Претстојната почетна јавна понуда на Спејс Експлорејшн Технолоџис Корпорејшн (Space Exploration Technologies Corporation), попозната како СпејсX, се оформува како најголемата Иницијална јавна понуда (ИПО) во историјата на САД.

Компанијата за ракети и сателити на Елон Маск ќе тргува под симболот СПЦX на Насдак, но не се очекува веднаш да биде вклучена на берзата Дау Џонс, поради строгите правила за селекција што го одложуваат влезот.

Според поднесеното барање, таа нуди околу 555.555.555 милиони акции по фиксна цена од 135 долари по акција.

Дебито е закажано за 12 јуни 2026 година.

СпејсX има за цел да собере до 75 милијарди долари, при што таа бројка потенцијално ќе се зголеми на 86 милијарди долари ако осигурителите целосно ја искористат својата опција за „гриншу“ одредба во договорот за осигуривање што им овозможува на осигурителите да продадат до 15 проценти повеќе акции од првично планираното - што би можело да ја процени компанијата на приближно 1,77 билиони долари.

Еве ги важните случувања околу дебито на пазарот на СпејсX.

Структура

СпејсX го започна регулаторниот процес со доверливо поднесување до Комисијата за хартии од вредност на САД на 1 април 2026 година, по што следеше поднесување на јавна пријава С-1, документ за регистрација на ИПO на 20 мај.

За разлика од повеќето големи котации, компанијата не постави ценовен опсег.

По интензивното роудшоу на инвеститорите, конечната цена се очекува на 11 јуни, а тргувањето треба да започне на 12 јуни.

Договорот е структуриран како целосно примарна понуда, што значи дека сите приходи ќе одат директно кај СпејсX, а не кај постојните акционери.

Според поднесената С-1 пријава, и Елон Маск ќе биде подложен на период на блокада од 366 дена по ИПO.

СпејсX повеќе не е само оператор за лансирање ракети. Сега работи во три главни сегменти откако компанијата објави спојување со xAИ.

Првиот се услугите за лансирање, предводени од флотата Фалкон 9 и програмата Старшип, кои заедно доминираат во лансирањата во орбиталната зона во САД.

А потоа доаѓа Старлинк. Бизнисот со сателитски интернет сега опслужува повеќе од 12 милиони претплатници во 160 земји и генерираше околу 11,39 милијарди долари приходи во 2025 година, со маржи над 60 проценти.

Третиот е вештачката интелигенција, преку xAИ, која беше споена во СпејсX во февруари 2026 година.

Одделот вклучува големи договори за пресметување во облак (cloud computing), вклучувајќи договор од 1,25 милијарди долари месечно со Антропик и договор за пресметување од 920 милиони долари месечно со Google.

Извештаите сугерираат дека Елон Маск размислува за спојување помеѓу Tесла, неговата компанија за електрични возила, и СпејсX.

Финансиска слика

Приходите на СпејсX се зголемија за 33% на годишно ниво во 2025 година на над 18 милијарди долари.

Сепак, големите инвестиции во инфраструктурата за вештачка интелигенција и приближно 3 милијарди долари годишно во истражувањето и развојот на Старшип доведоа до нето загуба од 4,94 милијарди долари.

Загубите се зголемија на почетокот на 2026 година, со оперативна загуба од 4,27 милијарди долари само во првиот квартал.

Вкупните нето финансиски загуби на компанијата сега изнесуваат 41,3 милијарди долари.

Аналитичарите очекуваат приходите за 2026 година да се движат помеѓу 22 и 24 милијарди долари.

Проценка

Со 1,77 билиони долари, СпејсX би тргувал со речиси 95 пати поголем приход од 2025 година и околу 73 пати поголем од проектираните продажби за 2026 година.

Иако овие бројки се високи во споредба со традиционалните технолошки компании, тие се повеќе во согласност со другите фирми од вселенската индустрија со висок раст.

Арамко, државната нафтена компанија на Саудиска Арабија, официјално го држи рекордот за најголемата завршена ИПO во историјата, со проценка од 1,7 билиони долари при нејзиното пазарно деби во 2019 година и приходи од 25,6 милијарди долари.

Дебито на СпејсX е повеќе од двојно поголема од инјекцијата на капитал, целејќи кон 75 милијарди долари.

Врз таа основа, СпејсX влегува на пазарот со помал мултипликатор од неговиот најблизок котиран конкурент, и покрај тоа што контролира огромното мнозинство од капацитетот за комерцијално лансирање во САД.

Независните експерти за проценка ја проценуваат реалната фер вредност на СпејсX значително пониска.

Рејтинг агенцијата „Морнингстар“ ја процени компанијата на 780 милијарди долари.

Управување

Компанијата ќе работи под контролирана структура.

Преку систем на акции со двојна класа, Елон Маск задржува помеѓу 82 и 85 проценти од правото на глас, додека држи околу 42 проценти од капиталот.

Тоа ѝ овозможува на компанијата да ги заобиколи одредени барања за управување на Насдак, вклучително и целосна независност во својот одбор.

Поднесената пријава, исто така, вклучува грант базиран на перформанси што би можел да му додели на Маск до една милијарда дополнителни акции доколку се постигнат големи пресвртници, вклучувајќи ја и долгорочната цел за воспоставување населба од милион лица на Марс.

Перспективата по ИПO

Се очекува големината на акциите во слободен промет да имаат големи импликации за глобалните индексни фондови.

Иако вклучувањето во С&П 500 не е веднаш можно поради правилата за профитабилност и сезонски промени, Насдак 100 би можел да го додаде СпејсХ во рок од само 15 дена за тргување доколку пазарната капитализација се задржи.

Таквото вклучување би можело да предизвика дури 20 милијарди долари автоматски пасивни приливи од фондови за следење на индекси.

Раната институционална побарувачка се наведува дека е веќе приближно двојно поголема од достапната понуда, иако сè уште е под екстремните нивоа на презапишување забележани при некои историски ИПО растови.

Извор: ТРТ Ворлд и агенции