Како андалузиското наследство преживеа и покрај многуте обиди да се избрише?
Во оваа епизода ќе зборуваме за културното опстојување и отпорот.
Под полната месечина, на врвот на пошумено ридче во Ланхарон, близу Гранада, Шпанија, се одвива уникатен собир. Муслимани од целиот свет се собираат на „Ноќта на сеќавање“. Тоа е блага мајска вечер. Воздухот е исполнет со звуци на виолина, удирачки инструменти и нежните жици на канонот, традиционален инструмент од Ориентот. Меѓу мелодиите што ги изведува ансамблот една има длабок корен во историјата.
Историјата на Морисците
Ова е "Madha Morisco". Таа ја содржи приказната за Морисците, шпанските муслимани кои биле принудени да преминат во христијанство по Реконквистата во 16 век. Оваа побожна поема, која го одбележува раѓањето на пророкот Мухамед, била пронајдена скриена во куќа во Сарагоса, Шпанија, во 1882 година. Ракописот, кој датира од 17 век, бил пронајден во лажен таван. Сопственикот на куќата го скрил пред да биде протеран за време на последната фаза на прогонот на Морисците.
Приказната за Морисците е клучна за андалузиското наследство. Без нивната храброст, богатата култура на исламска Шпанија можеби ќе беше засекогаш изгубена.
Падот на Гранада
За да знаеме за што се работи, мора да се вратиме во 1492 година. Годината кога падна Гранада, последното муслиманско упориште во Шпанија. Кога христијанските сили на кралот Фердинанд и кралицата Изабела го зазедоа градот. Тоа го означи крајот на речиси осум века муслиманско владеење.
Во почетокот, на муслиманите во Шпанија им беше дозволено да останат под одредени услови, но оваа толеранција не траеше долго. Во 1502 година, кралски декрет ги принуди муслиманите да преминат во христијанство или да ја напуштат Шпанија. Оние кои останаа станаа познати како Морисци, а многумина продолжија тајно да го практикуваат исламот.
Бришење на културата
Историчарката Мерцедес Гарсија-Арена објаснува дека ова бил почетокот на присилната асимилација. Систематски напор да се избрише идентитетот на Морисците. Им беа одземени културата, јазикот, па дури и литературните дела. Книгите за филозофија, историски хроники и медицина понекогаш им беа враќани на нивните сопственици, додека други беа горени.
Отпорот на Морисците
И покрај угнетувањето, Морисците најдоа начини да се спротивстават. Тие пишуваа на "алјамиадо" - писмо со арапски букви за пишување на разговорен шпански јазик. На овој начин, тие можеа да ја зачуваат својата вера и традиции. Ракописот "Madha Morisco" пронајден за време на реставрацијата во Сарагоса бил напишан на ова писмо. Тоа било доказ за нивната досетливост.
Ова е еден од методите што Морисците ги користеа за да спасат елементи од својата култура, литература и јазик. Меѓу овие текстови има фикции или патеписи за аџилак, како и кратки песни, укажувајќи на мешање на културите. Гарсија-Арена забележува дека неодамнешното откритие на овие текстови дава нов увид во отпорноста на Морисците и нивната тивка борба да го одржат во живот своето наследство.
Оживување на наследството
Денес, оваа приказна доживува препород. Муслиманските заедници, особено во јужна Шпанија, повторно се поврзуваат со своите андалузиски корени. Планините Алпухарас, некогаш прибежиште за муслиманите во 15 век, сега станаа светилиште за оние кои се инспирирани од андалузиската историја и култура.
Azahara International, центар за заедницата основан во 2018 година, е сместен во овие планини. Тој обезбедува простор за размислување и поврзување. Самата андалузиска култура е мешавина на исламски и шпански влијанија, видливи во нејзината архитектура, јазик и кујна. Ова културно оживување се однесува на повторното откривање и прославување на таа заедничка историја.
Дина Хинд Зариф Коцера, шпанска муслиманка која живее во Гранада, беше меѓу оние кои уживаа слушајќи ја песната 'Madha Morisco' на настанот во Ланхарон. Таа забележа како сѐ повеќе луѓе од различно потекло се привлечени од Гранада, фасцинирани од ова богато културно наследство.
Али Килер, музичар роден во Британија кој сега живее во Гранада, исто така наоѓа смисла во оваа ренесанса. Али ја води група Al Firdaus Ensemble. Албумот на групата, насловен Noor, што значи "светлина" на арапски, ги оживува гласовите од минатото, прилагодени за денешната публика. Групата ги преработи стиховите од поемата на Морисците во нивен стил, споделувајќи ја приказната со публиката ширум светот.
Силата на Андалузија продолжува. Оваа историја не е само нешто од минатото, таа е сѐ уште дел од она што сме денес. Приказната за Морисците, нивниот отпор и култура продолжуваат да инспирираат многу луѓе ширум светот.
Ви благодариме што бевте со нас во овој подкаст. До следниот пат, останете љубопитни и информирани!