Зголемените тензии меѓу Вашингтон и Киев ги откриваат разликите што се протегаат подалеку од личното соперништво меѓу американскиот претседател Доналд Трамп и неговиот украински колега, Володимир Зеленски, додека Белата куќа се стреми кон поблиски врски со Москва.

Најновите знаци за зближување меѓу САД и Русија се појавија минатата недела кога американскиот медијатор Стив Виткоф се сретна со рускиот претседател Владимир Путин во Санкт Петербург, при што двете страни издадоа позитивни изјави за обновување на мировните преговори и завршување на војната во Украина.

Сепак, само неколку часа по изјавите, Русија и Украина разменија смртоносен бран напади, нагласувајќи ги предизвиците со кои се соочуваат напорите за преговори за завршување на конфликтот.

Зголеменото зближување меѓу САД и Русија, обележано со посредништвото на Вашингтон за договор за дизел гориво со Кремљ и укинувањето на повеќето американски санкции врз Москва, го фрустрираше Зеленски, кој неодамна јавно се спротивстави на помекиот пристап на Вашингтон кон Москва.

Трамп, исто така, побара Зеленски да престане да ги напаѓа руските рафинерии.

Несогласувањата означуваат понатамошно влошување на односите кои останаа затегнати од жестоката средба во Белата куќа во март, кога Трамп и Зеленски се вклучија во јавна жестока борба.

Иако Зеленски потоа побара заеднички јазик со Трамп преку европско посредништво, нивните најнови размени сугерираат дека поделбите меѓу Вашингтон и Киев се подлабоки од несогласувањата околу тоа како да се заврши војната, одразувајќи сè поразлични геополитички приоритети и меѓународни усогласувања.

„Сметам дека е потешко да се справиш со Зеленски отколку со Путин“, рече американскиот претседател во говор минатата недела, нагласувајќи го својот афинитет кон рускиот лидер, кој неодамна предложи трилатерален состанок со кинескиот претседател Кси Џинпинг и Трамп за да се разговара за војната во Украина.

Во меѓувреме, Зеленски покажа помалку двоумење во конфронтацијата со американската администрација, која долго време ѝ обезбедуваше на Украина оружје, финансирање и основни разузнавачки информации во нејзината војна против Русија.

„Како може Трамп да биде пријател со него? Мислам дека тоа е грешка. Тоа е негов избор повторно и повторно“, рече Зеленски во неодамнешното интервју за Фајненшл тајмс, осврнувајќи се на политичкото зближување меѓу Русија и САД.

Зближувањето го нарушува украинскиот отпор

Според експертите, растечките разлики меѓу Вашингтон и Киев, заедно со зближувањето на Трамп со Путин, би можеле да ја зајакнат позицијата на Москва и на бојното поле и на преговарачката маса.

Сè подлабоките тензии меѓу САД и Украина „вршат деструктивно влијание врз динамиката на војната во Украина, влијаејќи и на воените операции на терен и на параметрите на потенцијалното мировно решение“, вели Озгур Корпе, академик на Националниот универзитет за одбрана, за TРТ Ворлд.

„На бојното поле, неизвесноста во врска со американската помош - влошена од политичката условеност - ја принудува Украина да усвои поодбранбена стратегија за зачувување на ресурсите, а истовремено ѝ дава на Русија поголема слобода за одржување на своето офанзивно темпо и засилување на притисокот“, вели тој.

Во последните недели, Украина се соочи со прекини во споделувањето на американските разузнавачки информации и сателитските врски Старлинк, за кои Киев верува дека придонеле за нејзината ранливост за време на неодамнешните смртоносни руски ракетни напади врз главниот град.

Недостатокот на пресретнувачи на ракети, влошен од доцнењата во снабдувањето со американски средства, дополнително ја оптовари воздушната одбрана на Украина.

Според Корпе, тешката состојба на Украина одразува добро документиран феномен во меѓународните односи: кога послаб партнер во голема мера зависи од посилен сојузник за безбедност, намалувањето на поддршката или растечката неизвесност околу помошта може да ја поткопа неговата подготвеност и способност да продолжи со борбата.

Од почетокот на војната, Киев во голема мера се потпираше на американската политичка, економска, воена и разузнавачка помош.

Сепак, под администрацијата на Трамп, таа поддршка се намали, додека американскиот претседател сè повеќе го прикажуваше Зеленски како пречка за потенцијално мирно решение.

Украина се обиде да ги компензира недостатоците на американско оружје и прекините во споделувањето на разузнавачките информации со поддршка од Европа.

Но остануваат прашањата дали земји како Франција, Велика Британија и Германија имаат воени капацитети да ја заменат помошта од САД.

Домашни приоритети

Трамп и Зеленски имаат различни ветувања кон своите национални публики, што го отежнува постигнувањето компромис.

Додека Трамп долго време им ветува на Американците дека ќе донесе моментален мир во војната меѓу Русија и Украина, Зеленски има за цел да ги минимизира сите територијални отстапки кон Москва за да ја одржи силната национална поддршка за неговото претседателствување.

Тензиите меѓу Вашингтон и Киев се „во голема мера производ на домашните политички фактори во САД, при што администрацијата на Трамп се соочува со притисок поради растечките трошоци за енергија во услови на продолжени војни и на Блискиот Исток и на конфликтот меѓу Русија и Украина“, вели Јуџин Чаусовски, виш директор за аналитички развој и обука во Институтот Њу Лајнс.

Со приближувањето на среднорочните избори во САД, Трамп бара начини да ги ублажи економските притисоци, особено растечките цени на дизелот и нивното пошироко влијание врз инфлацијата.

„Ова го обликува договорот на САД со Русија за дозволување испораки на дизел, како и фрустрацијата на Трамп од Зеленски за тоа што Украина продолжува да ја напаѓа руската енергетска и рафинериска инфраструктура во политички чувствително време“, изјави Чаусовски за ТРТ Ворлд.

Сепак, експертите предупредуваат дека договорот за дизел веројатно нема веднаш да влијае на цените на горивата во САД, бидејќи европските земји продолжуваат да ги спроведуваат своите санкции кон Русија.

Декларацијата на Трамп за „енергетски“ прекин на огнот меѓу Украина и Русија исто така не успеа, бидејќи двете страни рекоа дека не го потпишале договорот.

„Трамп ја претставува Украина не толку како фронтова линија за одбрана на либералните демократски норми, туку како скап странски товар во контекст на домашната политика на САД и адут за преговарање што ќе се користи на преговарачката маса при склучување „голем договор“ со Русија“, вели Корпе.

Спротивно на тоа, Зеленски ја гледа борбата на Украина како егзистенцијална и тесно поврзана со аспирациите на земјата да се приклучи на западните политички и воени институции, според Корпе.

Дали Украина и САД ќе се разделат?

Украина долго време бара поблиска интеграција со западните политички и воени институции, вклучувајќи ги НАТО и ЕУ. Но влошените односи со Вашингтон покренаа прашања за тоа дали Киев може да продолжи да се потпира на американската поддршка.

Олег Игнатов, виш аналитичар за Русија во Меѓународната кризна група, вели дека администрацијата на Трамп неодамна го променила својот пристап кон преговорите насочени кон завршување на војната.

„Претходно, Вашингтон прво се обидуваше да постигне разбирање со Москва, а потоа ги презентираше своите предлози до Украина и нејзините сојузници, кои ги отфрлија.

„Сега САД прво се обидуваат да обезбедат поддршка од Украина и нејзините европски сојузници и да дознаат што се подготвени да прифатат. Потоа тие предлози ќе му ги презентираат на Путин“, вели Игнатов за TРТ Ворлд.

Минатата недела, американските медијатори Стив Виткоф и Џаред Кушнер, зет на Трамп, се сретнаа со украинските и европските лидери во Осло пред Виткоф да отпатува во Санкт Петербург за понатамошни разговори со Путин.

„Овој пристап бара Зеленски да биде појасен во врска со компромисите што Украина би можела да ги прифати. „Тоа веројатно ќе предизвика тензии меѓу Киев и Вашингтон бидејќи нивните пристапи сè уште се разликуваат“, вели Игнатов за TРТ Ворлд.

Доколку САД продолжат да го притискаат Зеленски да направи дополнителни отстапки кон Русија, овој пристап би можел „да доведе до дополнителни тензии или дури и конфликт меѓу Киев и Вашингтон“, вели Игнатов.

Зеленски инсистираше дека секое потенцијално примирје мора да биде поткрепено со западни безбедносни гаранции без територијални отстапки кон Русија.

Во неодамнешното интервју за Си-Ен-Ен, Зеленски тврдеше дека Украина „ќе преживее“ и „ќе остане силна“ и покрај тензиите со Вашингтон, додека ги отфрла територијалните отстапки кон Русија.

Иако некои аналитичари ги припишуваат тензиите делумно на личното непријателство меѓу Трамп и Зеленски, Корпе тврди дека разликите се подлабоки.

„Раздорот меѓу двајцата лидери не е само личен; туку, тој е вкоренет во подлабоки несогласувања во врска со целите на војната и визијата за конечно решение“.

Корпе вели дека институции како што се Конгресот на САД и Пентагон, заедно со НАТО, помогнале да се спречи целосно пропаѓање на американската поддршка за Украина.

Сепак, „фер е да се каже дека кризата на доверба меѓу двајцата лидери се движи јасно кон целосен „раскин““, додава тој.

Чаусовски, пак, нуди поинаква проценка.

Иако Зеленски и администрацијата на Трамп остануваат во конфликт, тој вели дека „овие тензии не треба да се гледаат како знак на раскинување“ меѓу Вашингтон и Киев.

Наместо тоа, Чаусовски ги опишува сегашните тензии повеќе како „период на пад во осцилациите на нивните односи, во услови на долготрајниот конфликт со Русија“.

„Како резултат на тоа, може да се очекува поголема дипломатска активност, иако е малку веројатно дека ќе се материјализира одржлив прекин на огнот или мировен договор на краток рок“, изјави тој за TРТ Ворлд.

Извор: ТРТ Ворлд