Плановите на Германија да им дозволи на разузнавачките агенции активно да ги попречуваат безбедносните закани повторно ја разгоруваат дебатата за повоените заштитни мерки дизајнирани да спречат концентрација на овластувања за надзор и полиција.
Бундестагот во петок ги изгласа предложените реформи со кои се прошируваат овластувањата на Федералната разузнавачка служба (БНД), која собира разузнавачки информации во странство, и на Федералната канцеларија за заштита на Уставот (БФВ), домашната разузнавачка агенција на Германија.
Законот беше усвоен со 309 гласа „за“, 190 „против“ и 71 „воздржани“.
Министерот за внатрешни работи Александар Добриндт ги нарече промените реформа на векот.
„Мораме да ја зајакнеме демократијата против оние што ја напаѓаат, одвнатре и однадвор“, рече Добриндт во говорот пред парламентот.
Коалициската влада на канцеларот Фридрих Мерц има за цел да ги трансформира агенциите во „целосно развиени тајни служби“, дозволувајќи им да преземат поактивна улога во борбата против саботажи, кибернапади и странско мешање.
Критичарите предупредуваат дека реформите ризикуваат да ја замаглат разликата што е централна за повоениот безбедносен систем на Германија, според кој разузнавачките служби собираат информации додека полицијата ги спроведува овластувањата за принуда.
Што би се променило?
Најзначајната промена се однесува на тоа што разузнавачките агенции би можеле да прават со заканите што ги откриваат. Моментално фокусирани првенствено на собирање и анализа на информации, тие би добиле овластувања за директна интервенција.
Владините примери вклучуваат дозволување на БНД да го прекине производството на беспилотни летала во странска фабрика или лабораторија за хемиско оружје со продирање во нејзините компјутерски системи или да ги оневозможи серверите што ги користат хакерите поддржани од држави.
Предложените домашни овластувања се поограничени. Според владата, интервенциите на БФВ би биле насочени кон предмети и опрема без да се овласти принудна сила против луѓе.
Реформите, исто така, би ги прошириле овластувањата на агенциите за собирање, складирање и анализа на информации, вклучително и преку вештачка интелигенција.
Според предлогот, БНД би можела да чува содржина од пресретнати комуникации шест месеци и метаподатоци, како што се информации за времето и траењето на комуникациите, до 12 месеци без претходно да ги разгледа.
Владата вели дека ова би им помогнало на истражителите да ги испитаат претходно собраните информации по напад или друга криза.
Владата вели дека реформите се неопходни за заштита на граѓаните
Берлин тврди дека разузнавачките агенции на Германија имаат потреба од посилни овластувања за да се спротивстават на сè пософистицираните закани.
Шефицата на кабинетот на канцеларот, Нина Варкен изјави дека Германија се соочува со постојани хибридни напади и дека има потреба од разузнавачки агенции способни да работат рамноправно со странските партнери.
„За да го исполнат мандатот на државата да ги заштити своите граѓани, нашите разузнавачки служби бараат пошироки овластувања и подобрени оперативни способности“, рече таа.
„Нашите служби мора да бидат способни да работат во согласност со современите стандарди и на еднаква основа со нашите меѓународни партнери. Овој нацрт-закон ја воспоставува потребната основа за ова, а истовремено го зајакнува надзорот, со што се зајакнува јавната доверба во заштитата на нашето општество од страна на државата“, додаде таа.
Министерот за внатрешни работи Александар Добриндт слично тврди дека саботажата, шпионажата и тајните странски операции бараат агенции способни активно да ги попречуваат заканите.
„Со реформирање на нашите разузнавачки служби во полноправни разузнавачки агенции, ги зајакнуваме клучните столбови на нашата безбедносна архитектура“, рече тој.
„Ги опремуваме овие служби со оперативни способности и активни овластувања потребни за преземање ефикасни мерки против модерниот тероризам и екстремистичкото насилство спонзорирано од државата.“
Зошто Германија го одделува разузнавањето од полициското работење?
За противниците, загриженоста не е само дека разузнавачките агенции ќе собираат повеќе информации, туку дека ќе добијат овластувања да дејствуваат врз основа на нив, дури и кога не се сомнева во конкретен криминал.
„На разузнавачките служби им е дозволено да собираат информации, дури и во отсуство на конкретно сомневање за кривично дело“, изјави за Анадолија политички активист со седиште во Берлин, идентификуван како Роберт М.
„Сепак, тие не смеат да ги користат овие информации за оперативни цели, како што е спроведување претрес на приватна резиденција“.
Тој рече дека сегашниот систем, исто така, ги ограничува разузнавачките агенции да споделуваат одредени информации со полицијата, освен во случаи на сериозни кривични дела.
„Оваа поделба има историски корени. По искуството со Гестапо од нацистичката ера, кој дејствуваше со екстремна бруталност против опозицијата и оние кои се спротивставуваа на нацистичкиот режим, беше утврдено дека Германија не треба да има тајна полиција“, рече тој.
Адвокатската комора на Германија изрази слични загрижености, предупредувајќи дека реформите би можеле „да ја загрозат уставно пропишаната поделба помеѓу разузнавачките служби и полицијата“.
„Таквото замаглување на границите би ја довело во прашање оправданоста за широките превентивни овластувања што моментално им се даваат на разузнавачките служби“, додаде тој.
Безбедносниот експерт Јан Сент Пјер признава дека загриженоста е оправдана, но тврди дека современите закани ги направија реформите неопходни.
„Луѓето се навистина исплашени од злоупотреби и Германија има таква историја што ги оправдува тие загрижености, но за жал живееме во време кога тие реформи се апсолутно неопходни“, изјави за Анадолу Сент Пјер, генерален директор на Консалтинг групата за модерна безбедност.
Тој ги опиша реформите како „огромен чекор“, наведувајќи го нивниот потенцијален ефект на одвраќање и можноста за намалување на зависноста на Германија од странски разузнавачки служби.
Реформите, рече тој, ѝ обезбедуваат на германската безбедносна служба „алатки што ги немала долго време“.
Кои се другите главни забелешки?
Критиките на опозицијата, исто така, се фокусираат на тоа кој ќе ги надгледува проширените овластувања и како луѓето би можеле да ја оспорат нивната употреба.
Пратеникот на Зелените, Константин фон Ноц, изјави дека реформите ризикуваат да им дозволат на разузнавачките агенти да дејствуваат против граѓаните без транспарентност и правна контрола што се бара од полицијата.
Лидерот на Слободната демократска партија, Волфганг Кубицки, ги опиша плановите како „историско кршење на табуата“, велејќи дека ограничувањата на основните права мора да останат предмет на целосна судска контрола.
„Не сакам тајна полиција во Германија“, рече тој.
Клара Бунгер од Левицата, исто така, предупреди против давањето овластувања на разузнавачките агенции да интервенираат, да вршат саботажи и да започнуваат одмазднички кибернапади.
„Секој што им дава на разузнавачките служби овластувања за оперативна интервенција, овластувања за саботажа и контранапади за хакирање на државата, планира нова германска тајна полиција“, рече таа, опишувајќи го предлогот како несвесен за историјата и неодговорен.
Адвокатската комора на Германија, исто така, изрази загриженост во врска со заштитата на доверливите комуникации меѓу адвокатите и клиентите.
Од комората истакнуваат дека предложените правила би можеле да им овозможат на разузнавачките служби да собираат комуникации што вклучуваат обична правна работа дури и кога адвокатот не е осомничен за кривично дело.
Адвокатската комора повика на посилни заштитни мерки за доверливи правни совети и поголем независен надзор.
Како ова се вклопува во пошироката безбедносна промена на Германија?
Предлогот за разузнавање следи по проширувањето на овластувањата на федералната полиција одобрено од Бундестагот во септември.
Тој закон, исто така, предизвика критики во врска со рамнотежата помеѓу посилните овластувања за спроведување и заштитните мерки против злоупотреба.
За време на парламентарната дебата, пратеничката на Зелените, Ирене Михалиќ, го критикуваше отстранувањето на заштитата на граѓанските права вклучена во претходните нацрти, вклучувајќи ги и барањата за обезбедување писмени записи по полициските запирања.
Таа, исто така, се залагаше за идентификациски значки за полицајците и задолжително снимање со камери на телото кога полицијата користи физичка сила.
Буенгер од Левицата ги критикуваше одредбите што дозволуваат проверки без конкретно сомнение и ѝ овозможуваат на федералната полиција да покрене постапка за притвор во исчекување на депортација.
„Наместо масовно проширување на овластувањата, на Германија ѝ беа потребни посилни механизми за надзор и контрола на полициското однесување“, тврдеше таа.
Промените доаѓаат во услови на поширок притисок за зајакнување на безбедносните капацитети на Германија.
Во својата прва владина изјава во мај 2025 година, Мерц вети дека ќе му обезбеди на Бундесверот ресурси за да стане најсилната конвенционална армија во Европа.
„Сакаме да бидеме способни да се одбраниме за да не мораме да се браниме“, рече тој, презентирајќи ја воената сила како средство за одвраќање од агресија.
Ова проширување на безбедносните капацитети на Германија се случува во променет политички пејзаж.
Крајнодесничарската Алтернатива за Германија(АфД) го дуплираше својот удел во гласовите на 20,8% на федералните избори во 2025 година, станувајќи втора најголема парламентарна сила.
Извор: АА
