Ахмед Наџар

Ахмед Наџар е палестински писател, медиумски коментатор, економист и финансиски стручњак. Роден и израснат во Газа, тој пишувал за Гардијан, Метро, Индепендент, Електронска интифада споделувајќи лични и политички размислувања за Палестина. Исто така, се појавувал на Би-Би-Си, Скај њуз и Ал Џезира, каде што давал анализи за реалноста на конфликтот и неговите глобални импликации

Најавата на американската влада дека САД ќе престанат да му обезбедуваат на Израел речиси 4 милијарди долари годишна воена помош, на прв поглед, звучи како историски прекин.

Секако е значајна. Но Палестинците треба да направат разлика помеѓу прекинување на годишниот чек и демонтирање на машинеријата што го овозможи насилството, окупацијата и неказнивоста на Израел.

Зборувајќи за Фокс њуз, Трамп тврдеше дека Вашингтон и Нетанјаху се согласиле да ја прекинат помошта до крајот на оваа година, бидејќи Израел станал успешна земја на која повеќе не ѝ се потребни американски пари.

Израел, додаде тој, ќе остане слободен да купува американско оружје, а САД сепак ќе помогнат доколку ѝ е потребна помош.

Ова не беше морално соочување со она што се случува во Газа. Администрацијата на Трамп не ги спомена десетиците илјади убиени Палестинци, уништувањето на цели градови или улогата што ја играше американското оружје во овозможувањето на тоа.

Не објави ембарго за оружје, не побара одговорност, ниту пак ја услови идната соработка со почитување на меѓународното право.

Наместо тоа, понуди впечатливо политичко објаснување. Воената помош за Израел, според нејзините зборови, стана „лоша тема за разговор“ за републиканците.

Администрацијата конкретно се пожали на критиките од Абдул Ел-Сајед, кандидатот на демократите за сенат во Мичиген, кој се спротивстави на безусловната поддршка за Израел.

Тоа признание е од огромно значење.

Со децении, американските политичари ја третираа поддршката за Израел како бесплатна. Испраќањето милијарди долари во Израел бараше малку јавно објаснување, дури и кога последователните израелски влади ја зацврстуваа окупацијата, ги прошируваа нелегалните населби и постојано ја напаѓаа Газа.

Од Палестинците се очекуваше да прифатат дека американската воена поддршка за Израел е трајна, двопартиска и надвор од демократски предизвик.

Тој политичкиот имунитет се распаѓа.

Објавата на администрацијата на Трамп е доказ дека годините палестински сведоштва, организирање и водење кампањи ја променија политичката пресметка во Вашингтон.

Ова е одраз на работата на студенти, активисти, новинари, палестински, арапски и муслимански заедници, антивоени групи и сè поголем број Американци кои одбија да дозволат Газа да се сведе на уште една привремена криза.

Помош што надминува обични грантови

Израел не стана одеднаш помалку корисен за Вашингтон. Едноставно, стана потешко да се одбрани пред американската јавност.

Фактот што американската администрација почувствува потреба да го најави крајот на помошта токму додека Американците гласаа, притоа експлицитно спомнувајќи го Ел-Сајед, покажува колку далеку е стигната оваа дебата.

Политиката која некогаш се претставуваше како неоспорен израз на американските вредности, сега се смета за изборна слабост.

Дури и Трамп, кој му пружи на Израел извонредна политичка и воена поддршка, очигледно смета дека поврзаноста со безусловната помош може да ја чини неговата партија гласови.

Ова треба да се признае како вистинска победа за палестинското движење. Но тоа не смее да се толкува како крај на американската соучесничка улога.

Самиот Нетанјаху се залагаше за оддалечување на Израел од традиционалниот модел на американска помош.

Тој претпочита да зборува за премин од „помош кон партнерство“: Израел би престанал да добива директни годишни субвенции, но истовремено би ја проширил соработката со САД во развојот на оружје, воени технологии, разузнавачки активности и одбранбено производство.

Ова не претставува раздвојување. Напротив, може да прерасне во подлабока форма на интеграција.

Според актуелниот аранжман, кој важи до 2028 година, Израел добива 3,8 милијарди долари годишно, главно наменети за купување американско оружје.

Администрацијата на Трамп сè уште нема објаснето како планира предвреме да го раскине овој договор, кои финансиски средства всушност ќе бидат укинати, ниту пак како ќе реагира Конгресот. 

Исто така, Нетанјаху јавно не го потврди наводниот договор за кој зборуваат САД.

Што е уште поважно, прекинот на овој аранжман нема да го спречи Израел да купува американски авиони, бомби и ракети со сопствени средства.

Трамп беше јасен во врска со ова: Израел може да продолжи да купува какво било оружје што ќе го посака.

Американската поддршка може да продолжи и преку финансирање на системи за противракетна одбрана, итна воена помош, размена на разузнавачки податоци, гаранции за кредити, како и преку заеднички истражувања во областите на вештачката интелигенција, сајбер-војувањето, биотехнологијата, системите за борба против беспилотни летала и други воени технологии.

Предлозите за кои веќе се дискутира предвидуваат проширување на соработката меѓу американската и израелската одбранбена индустрија, како и подлабоко вклучување на одредени аспекти од овие односи во програмите на Пентагон. Со други зборови, помошта би можела да стане помалку видлива, без притоа да стане помалку значајна.

Тоа може да им одговара и на Трамп и на Нетанјаху. Трамповата администрација може да им каже на американските гласачи дека нивните даноци повеќе не ги плаќаат сметките на Израел. Нетанјаху може да тврди дека Израел постигнал стратешка независност.

Во меѓувреме, оружјето продолжува да тече, воените индустрии стануваат поиспреплетени, а Вашингтон ја задржува својата способност да интервенира секогаш кога на Израел му е потребна поддршка.

Чекот исчезнува, но гасоводот останува.

Традиционалната помош, и покрај целата своја политичка заштита, е барем видлива. Таа создава препознатлива фигура што новинарите, гласачите и законодавците можат да ја испитаат.

Префрлањето на поддршката во заеднички вложувања, договори за одбрана и набавки од Пентагон ризикува да го направи односот понепроѕирен и, според тоа, потежок за оспорување.

Исто така, може да му овозможи на Израел да избегне едно од најмоќните прашања што ги поставува Газа: зошто американските даночни обврзници го финансираат уништувањето на палестинските животи?

Ако Израел почне директно да плаќа за истото оружје, американските политичари може да тврдат дека моралната одговорност му припаѓа исклучиво на купувачот. Но државата не се ослободува од одговорност само со промена на фактурата.

Крај на помошта и соучесништвото

Влада која свесно ги продава бомбите, ги споделува разузнавачките информации, го штити сторителот дипломатски и го надополнува неговиот арсенал за време на војна, останува соучесник во она за што се користи тоа оружје.

За Палестинците, затоа, мерката за промена не може да биде дали Израел е опишан како примател на помош или стратешки партнер.

Мерката мора да биде дали американската политика престанува да овозможува окупација, апартхејд, присилно раселување и масовно убивање.

Укинувањето на годишната воена помош сè уште би било важно. Израел уживаше привилегија што не ѝ е доделена на ниедна друга богата држава: милијарди долари гарантирано американско воено финансирање и покрај повторените кршења на меѓународното право.

Отстранувањето на тоа право би го скршило важното политичко табу и би покажало дека безусловната поддршка не е ниту неизбежна ниту неповратна.

Но движењето за палестинска слобода сега мора да оди подалеку од насловите во медиумите. Барањето не може едноставно да биде: престанете да му давате на Израел бесплатно оружје.

Мора да биде: престанете да продавате оружје што се користи против цивили, престанете да го штитите Израел од одговорност, престанете да ги третирате палестинските права како подредени на израелската воена доминација и престанете да го прикривате соучесништвото како стратешка соработка.

Соопштението на Трамп е и победа и предупредување. Тоа покажува дека јавниот притисок го направи финансирањето на Израел политички токсично. Но тоа исто така открива колку брзо владите можат да преобликуваат еден непопуларен однос, без притоа да ја променат неговата суштина.

Прекинот на помошта би бил значаен. Прекинот на соучесништвото би бил историски. Палестинците, како и оние што се бореа рамо до рамо со нив, мораат да инсистираат на таа разлика.

Извор: ТРТ Ворлд

Забелешка: Ставовите изразени во овој напис му припаѓаат на авторот и не ја одразуваат нужно уредувачката политика на ТРТ Балкан