Бугарија го воведе еврото од 1 јануари, станувајќи 21. членка на еврозоната, и покрај широко распространетите јавни протести, длабоката политичка нестабилност и растечката загриженост поради зголемувањето на цените.
Бугарија се приклучи на Европската Унија во 2007 година и влезе во „чекалната“ на еврозоната во 2020 година, заедно со Хрватска, која го усвои еврото во 2023 година.
Таа ги исполни сите четири Мастришки критериуми потребни за воведување на еврото, вклучително стабилност на цените, здрави јавни финансии, стабилен девизен курс и долгорочна конвергенција на каматните стапки.
Брисел и Софија овој чекор го оценуваат како „историска пресвртница“ што ќе ја зајакне економската стабилност на Бугарија, ќе ја поттикне трговијата и инвестициите и дополнително ќе ја зацврсти земјата во рамките на ЕУ.
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, вчера изјави дека еврото ќе ѝ донесе на Бугарија „повеќе трговија, повеќе инвестиции и квалитетни работни места“.
Сепак, транзицијата доаѓа во време на продолжена политичка криза, обележана со седум парламентарни избори за четири години, постојани обвинувања за корупција и нарушена доверба на јавноста во државните институции.
Поделено јавно мислење, политичката нестабилност продолжува
Јавното мислење за еврото и понатаму е остро поделено. Неодамнешно истражување на Министерството за финансии покажа дека 51 отсто од Бугарите го поддржуваат воведувањето на единствената валута, додека 45 отсто се против.
Отпорот е засилен со протестите предводени од крајнодесничарската партија „Преродба“, која предупреди дека усвојувањето на еврото ќе „поттикне инфлација и ќе го наруши националниот суверенитет“. Во јуни, пратеници од оваа партија ја блокираа говорницата во парламентот, а за време на дебатите за влез во еврозоната дојде и до физички судири.
Стравот од пораст на цените и понатаму е широко распространет, особено меѓу домаќинствата со ниски приходи, руралните заедници и постарите лица.
Со просечна месечна плата од околу 1.250 евра (1.467 долари) и Бугарија рангирана како земја на ЕУ со најнизок БДП по глава на жител во 2024 година — 34 отсто под просекот на ЕУ — многу Бугари стравуваат дека тешко ќе се справат со какво било зголемување на трошоците за живот.
Институциите на ЕУ соопштија дека нема докази дека воведувањето на еврото предизвикува трајна инфлација и ветија строги заштитни мерки, вклучувајќи двојно прикажување на цените и построг надзор, со цел да се спречи неоправдано зголемување на цените.
Поддржувачите тврдат дека приклучувањето кон еврозоната ќе ги намали трошоците за задолжување, ќе го подобри кредитниот рејтинг на Бугарија и ќе им користи на клучни сектори како туризмот, кој учествува со околу осум отсто во БДП.
Сепак, аналитичарите предупредуваат дека континуираната политичка нестабилност може да ги поткопа очекуваните економски придобивки. Во декември, владата на премиерот Росен Жељазков поднесе оставка по неколкунеделни масовни протести против корупцијата. Нови избори се очекуваат на почетокот на 2026 година.
