Француската меѓуресорска агенција за дигитални работи (ДИНУM) објави директива во април со која секое министерство и неговите тела се обврзуваат да поднесат план за излез од неевропските дигитални зависности во осум категории до есента 2026 година: работни станици и оперативни системи, алатки за соработка, антивирусен софтвер, вештачка интелигенција, бази на податоци, виртуелизација, облачна инфраструктура и мрежна опрема.
ДИНУM, агенцијата што ја координира дигиталната политика низ целата влада, од сајбер безбедноста до јавните набавки на софтвер, самата служеше како пилот-проект, а нејзините вработени беа првите што се префрлија од Виндоус на Линукс.
Сè започна кога Мајкрософт, по извршната наредба на претседателот на САД, Доналд Трамп во февруари 2025 година, го блокираше пристапот до е-пошта на главниот обвинител на Меѓународниот кривичен суд, Карим Кан, кој потоа се префрли на швајцарската Протин Мејл (Proton Mail).
Инцидентот ја претвори апстрактната правна загриженост на европските влади - американскиот Законот за облак (CLOUD Act), кој му овозможува на Вашингтон пристап до податоците на американските компании без оглед на нивната физичка локација - во опиплива закана.
Франција одговори со објавување на миграцијата на 2,5 милиони работни станици од Виндоус на Линукс, со паралелен премин од Тимс (Teams), Зум (Zoom) и вебекс (Webex) на својата домашна платформа Висио (Visio) до 2027 година.
Министерот за јавна администрација, Дејвид Амиел, ја сумираше мотивацијата без дипломатско омекнување: „Повеќе не можеме да прифатиме дека нашите податоци, нашата инфраструктура и нашите стратешки одлуки зависат од решенија чии правила, трошоци и ризици не ги контролираме“.
Европа троши милијарди на американски сервери
Од април, сликата значително се прошири.
Европската комисија го претстави таканаречениот Технолошки пакет за суверенитет, кој ги обединува предложениот закон за облак и вештачка интелигенција, втора генерација закони за чипови и стратегија за отворен код.
Комесарката Хена Виркунен, задолжена за технолошки суверенитет, безбедност и демократија, ја опиша позадината на пакетот велејќи дека „технолошката моќ стана геополитичка“ и дека развојот на европските технологии повеќе не е само прашање на конкурентност, туку и на безбедност и демократија.
Комисијата во април, исто така, додели шестгодишен рамковен договор вреден до 180 милиони евра на европски даватели на услуги во облак, рангирајќи ги според нов систем на таканаречени нивоа на СЕАЛ (SEAL) - од СЕАЛ-0, што не подразбира вистински суверенитет, до СЕАЛ-4, што бара целосно европски синџир на снабдување, од чипови до софтвер.
Според Сигреф, француското здружение на ИТ директори, дури 83% од европските трошоци за облак и софтвер (околу 264 милијарди евра) сè уште одат кај американските компании, додека Гартнер проценува дека глобалните трошоци за суверен облак ќе скокнат за 35,6% на 80 милијарди долари до 2026 година.
Заштеди
Конкретни бројки почнуваат да доаѓаат и од самите миграции, вклучувајќи ги и постарите, добро документирани примери што Париз сега ги цитира.
По префрлањето од Мајкрософт Офис (Microsoft Office) на ЛибреОфис (LibreOffice) во 2012 година, Тулуз заштедил околу еден милион евра во првите три години, со трошоци за миграција од 800.000 евра во споредба со 1,8 милиони евра што претходно ги плаќале за лиценци на секои три години.
Италијанското Министерство за одбрана проектира заштеди од 29 милиони евра на своите 150.000 компјутери.
Германската покраина Шлезвиг-Холштајн, која Париз редовно ја наведува како доказ за изводливост, ќе заштеди повеќе од 15 милиони евра на лиценци до 2026 година со еднократна инвестиција од 9 милиони, а министерот за дигитална трансформација, Дирк Шредтер, ја спореди зависноста од Мајкрософт со зависноста на Европа од рускиот гас.
„Дигиталниот суверенитет е подеднакво важен како и енергетскиот суверенитет“, рече тој.
Француската жандармерија, од друга страна, е пример за тоа како тоа е веќе успешно направено: нејзините 103.164 работни станици работат на ГендБунту (GendBuntu), сопствена Линукс дистрибуција што услугата ја воведе во 2008 година, со годишни заштеди од околу два милиони евра на лиценци и намалување на вкупните трошоци за сопственост од околу 40 проценти.
Во февруари 2026 година, ДИНУМ јавно ја истакна жандармеријата како модел на управување за остатокот од државната администрација, но критичарите предупредуваат дека она за што неа ѝ требаа речиси две децении постепено воведување тешко може да се повтори во преостанатите министерства за само неколку месеци.
Одговорот на Мајкрософт
Мајкрософт повеќе не молчи за сето ова како што беше во април.
Во Брисел, компанијата објави дека правно ќе оспори секоја наредба за суспендирање на услугите во облак за корисниците на европските влади и формирање на европски одбор на директори, составен исклучиво од европски граѓани, кој ќе го надгледува работењето на центрите за податоци во согласност со европското право.
Но аналитичарите предупредуваат дека ништо од ова нема да ја промени
правната суштина на проблемот: Законот за облак е сè уште на сила, Мајкрософт останува компанија со седиште во САД и едноставно нема апсолутна гаранција дека европските податоци никогаш нема да бидат предадени на американските власти.
Не сите се согласуваат дали францускиот потег е воопшто рационален.
Даниел Кастро, аналитичар во Центарот за иновации во податоците со седиште во Вашингтон, рече дека директивата на ДИНУM го става суверенитетот пред секојдневната продуктивност без никаква објавена анализа на трошоците и придобивките, што, според него, не е случајност, туку намерен избор.
Она што останува непроменето е насоката. Данска, каде Копенхаген и Орхус спроведуваат фазен излез од екосистемот на Мајкрософт, Италија, Австрија, а сега и повеќе од 800.000 владини работни станици низ Европа, го следат истиот пат по кој тргна Франција во април.
Разликата е во тоа што она што беа најави пред пет месеци овој септември се претвораат во рокови, бројки и, сè повеќе, во признанија дека нема лесен излез од американската технолошка инфраструктура.
Сличен тренд има и во Кина. Од шест водичи за набавки на централната влада објавени помеѓу декември 2023 и мај 2026 година, само еден го спомена Мајкрософт.
Згора на тоа, Пекинг во август 2026 година им нареди на државните агенции да ја отстранат верзијата на Виндоус и да се префрлат на домашни Линукс системи.
