Од 1890-те, Соединетите Американски Држави се најпродуктивната економија во светот. Од Втората светска војна, тие се доминантна геополитичка сила. Сега, за прв пат, Американец ја предводи и најголемата религиозна деноминација во светот. Познат кај католиците како Христовиот намесник, папата седи на чело на институција со над 1,4 милијарди следбеници.

Претседателот на САД, Доналд Трамп, го поздрави изборот на кардиналот Превост, Американец од шпанско, француско и африканско потекло, за папа Лав XIV, наследник на папата Франциск.

„Голема чест е да се сфати дека тој е првиот американски папа“, рече Трамп. „Каква возбуда и каква голема чест за нашата земја. Со нетрпение очекувам да се сретнам со папата Лав XIV. Тоа ќе биде многу значаен момент!“, рече Трамп.

Папата Лав XIV ги чуваше своите политички ставови во голема мера приватни. Сепак, неговото застапување на сиромашните и имигрантите, неговиот избор на папско име поврзано со прогресивното црковно раководство и минатите објави на социјалните мрежи кои ја критикуваат политиката на САД укажуваат на усогласеност со полибералниот став на папата Франциск.

Католицизмот игра зголемена улога во американската политика под Трамп, при што верата ги обликува ставовите на клучните советници. Потпретседателот на САД, Џ.Д. Венс, кој е католички преобратен, веќе се сретна со американскиот папа, опишувајќи го како „исклучително мил“.

Но некои водечки колумнисти и сојузници на Трамп алудираа на заговор во Ватикан, сугерирајќи дека конклавата го избрала Превост како контрамерка за движењето „Америка на прво место“ во Вашингтон и пошироко.

„Никој не знае точно зошто Собирот на кардинали го избрал овој американски папа, но може да се шпекулира дека го виделе или го гледале како контрапункт на помалку простувачките или помалку толерантните трендови во американската политика, особено претседателот Трамп“, вели Метју Брајза, поранешен американски дипломат и сограѓанин од Чикаго со католичка вера.

Брајза во папата Лав XIV гледа антитеза на администрацијата на Трамп, која ја користи трговијата и царините за да изврши притисок врз другите нации за „повиците Америка да биде прва и да не се грижи за никој друг“. Папската конклава можеби го прифатила овој друг Американец кому Америка не му е на прво место, туку човештвото, без оглед на политиката, без оглед на земјите.“

Претседател против папа

Во слична реакција на Брајза, Џерард Бејкер, католички британско-американски колумнист на Волстрит џурнал, напиша: „На најпознатиот Американец во светот сега му се придружува на глобалната сцена еден многу различен и можеби позначаен сонародник“.

Додека Бејкер признава дека изборот на Превост бил базиран на заслуги, тој додава дека „би било наивно да мислите дека кардиналите го направиле својот историски избор без никаква свест за неговото значење за светот, кој е роб на еден променлив и со внимание оптеретен американски лидер“, осврнувајќи се на Трамп.

Трамп вети дека ќе ја направи Америка „порелигиозна од кога било“. Сепак, Бејкер се сомнева дека неговата визија за религиозност ќе се совпадне со онаа на новиот папа, кој не ги предводи 240 милиони Американци, туку 1,4 милијарди католици низ целиот свет.

Други аналитичари сугерираат дека изборот на американски папа за време на вториот мандат на Трамп веројатно нема да биде случаен. 

Сеопфатните промени во домашната и надворешната политика на претседателот, од миграцијата до царините и критикувањето на ЕУ како „полоша од Кина“, доведоа до многу критики кон традиционалните западни сојузници на Вашингтон.

„Дали кардиналите можеби изнесуваа имплицитен аргумент дека постои друг американски пат?“ праша Стивен Колинс, виш новинар за Си-Ен-Ен, осврнувајќи се на различниот пристап на новиот папа Лав XIV кон прашања како што се миграцијата и социјалната правда од Трамп. 

Многумина гледаат дека Лав, изборот на новиот папа за неговото папско име, сугерира дека тој сака да го имитира Лав XIII, јасен бранител на социјалната правда наречен „Rerum Novarum“.

„Би било површно да се тврди дека изборот на Лав е директен прекор на трампизмот“, пишува Колинс. „Но невозможно е да се игнорира мајсторството на Ватикан во високата политика, усовршено со векови пред да се родат Соединетите Држави“, осврнувајќи се на речиси 2.000 години од историјата на христијанската деноминација и нејзиниот опстанок преку Реформата кон модернизмот.

Некои личности од движењето МАГА, како што е Стив Банон, веќе изразуваат загриженост. Банон, практичен католик и поранешен советник на Трамп, навести „стружење“ меѓу новиот папа и Трамп, шокиран што „може да биде избран за Папа некој кој на  Твитер профилот имал низа изјави против американските високи политичари“.

А аголот на Москва?

Изборот на Лав XIV може да предизвика непријатност и во Москва, според Брајза. Тој ја споредува ситуацијата со Карол Јозеф Војтила, надбискуп на тогашниот комунистички полски Краков. Тој стана Јован Павле Втори, првиот папа кој не е Италијанец од 16 век, во длабоко поделениот свет во 1978 година, кога јазот меѓу слободно- пазарните демократии предводени од САД и комунистичкиот блок предводен од Советскиот Сојуз беше поизразен.

Јован Павле Втори го поттикна антикомунистичкото движење за солидарност во Полска, вели Брајза, што доведе до демократски избори во 1989 година кои го соборија комунистичкиот систем на земјата, по што само две години подоцна следеше распадот на Советскиот Сојуз.

„Путин нема да биде задоволен што еден Американец сега ја води најголемата религиозна организација во светот“, вели Брајза.

Со оглед на советската и руската склоност да размислуваат за корелацијата на силите во светот, од економски до политички, а понекогаш и духовни сили кои се движат во корист или против насоката на Москва, Путин, поранешен шпион на КГБ, можеби има тенденција да мисли дека „можеби корелацијата на силите се движи против Москва со овој избор на американски папа“, вели Брајза за ТРТ Ворлд.

Новиот папа ги понуди своите добри услуги за решавање на тековната војна меѓу Украина и Русија, предлог поддржан од Трамп, апелирајќи и до Путин и до Зеленски „со сето свое срце“ да преговараат за мир.

Мишел Дилон, експерт за католицизам и декан на Универзитетот во Њу Хемпшир, вели дека папата Лав XIV ќе ја продолжи традицијата на Ватикан за активна дипломатија - не само во Европа, туку и на Блискиот Исток.

Влијание врз католицизмот во САД

Повеќе од 20% од Американците се идентификуваат како католици, што ги прави најголемата поединечна религиозна деноминација во земјата, според непартискиот истражувачки центар Пју.

Според Брајза, новиот папа би можел да има големо влијание врз значителен дел од Американците. „Иако протестантизмот е најголемата сила во САД, тој има премногу подгрупи за разлика од римокатолиците“, додава тој.

Иако мало мнозинство од американските католици се наклонети кон републиканците, заедницата е политички разновидна, при што двајцата католички претседатели - Кенеди и Бајден - се демократи.

„Протестантите се побројни, нивната значајна диференцијација меѓу главните, евангелистичките и историски црните протестантски деноминациски традиции претставуваат дискретни малцинства“, вели Дилон за TРТ Ворлд. 

„Католиците, пак, се организациски обединети“, додава таа.

Иако американските католици ќе бидат „возбудени и енергични“ од присуството на папа од Чикаго, ова нема да доведе до револуционерна промена во религиозните перцепции во САД, предвидува Брајза. 

Сепак, „огромниот морален интегритет“ на новиот папа обезбедува подобра алтернатива не само за американските католици, туку и за другите Американци отколку раздорната политика на Трамп, според Брајза.

Други одат подалеку. Тие исто така сметаат дека Лав XIV претставува подлабока реалност за американското универзално влијание, кое обично се идентификува со американските воени интервенции, Волстрит и Холивуд.

Кристофер Хејл, католички извршен директор на непрофитна организација, пишува дека изборот на Лав XIV означува симболична пресвртница во начинот на кој се перцепира американското глобално влијание.

„Ова е повеќе од католички триумф; тоа е културен пресврт“, пишува тој. 

„Во општество кое често го изедначува влијанието со моќ, пари или слава, нашиот најважен глобален претставник сега е скромен човек во бели мантии, кој проповеда љубов, правда и милост.“

Извор: TРТ Ворлд