Потпретседателот на САД, Џ.Д. Венс, во ексклузивно интервју за Ројтерс изјави дека Иран мора значително да го намали својот капацитет за збогатување на ураниум за да ги исполни барањата на САД и да ја заврши седуммесечната војна меѓу двете земји.

Меѓутоа, Техеран ги отфрла барањата на САД, тврдејќи дека тие се спротивни на иранските ставови. Во исто време, Вашингтон признава дека не е сигурен како се донесуваат одлуките во Техеран, што го отежнува уште повеќе наоѓањето можно решение за завршување на конфликтот.

Венс, долгогодишен противник на американското вклучување во странски војни, презеде водечка улога во преговорите за решавање на конфликтот и посредуваше во привремен мировен договор во јуни, кој набрзо пропадна.

Војната ги потресе глобалните енергетски пазари и стана политички товар за претседателот Доналд Трамп и неговите републиканци пред ноемвриските конгресни избори.

Зборувајќи во понеделник по предизборната посета на Алјаска, Венс рече дека секој договор би барал од Иран да го намали својот капацитет за збогатување на ураниум, а не само гаранции за идно намалување на нуклеарниот капацитет.

„Ако не сакате нуклеарно оружје, тогаш зошто ви треба гориво збогатено до 60 проценти? И ако сакате да покажете посветеност на тоа да не градите нуклеарно оружје, не произведувајте високо збогатено гориво“, рече Венс.

Мислам дека ако сакаат да покажат посветеност на тоа да не градат нуклеарно оружје, треба да направат нешто важно во врска со нивниот капацитет за збогатување.

Во последните недели, Иран и САД разменија предлози насочени кон завршување на војната и повторно отворање на Ормускиот Теснец, клучниот светски превознички пат за енергенси. Трамп ја отфрли последната понуда на Техеран и предупреди дека воените операции би можеле да се интензивираат по среднорочните избори.

Венс рече дека САД остануваат отворени за договор, но ќе бараат конкретни отстапки од Иран во врска со неговата нуклеарна програма.

Не е јасно како Иран ги носи одлуките

„Дополнителен проблем е што Вашингтон не е сигурен кој ги носи одлуките во Техеран“, додаде Венс.

Венс рече дека САД се во разговори со иранскиот претседател Масуд Пезешкијан и министерот за надворешни работи Абас Арагчи. Ноне е јасно колку вистински авторитет имаат во рамките на структурата на иранската влада, рече тој, откако во нападите на САД и Израел беше убиен врховниот лидер ајатолахот Али Хамнеи на почетокот на војната.

„Едно од нештата што ги забележавме е дека не е сосема јасно како нивната земја донесува одлуки“, рече Венс. Трамп во вторникот изјави одделно дека неговиот најголем проблем е што никој не знае кој го води Иран.

Портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, пак, во неделата изјави дека американските претставници се многу добро запознаени со тоа кои се нивните ирански соговорници и како функционира иранскиот систем за донесување одлуки.

„Проблемот е всушност спротивен: лежи во спротивставените позиции и пораки од американските претставници“, рече портпаролот Есмаил Багаи на неделната прес-конференција.

Венс за Ројтерс изјави дека лично разговарал со воените команданти на терен за да ја процени ситуацијата на терен.

Тој ги отфрли грижите за недостиг на клучна муниција, додавајќи дека иранските сили повремено успевале да напаѓаат трговски бродови во Ормускиот Теснец, но генерално не биле во можност да го спречат извозот на енергенси преку водниот пат.

Војната, која чини 3 милијарди долари месечно, стана клучно прашање во изборната кампања. Повисоките цени на енергијата ги ставија Трамп и републиканците во дефанзива во неизвесните држави кои ќе одлучат за контролата врз Конгресот.

Венс се обиде да ги смири критиките за начинот на кој Трамп се справува со конфликтот, велејќи им на гласачите дека прашањето не треба да биде причина да не ги поддржат републиканците на изборите следниот месец.

Во Алјаска, Венс одржа митинг во поддршка на републиканскиот сенатор Ден Саливан, кој води тесна битка за реизбор против демократската кандидатка Мери Пелтола. Во 2024 година, Трамп ја освои Алјаска со 13 процентни поени, но растечките трошоци за живот ја ставија државата во игра.

Пред да разговара со Ројтерс, Венс голем дел од својот говор го посвети на прашањата за прифатливост, особено цените на енергијата. Поради изолираната локација на Алјаска, стоките за широка потрошувачка се поскапи, а производството на енергија е еден од клучните економски сектори.

Барањата и идеите на САД во врска со нуклеарната програма на Иран се во спротивност со оние на Техеран, изјави за Ројтерс висок ирански функционер, коментирајќи ја изјавата на американскиот потпретседател Џ.Д. Венс дека Техеран мора да го намали збогатувањето на ураниум за да го прекине конфликтот со Вашингтон.

„Изјавите на Венс се всушност идеи и барања на Вашингтон (...) Американците имаат право да ги изразат своите барања и идеи, но тие се спротивни на барањата на Иран“, рече ирански функционер кој е вклучен во индиректни преговори со САД.

Тој додаде дека преговорите со САД за нуклеарната програма на Иран во моментов не се во тек и дека Вашингтон прво мора да ги исполни условите на Техеран пред преговорите воопшто да можат да започнат.

Тој, исто така, истакна дека американското признавање на правото на Иран да збогатува нуклеарен материјал претставува „црвена линија“ за Техеран, но дека деталите од самиот процес можат да се дискутираат подоцна.