Μία από τις ίσως σημαντικότερες συμφωνίες των τελευταίων ετών υπεγράφη στη Μέκκα… Η Τουρκία, το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία υπέγραψαν σύμφωνο αμυντικής συμμαχίας. Παρότι ο όρος «άμυνα» παραπέμπει καταρχάς σε στρατιωτικά ζητήματα, στην πραγματικότητα αυτή η συνεργασία μπορεί να παραγάγει ιδιαίτερα κρίσιμα αποτελέσματα σε μια ευρεία γεωγραφική περιοχή.

Ασφαλώς, ένα από τα βασικά σημεία που οφείλουμε να λάβουμε υπόψη είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε μίας από τις τρεις χώρες.

Η Τουρκία ξεχωρίζει μεταξύ των τριών σε θέματα όπως η αμυντική βιομηχανία και τα δόγματα πολέμου νέας γενιάς και στο ότι «ξέρει τι πρέπει να γίνει και πώς».

Η Σαουδική Αραβία δε είναι το ισχυρότερο μέλος του σχήματος από οικονομική άποψη. Οι εξαιρετικά ευρείες οικονομικές της δυνατότητες είναι καθοριστικές για την «επίσπευση» των εγχειρημάτων στα οποία συμμετέχει η ηγεσία του Ριάντ.

Το Πακιστάν αποτελεί το μοναδικό μέλος του ισλαμικού κόσμου που διαθέτει πυρηνική ισχύ. Παράλληλα, με πληθυσμό που ξεπερνά τα 250 εκατομμύρια, είναι η πολυπληθέστερη χώρα της συμμαχίας.

Πώς πρέπει να ερμηνεύσουμε τη Συμφωνία της Μέκκας;

Πριν απαντηθεί αυτό το ερώτημα, είναι απαραίτητο να κατανοήσουμε πλήρως την υφιστάμενη γεωπολιτική εικόνα. Εξαιτίας του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας, η Ευρώπη διέρχεται μία από τις πιο ταραχώδεις περιόδους της από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένει αβέβαιο.

Οι τρέχουσες εξελίξεις, όπως η κατοχική νοοτροπία του Ισραήλ που αποσκοπεί να μετατρέψει τη Μέση Ανατολή σε κόλαση, καθώς και η προσπάθεια του Ιράν να επεκτείνει τη φωτιά σε ολόκληρο τον Κόλπο, είναι τοις πάσι γνωστές.

Από την άλλη πλευρά, τα νερά στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού «θερμαίνονται» ολοένα και περισσότερο. Η αντιπαράθεση της Κίνας με την Ταϊβάν και η επιθυμία των ΗΠΑ να λάβουν το συντομότερο δυνατό συγκεκριμένα μέτρα κατά της Κίνας καθιστούν τη διαδικασία ακόμα πιο περίπλοκη. Οι περιφερειακές συγκρούσεις, οι μεταναστευτικές ροές, οι συμβατικοί πόλεμοι, οι κυβερνοεπιθέσεις και οι υβριδικές απειλές είναι ενδεχομένως έντονες όσο ποτέ άλλοτε.

Στην τελική, όλοι προσπαθούν με κάποιον τρόπο να προσαρμοστούν σε αυτή τη νέα εποχή, να ενισχύσουν τη θέση τους και να καταστήσουν σαφές σε ποια πλευρά βρίσκονται. Σε ακριβώς σε αυτό το σημείο αποκτά ιδιαίτερη σημασία η συμφωνία που υπογράφηκε μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν.

Οι υπογραφές των τριών χωρών θα επηρεάσουν μια εξαιρετικά ευρεία γεωγραφική περιοχή

Σύμφωνα με τον Αναπληρωτή Καθηγητή Δρ. Γκιοκχάν  Τσίνκαρα του Πανεπιστημίου «Νετζμεττίν Ερμπακάν», ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα της συμφωνίας συμμαχίας μεταξύ των τριών χωρών θα προκύψει μέσω των «κοινών συνεργασιών».

Όπως αναφέρει, η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να βγει μπροστά χάρη στην οικονομική της ισχύ και ότι μπορεί να υπάρξει σημαντική επιτάχυνση, ιδιαίτερα στα στρατιωτικά προγράμματα. Σε αυτό το σημείο, υπογραμμίζει, η ηγετική θέση της Τουρκίας στην αμυντική βιομηχανία είναι εξαιρετικά πολύτιμη. Ο Τσίνκαρα επισημαίνει ότι σε ορισμένα κρίσιμα προγράμματα ενδέχεται να καταγραφεί ταχύτερη διαδικασία ανάπτυξης.

Η οικονομική ισχύς δεν είναι, βεβαίως, το μοναδικό χαρακτηριστικό της ηγεσίας του Ριάντ. Ο Τσίνκαρα υπογραμμίζει επίσης ότι οι Σαουδάραβες αποτελούν τον πιο στρατηγικό εταίρο των ΗΠΑ στην περιοχή.

Όσον αφορά το Πακιστάν, κάνει ασφαλώς πρώτα μνεία στην πυρηνική του ισχύ. Ωστόσο, επισημαίνει ότι η κυβέρνηση του Ισλαμαμπάντ βρίσκεται σε ιδιαίτερα πλεονεκτική θέση, ειδικά όσον αφορά την πολεμική της αεροπορία.

Ο Τσίνκαρα υπογραμμίζει ότι πρέπει να συνεκτιμηθούν η επιρροή της Τουρκίας σε γειτονικές περιοχές όπως η Συρία, το Ιράκ και η Ανατολική Μεσόγειος, η ισχύς της Σαουδικής Αραβίας στις χώρες του Κόλπου και της Μέσης Ανατολής, καθώς και ο πρωταγωνιστικός ρόλος του Πακιστάν στην περιφέρειά του. Ως εκ τούτου, οι υπογραφές που έβαλαν αυτές οι τρεις χώρες θα παραγάγουν αποτελέσματα σε ένα πολύ ευρύ πεδίο, προσθέτει.

Σε αυτό το σημείο, ο Τσίνκαρα ανοίγει μια παρένθεση και αναφέρει τα εξής:

«Κατά την προσεχή περίοδο, διάφορες χώρες, με πρώτη την Αίγυπτο και το Κατάρ, ενδέχεται να θελήσουν να προσχωρήσουν σε αυτή τη συμμαχία. Ειδικά τη στιγμή που τα θέματα του Ιράν και της Υεμένης είναι τόσο οξυμένα και επώδυνα… Δεν θα ήταν έκπληξη για μένα αν η τριμερής συμμαχία έκανε ένα απτό βήμα όσον αφορά την Υεμένη».

Πώς θα προσεγγίσουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ τη Συμφωνία της Μέκκας;

Ένα άλλο θέμα που χρήζει προσοχής σχετικά με τη Συμφωνία της Μέκκας είναι το πώς θα αντιδράσουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ σε αυτή τη νέα διαδικασία…

Ο Γκιοκχάν  Τσίνκαρα εξετάζει πρώτα την πλευρά των ΗΠΑ. Σημειώνει ότι η κυβέρνηση της Ουάσινγκτον διατηρεί μια ιδιαίτερα θερμή και δυναμική σχέση με την Τουρκία. Υπογραμμίζει ότι οι ΗΠΑ διατηρούν στενές σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία. Επιπλέον, προσθέτει ότι η αμερικανική πλευρά αδυνατεί να στρέψει την προσοχή της σε άλλες περιοχές εξαιτίας της ισραηλινής επιθετικότητας.

Ο Τσίνκαρα πιστεύει ότι η συμφωνία μεταξύ Τουρκίας, Πακιστάν και Σαουδικής Αραβίας θα αξιολογηθεί θετικά από τις ΗΠΑ και μάλιστα θα μπορούσε να τύχει της υποστήριξής τους. Παράλληλα, επισημαίνει ότι η νέα τριμερής συμμαχία θα μπορούσε να ασκήσει κάποιου είδους επιρροή ή πίεση στο Ιράν, γεγονός που επίσης θα εξυπηρετούσε τα αμερικανικά συμφέροντα.

Από την άλλη πλευρά, το γενοκτονικό Ισραήλ είναι ενδεχομένως ένας από τους μεγαλύτερους χαμένους της Συμφωνίας της Μέκκας… Η ηγεσία του Τελ Αβίβ ασφαλώς δεν θα είναι ικανοποιημένη από τη συσπείρωση τριών χωρών που μπορούν, όταν παραστεί ανάγκη, να λειτουργήσουν ως συμπαγές μπλοκ.

Ο Γκιοκχάν  Τσίνκαρα επισημαίνει ότι το Ισραήλ θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί το γεγονός αυτό στην εσωτερική πολιτική σκηνή, προβάλλοντας το αφήγημα ότι «συγκροτείται συμμαχία εναντίον τους». Ωστόσο, σημειώνει ότι η ισραηλινή αντιπολίτευση θα αναπτύξει νέα ρητορική για να αποτρέψει κάτι τέτοιο, καθώς συνειδητοποιεί πως πρέπει πλέον, με κάποιον τρόπο, να ακολουθήσουν την οδό της συμφωνίας με τις άλλες χώρες.

Τέλος, ο Τσίνκαρα υπογραμμίζει ότι, παρότι η συμμαχία εξετάζεται κυρίως υπό το πρίσμα των στρατιωτικών εξελίξεων, θα διαθέτει σημαντική ισχύ στον τομέα του διαλόγου, ενώ θα μπορούσε να παράγει εξαιρετικά στρατηγικά αποτελέσματα σε θέματα όπως η οικονομική ανάπτυξη, η περιφερειακή γαλήνη και η περιεκτική συνεργασία.