ОН го критикува новиот израелски закон што дозволува доживотни казни за палестинските деца
Во пресрет на Меѓународниот ден на детето, светската организација вели дека казнените закони на Израел ги кршат меѓународните норми за заштита на децата
Едвај неколку дена пред светот да го прослави Меѓународниот ден на детето на 1 јуни, Обединетите нации издадоа предупредување во врска со неодамнешните законски измени во Израел што им овозможуваат на судовите да осудуваат палестински деца на возраст од 12 години на доживотен затвор и дозволуваат други мерки што ги кршат меѓународните закони.
Амандманите, усвоени од израелскиот Кнесет на 7 ноември 2024 година, предизвикаа негодување бидејќи ги кршат меѓународните човекови права и хуманитарните закони, а експертите го истакнуваат нивното непропорционално влијание врз палестинските малолетници.
Експертите за специјални процедури на ОН се фокусираа на две клучни промени: Амандманот бр. 25 на Законот за млади и Амандманот бр. 251 на Законот за национално осигурување.
И двата се сметаат за дискриминаторски и некомпатибилни со договорите што ги ратификуваше Израел, вклучувајќи ја Конвенцијата за правата на детето, Меѓународниот пакт за граѓански и политички права и Конвенцијата за елиминација на сите форми на расна дискриминација.
Според амандманот на Законот за млади, децата на возраст од 12 години можат да добијат доживотни казни за кривични дела означени како „тероризам“, дури и ако се извршени како дел од протест или немири.
Законот, исто така, дозволува префрлање на деца на возраст од 14 години во затвори за возрасни, што е кршење на меѓународното право кое забранува притворање деца со возрасни, освен ако тоа не е очигледно во нивен најдобар интерес.
ОН изразија загриженост дека овие промени го надминуваат научното разбирање за развојот на детето и го поткопуваат правото на децата на рехабилитација. Организацијата забележа дека децата на возраст од 12-13 години немаат целосна когнитивна зрелост и не треба да се соочат со кривични постапки, а камоли со доживотен затвор.
Амандманот на Законот за национално осигурување ги лишува родителите од социјални бенефиции, како што се детски додатоци и грантови за образование, ако нивното дете е затворено за кривични дела класифицирани како тероризам. ОН предупреди дека оваа мерка може непропорционално да ги таргетира палестинските семејства и да го прекрши правото на социјална заштита според меѓународните закони за човекови права.
Од двојни стандарди до расна дискриминација
Третманот на Израел кон палестинските деца одразува поширок модел на системска расна дискриминација. Додека децата од израелските Евреи се гонат според цивилното право, палестинските деца - особено оние во окупираниот Источен Ерусалим - често се судат според законите за борба против тероризмот кои наметнуваат значително построги казни.
ОН го повикаа Израел да ги укине двата амандмани, осврнувајќи се на советодавното мислење од 2024 година од Меѓународниот суд на правдата, кое утврди дека израелскиот режим на окупираните палестински територии практикувал расна сегрегација и апартхејд.
Во изјавата на светското тело се вели: „Законодавството и мерките на Израел претставуваат прекршување на Член 3 од ЦЕРД“, кој бара од Израел да спречи, забрани и искорени сите практики на расна сегрегација и апартхејд. ЦЕРД е кратенка за Комитет за елиминација на расна дискриминација, панел на ОН.
Децении воено гонење
Предупредувањето се надополнува на годините загриженост на ОН и граѓанското општество за третманот на Израел кон палестинските деца во притвор.
Од 1967 година, палестинските деца на окупираниот Западен Брег се предмет на израелскиот воен закон, што ги прави единствените малолетници во светот кои постојано се гонат во воени судови.
Секоја година, околу 500-700 палестински деца, некои на возраст од само 12 години, се уапсени, притворени и пренасочени кон израелскиот воен правен систем. Огромното мнозинство се момчиња на возраст од 12 до 17 години.
Тие се подложени на систем што дозволува кривична одговорност на 12 години, што е спротивно на меѓународното право, кое го дефинира детето како секое лице под 18 години.
Во 1991 година, групата за човекови права „Одбрана за децата - Палестина“ (ДЦИП) започна да ги документира овие притворања. Во текот на изминатите две децении, ДЦИП проценува дека околу 13.000 палестински деца доживеале притвор, испрашување, гонење и затворање во рамките на воениот правен систем на Израел.
Воените судови рутински им го негираат пристапот на децата до адвокати или нивните родители за време на испрашувањата, а многумина се принудени да потпишат признанија напишани на хебрејски, јазик што не го разбираат. Групите за човекови права велат дека овие практики ги кршат најосновните стандарди на малолетничката правда и правичното судење.
И покрај ратификацијата на Конвенцијата на ОН за правата на детето од страна на Израел во 1991 година, Тел Авив ја отфрла применливоста на договорот врз децата на окупираните територии.
Однесувањето на Израел кон малолетниците е обележано со мноштво прекршоци: одржување на два одделни правни системи на иста територија, притворање на деца во воени судови, уксратување на правна помош, присилно преместување надвор од окупираните области и во многу случаи, извршување злосторства против човештвото.
Додека светот ги слави правата на децата на 1 јуни, новите закони на Израел се погрижија се да не им се обезбеди иста заштита на сите деца, особено на оние што живеат под окупација.
Извор: ТРТ Ворлд