Европската комисија најави поддршка во вредност од 171 милион евра за поттикнување на развојот на инфраструктурата и растот на приватниот сектор во сите земји-партнери на Западен Балкан.

Новиот пакет за поддршка вклучува пакет инвестициски придонеси од различни извори на финансирање од ЕУ: придонеси од Инструментот за претпристапна помош ИПА III) за проект во Босна и Херцеговина, придонеси од билатерални донатори ВБИФ за проект во Црна Гора и придонеси од Фондот за реформи и раст (РГФ) за проекти во Албанија, Црна Гора и Северна Македонија.

Пакетот за финансирање вклучува проекти за инвестиции и техничка помош одобрени денес, зајакнувајќи ја посветеноста на ЕУ кон одржлив раст и регионална поврзаност на Западен Балкан.

Од вкупниот пакет, 91,8 милиони евра се наменети за инфраструктурни проекти со четири партнери. Се очекува ова финансирање да мобилизира 263 милиони евра вкупни инвестиции во седум проекти во приоритетни сектори, вклучувајќи дигитална, чиста енергија, човечки капитал, транспорт и животна средина.

Клучните проекти вклучуваат имплементација на широкопојасна инфраструктура во Албанија, надградба на системот за пренос на електрична енергија во Северна Македонија, изградба и енергетски ефикасно реновирање на образовни објекти во Северна Македонија и Црна Гора, електрификација на железницата Драч-Тирана во Албанија и проект за третман на вода за пиење и отпадни води во Босна и Херцеговина.

Овие проекти ќе ги спроведуваат партнери од Западен Балкан заедно со меѓународни финансиски институции.

Дополнително, 2,9 милиони евра се доделени за четири проекти за техничка помош во Албанија и Босна и Херцеговина, кои имаат за цел да поддржат идни инвестиции во секторите за енергетика, вода, иновации и истражување.

Пакетот, исто така, вклучува 76,3 милиони евра придонеси за програми за поддршка на приватниот сектор, вклучувајќи ја Програмата „Западен Балкан напред“, која им помага на малите и средни претпријатија (МСП) да извезуваат понапредни производи и услуги во регионот и ЕУ, и Програмата „МСП оди зелено“, која промовира зелена, циркуларна економија, агробизнис и инвестиции во работни места и раст.

Пакетот, исто така, ја вклучува пилот-програмата „Можности за Западен Балкан преку нетрадиционален долг“ (В-БОНД), која им овозможува на МСП пристап до финансии преку диверзификација на изворите на финансирање надвор од традиционалните банкарски кредити и зајакнување на капацитетот на јавно-приватните партнерства и управувањето во Босна и Херцеговина.

По одобрувањето од страна на Управниот комитет на Инвестициската рамка за Западен Балкан, проектите можат да продолжат со имплементација.

Ова вклучува финализирање на потребните договори со партнерските институции и корисници, започнување подготвителни студии за активности за техничка помош и завршување на процедурите потребни за да се овозможи имплементација на проекти од приватниот сектор. Откако ќе се завршат овие процеси, може да започне имплементацијата на поддржаните инвестиции.

Планот за раст на Западен Балкан има за цел да ги интегрира партнерите од Западен Балкан во единствениот пазар на ЕУ, да ја подобри регионалната економска соработка, да ги продлабочи реформите поврзани со ЕУ и да ја зголеми финансиската помош за забрзување на социо-економската конвергенција со ЕУ.

Инструментот за реформи и раст за Западен Балкан, со вкупен финансиски пакет од 6 милијарди евра за периодот 2024-2027 година, е клучниот финансиски инструмент на Планот, претворајќи го напредокот во реформите на партнерите во опиплива поддршка. До денес, 13 инвестициски проекти во вкупна вредност од 156 милиони евра се одобрени во рамките на Инструментот за реформи и раст од неговото лансирање во мај 2024 година.

Рамката за инвестиции во Западен Балкан (ВБИФ) е клучна за спроведување на Инструментот за реформи и раст, насочувајќи 3 милијарди евра во грантови и заеми во рамките на Инструментот за поддршка на приоритетни инвестиции во транспорт, енергетика, дигитален и човечки капитал.

Исто така, ја поддржува имплементацијата на Инструментот за претпристапна помош (ИПА), кој има за цел да им помогне на партнерите за проширување на нивниот пат кон членство во ЕУ. Основан пред 15 години, ВБИФ е заедничка финансиска платформа што ги здружува Европската комисија, финансиските институции, земјите-членки на ЕУ и Норвешка.