Драматичниот пад на цените на скапоцените метали на 30 јануари 2026 година испрати шок-бранови низ пазарите на стоки. Договорите за купување и продажба на злато паднаа за 11,4%, нивниот најостар еднодневен пад во последните четири децении, додека среброто падна за 31%, што ја одбележа најлошата сесија од март 1980 година. 

Поводот беше Доналд Трамп, односно неговата номинација на поранешниот јастребовски гувернер на Федералните резерви Кевин Ворш за претседател на Федералните резерви; овој потег ги промени очекувањата во врска со независноста на централната банка, предизвикувајќи пораст на доларот и пад на скапоцените метали. 

За електронската индустрија која веќе се бори со најтешкиот недостиг на меморија во една генерација, оваа нестабилност носи значајни импликации.

Ранливости во синџирот на снабдување и недостаток на РАM меморија

Времето на оваа корекција на скапоцените метали открива болна иронија за производителите на електроника. Во текот на 2025 година, зголемените цени на златото и среброто додадоа притисок врз трошоците за производство токму кога глобалниот недостаток на РAM меморија веќе ги стеснуваше маржите.

Структурниот корен на сегашниот недостаток не лежи во пазарите на скапоцени метали, туку во трајната прераспределба на капацитетот на полупроводниците кон инфраструктурата за вештачка интелигенција (ВИ). 

СК Хиникс (SK Hynix) објави дека целото производство на меморија со висок пропусен опсег за 2026 година е распродадено, додека Микрон (Micron) одлучи да не му дава приоритет на потрошувачкиот пазар за да се фокусира на клиентите со ВИ. 

Со оглед на тоа што Самсунг, СК Хиникс и Mикрон контролираат околу 95% од снабдувањето со ДРAM, секој дополнителен притисок врз трошоците од нестабилните стоковни импути ја засилува постојната кревкост.

Златото останува суштинско за поврзување на жиците во пакувањето на полупроводници. Среброто се користи во спроводливи пасти и кондензатори, каде што може да сочинува дури 60% од трошоците за производство на пасивни компоненти. 

Фундаменталната ранливост со која се соочуваат производителите е екстремната географска концентрација во рафинирањето на благородни метали: Кина контролира околу 60% до 70% од глобалната понуда на рафинирано сребро, додека Швајцарија учествува со огромно мнозинство во глобалното рафинирање на златото. 

Новите кинески контроли на извозот, кои стапуваат на сила од 1 јануари 2026 година, го зголемуваат овој ризик од концентрација.

Рамката за лиценцирање го ограничува извозот на сребро на 44 фирми одобрени од државата со минимални прагови на производство. Проценките сугерираат дека овие ограничувања би можеле да ја намалат глобалната достапност на сребро до 50% ако спроведувањето се покаже строго.

За производителите кои веќе апсорбираат зголемување на цените на меморијата, ова претставува структурна закана што никаква корекција на цените не може да ја реши.

Еволуција на индустријата и влијанието врз потрошувачите

Електронскиот сектор помина една деценија намалувајќи ја зависноста од благородни метали. Уделот на златото на пазарот за жичено поврзување се намали од 77% во 2011 година на 44% до 2024 година, при што бакарните жици го зафаќаат остатокот. 

Оваа транзиција се забрза откако цените на златото скокнаа на почетокот на 2010-те, демонстрирајќи прилагодливост на индустријата. Сепак, целосната замена останува технички невозможна. 

Отпорноста на корозија на златото и спроводливоста на среброто немаат соодветни замени за апликации со висока сигурност во автомобилската и одбранбената електроника.

Дополнително, потрошувачките цени речиси сигурно ја одразуваат пошироката криза во снабдувањето повеќе од било каков попуст на скапоцените метали. 

Феноменот на асиметрични цени - каде што влезните трошоци се зголемуваат побрзо отколку што се намалуваат - е добро документиран во синџирите на снабдување со електроника. Производителите на компоненти ја поминаа 2025 година апсорбирајќи го намалувањето на маржите, бидејќи цените на среброто скокнаа за 145%. 

Тие речиси сигурно ќе ја искористат оваа корекција за да ја обноват профитабилноста, наместо да ги пренесат заштедите на клиентите, особено со оглед на побарувачката за хардвер со вештачка интелигенција, кој бара повеќе ресурси отколку стандардните уреди како лаптопи, телефони, па дури и возила.

Рециклирањето на е-отпад претставува реална можност за долгорочна диверзификација на снабдувањето. Печатените кола содржат 40 до 800 пати повеќе злато на тон, отколку ископаната руда. 

Новите капацитети во Обединетото Кралство и Австралија брзо се зголемуваат, додека алтернативите на графенот покажуваат ветување за претстојната деценија. Додека значајното влијание врз индустријата останува за три до пет години, регионалните одговори се забрзуваат. 

Соединетите Американски Држави го означија среброто како критичен минерал во ноември 2025 година. Европската Унија, исто така, објави стратешки планови за складирање, со Центар за критични суровини планиран за 2026 година.

Перспектива

Крахот на благородните метали во јануари 2026 година речиси сигурно ќе се покаже како корекција во рамките на долгорочниот биков пазар, а не како промена на парадигмата за трошоците за електроника. 

Производителите треба да го поздрават привременото олеснување на влезните трошоци, признавајќи дека недостигот на РAM меморија, а не цените на стоките, претставува обврзувачко ограничување за производството. 

Контролите на извозот на сребро во Кина и структурните дефицити во снабдувањето ја прават одржливата слабост на цените многу малку веројатна.

Транзицијата на индустријата кон поврзување со бакарни жици покажува ефикасно прилагодување кон нестабилноста на металите - модел што ќе се интензивира како што отпорноста на синџирот на снабдување станува дефинирачки стратешки императив во следната деценија.

Арјамехр Фатахи

Авторот е раководител на одделот за развој во Институтот за разузнавање и безбедност Блумсбери (BISI)

Извор: АА

Напомена: Ставовите изразени во овој напис му припаѓаат на авторот и не ја одразуваат нужно уредувачката политика на ТРТ Балкан