше соборен од турски борбен авион во близина на главниот град Анкара.

Аналитичарите велат дека повеќекратните упади со беспилотни летала и таргетирањето на бродови во турска сопственост во Црното Море потенцијално сигнализираат продлабочување на безбедносниот јаз во регионот.

Вознемиреното турско раководство издаде предупредувања до завојуваните страни, како и до европските држави за големата можност влошувањето на условите да ја прошири војната во Украина во околните области.

Што знаеме за овие беспилотни летала

Турските власти го идентификуваа дронот пронајден во покраината Коџаели како Орлан-10, руско беспилотно летало кое првенствено се користи за извидување и електронско војување.

Оној пронајден во Баликешир беше идентификуван како Мерлин ВР, уште едно руско беспилотно летало кое се користи за извидување.

Во извештаите се вели дека двете беспилотни летала извршиле итни слетувања користејќи падобрани, веројатно откако се соочиле со електронско блокирање на нивните контролни системи од страна на турската воздушна одбрана.

Се чини дека два од три дрона извршиле итни слетувања користејќи падобрани.

Двата дрона неутрализирани од турската војска не можеа да се идентификуваат поради нивното уништување и неидентификувани локации, според Министерството за одбрана.

TРТ Ворлд ги проучуваше јавно достапните слики и податоци од срушените дронови за да ги анализира упадите во турскиот воздушен простор.

Дронот Орлан-10 пронајден во Коџаели има она што се чини дека се конвенционалните руски ознаки „црвена ѕвезда“ и „В/З“. Сепак, подеталното испитување открива дека тие се различни по форма и големина од стандардните руски воени амблеми, што доведува до различни објаснувања за потеклото на беспилотните летала.

Сепак, дронот пронајден во Баликешир има точни ознаки на Мерлин ВР.

Поради развојот на воените услови во украинскиот конфликт, се верува дека Русија неодамна ги реструктуирала своите единици на беспилотни летала и можеби почнала да користи нови оперативни кодови/логоа, како во случајот со Орлан-10.

Сами Озтурк, пензиониран турски офицер за воздушна одбрана, сепак, вели дека би било тешко да се потврди дека беспилотните летала Орлан-10 и Мерлин ВР - со максимален дострел од 600 км - дошле од територија контролирана од Москва на Црното Море.

Како такви, овие беспилотни летала веројатно биле лансирани од брод или воена платформа во Црното Море, вели Озтурк за ТРТ Ворлд.

Како беспилотните летала завршиле во Туркије?

Според Сергеј Марков, поранешен советник на претседателот Владимир Путин, беспилотните летала стигнале до турска територија преку можни операции со лажно знаме од страна на Украина и други антируски западни актери, кои долго време се обидуваат да ја убедат Анкара да избере помеѓу Киев и Москва.

Од почетокот на војната во февруари 2022 година, Туркије зазеде неутрален став, одбивајќи да ги поддржи западните санкции против Русија. Во исто време, Анкара го нагласи територијалниот интегритет на Украина.

Турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган се смета за еден од ретките глобални лидери на кои им веруваат и Москва и Киев. И оваа доверба се манифестираше во Истанбул, каде што се одржаа неколку рунди преговори меѓу завојуваните страни.

„Пресретнувањата од украинските воздушни одбранбени сили можеа да ги пренасочат (дроновите) кон турска територија за да создадат раскол меѓу Анкара и Москва“, вели Марков, кој одговори на ТРТ Ворлд од некаде во близина на Краснодарскиот крај, пристаниште на Црното Море кое се соочува со постојани прекини на интернет поради напади од украински беспилотни летала и ракети.

Друга можност е дека Украина можеби репродуцирала беспилотни летала врз основа на дизајни на заробени руски беспилотни летала и ги користела против Туркије за да создаде впечаток кај турската јавност за Москва како противник.

Марков, меѓутоа, тврди дека Русија сака да ги држи земјите-членки на НАТО, особено неутралните земји како Туркије, надвор од конфликтот во Украина. Токму поради оваа причина Москва нема намера да се вклучи во упади со беспилотни летала на турска територија и да создава нови непријатели, вели тој за TРТ Ворлд.

Врските меѓу Анкара и Москва се зајакнаа во последните неколку децении по векови тензии и конфликти што датираат од Отоманското Царство, претходничка на државата Туркије.

Отоманското и руското царство се соочува еден против друг на дури 12 различни бојни полиња низ Источна Европа, Црното Море и Кавказ, што доведе до тешки страдања на двете страни.

И во периодот по Првата светска војна, турско-советските односи беа напнати бидејќи Анкара се приклучи на НАТО и застана на страната на западниот сојуз против комунистичкиот блок предводен од Москва за време на Студената војна.

Во денешно време, турско-руските односи достигнаа невидени нивоа, а пријателството на Ердоган и Путин го отвори патот за соработка во различни сектори.

Поради топлите билатерални врски, Озтурк, исто така, се сомнева дека упадите со беспилотни летала се намерни руски лансирања против Туркије.

„Не треба да се занемари дека ова прашање со беспилотни летала можеби е оркестрирано за да нè заведе. Потребно е да се земе предвид дека различните актери не би имале тешкотии да добијат различни делови од овие беспилотни летала за да ги репродуцираат“, додава Озтурк, осврнувајќи се на можноста за операција со лажно знаме.

Некои аналитичари, пак, веруваат дека упадот со беспилотни летала е случаен.

Едвард Ериксон, поранешен американски воен офицер и пензиониран професор по воена историја на Одделот за воени студии на Универзитетот на морнаричката флота, е еден од нив.

„Во најголем дел, овие прелети се предизвикани од случаен дефект на системите за водење. Тие (дроновите) биле програмирани да се вратат на територија контролирана од Русија, но очигледно нешто тргнало наопаку и тие продолжиле да летаат сè додека не им снемало гориво“, изјави тој за TРТ Ворлд.

„И двата системи се големи и многу скапи, беспилотни извидувачки дронови. Русија има ограничен број на овие системи и тие не би ги потрошиле намерно летајќи на еднонасочна мисија во турскиот воздушен простор. Ова се случајни инциденти.“

Во неодамнешното минато имаше извештаи за вакви несреќи во близина на бреговите на земјите на Црното Море. Официјален извор во Кастамону, покраина на Црното Море, исто така, изјави за ТРТ Ворлд дека во последните месеци имало слетување на руски дрон во рурална област.

Но постојат и експерти кои гледаат можна руска мотивација во лансирањето дронови во турскиот воздушен простор, во близина на некои стратешки воени инсталации во Голџук, каде што се наоѓа седиштето на морнарицата, и Баликешир, каде што се наоѓа важна база на воздухопловните сили.

„Русите би можеле да ни испратат порака дека не би било добра идеја ако одлучиме да им ги вратиме С- 400 поради нашата желба да ги стекнеме најнапредните авиони Ф -35 од администрацијата на Трамп“, вели експерт кој работи за врвна турска одбранбена компанија. 

Тој зборуваше под услов на анонимност бидејќи не беше овластен да зборува со медиумите.

Анкара и Вашингтон преговараат за турско купување на американски системи Ф-35, и има некои позитивни знаци дека двете страни би можеле да постигнат консензус по ова прашање. САД долго време инсистираат дека Анкара мора да се откаже од рускиот одбранбен систем С - 400 ако сака да биде дел од проектот Ф-35.

Дали турската воздушна одбрана беше премногу бавна?

По појавувањето на беспилотните летала, се појавија некои шпекулации дека системот за воздушна одбрана на земјата реагирал бавно против нив. Но експертите ги отфрлаат овие критики како неосновани.

И Орлан-10 и Мерлин ВР летаат на екстремно ниски височини од 1.000 до 1.500 метри, без да прават многу бучава и на тој начин се способни да ги надминат дури и напредните радарски системи, кои имаат тенденција да ги филтрираат таквите беспилотни летала како „незначајни објекти“ како дрвја и птици, според експертите.

Секој систем за воздушна одбрана, вклучително и новоразвиената Турска челична купола, ќе има празнини во однос на таквата технологија на беспилотни летала поради фактот што ниедна земја не може да покрие секој метар од својот воздушен простор, вели Озтурк.

Во однос на радарското откривање, Мерлин - ВР е многу попредизвикувачка цел од Oрлан - 10.

Додека пластичното и карбонско тело на Oрлан -10 го отежнуваат откривањето со конвенционален радар, Мерлин - ВР оди чекор понатаму со користење на повеќе композитни и диелектрични материјали во својот дизајн.

Од техничка гледна точка, најзначајната карактеристика на Мерлин - ВР е неговата хибридна структура на моторот, која го минимизира акустичниот потпис на возилото, што го прави практично невозможно да се слушне од земјата, дури и на мали височини.

Дури и најнапредните американски радари можеби нема да детектираат вакви беспилотни летала, што е чест проблем за секоја конвенционална армија, која се обидува да открие како да го реши проблемот, изјави извор од турската компанија за одбрана за TРТ Ворлд.

Но тој исто така потсетува дека турската војска успешно ги следела тие беспилотни летала во својот воздушен простор, а потоа ги неутрализирала во безбедни зони за да се осигури дека нивното уништување нема да доведе до човечки жртви.

Извор: ТРТ Ворлд