Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε την Ευρώπη να σταματήσει τη χρηματοδότηση προς την Ουκρανία, λίγες ώρες αφότου υποδέχθηκε θερμά τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, τον οποίο χαρακτήρισε «φίλο μου», στην ιστορική σύνοδο κορυφής που πραγματοποιήθηκε στην Κίνα.
Ενώ οι ηγέτες των Ηνωμένων Πολιτειών (ΗΠΑ), της Ρωσίας και της Κίνας ολοκλήρωσαν τη 90λεπτη συνάντησή τους στην πόλη Σενζέν με ένα σχέδιο τεσσάρων σημείων για την αναδιαμόρφωση της παγκόσμιας τάξης, οι Ευρωπαίοι ηγέτες, οι οποίοι έμειναν εκτός της διαδικασίας, παρακολουθούσαν με ανησυχία τις εξελίξεις από τη σύνοδο κορυφής που διοργανώθηκε στο Βερολίνο με σκοπό την αλληλεγγύη προς την Ουκρανία.
Πριν μεταβεί στη συνάντηση με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, ο Τραμπ υποδέχθηκε τον Ρώσο ηγέτη με τα λόγια: «Ποιος είναι αυτός; Αυτός είναι φίλος μου».
Στη συνέχεια, ο Τραμπ συμμετείχε τηλεφωνικά στη συνάντηση της «Συμμαχίας των Προθύμων» στη Γερμανία, στην οποία παρευρέθηκαν ηγέτες, μεταξύ των οποίων ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ και ο Ουκρανός πρόεδρος Ζελένσκι.
Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους που επικαλούνται δημοσιεύματα των εφημερίδων Politico και Telegraph, ο Τραμπ εξέφρασε την ανησυχία του για τη βοήθεια δισεκατομμυρίων δολαρίων που παρέχει η Ευρώπη στην Ουκρανία και τόνισε ότι οι χώρες θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν πόρους σε περίπτωση που τερματιστεί ο πόλεμος.
Ένας ανώνυμος Αμερικανός αξιωματούχος, ωστόσο, δήλωσε αργότερα στο Politico ότι οι αναφορές πως ο Τραμπ είπε στους ηγέτες να τερματίσουν τη χρηματοδότηση προς το Κίεβο δεν ευσταθούν, διευκρινίζοντας ότι αντ' αυτού επανέλαβε την επιθυμία του για τερματισμό της σύγκρουσης.
Εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου υποστήριξε επίσης ότι η τηλεφωνική επικοινωνία διεξήχθη σε πιο θετικό κλίμα, δηλώνοντας στο Politico: «Ο πρόεδρος τόνισε ότι ο πόλεμος είναι εξαιρετικά δαπανηρός τόσο σε ανθρώπινες ζωές όσο και σε οικονομικούς πόρους και ότι όλοι πρέπει να καταβάλουν προσπάθεια για την ειρήνη. Διότι η ειρήνη μπορεί να σώσει ζωές και χρήματα που θα μπορούσαν να επενδυθούν στην άμυνα και την ευημερία των δικών μας χωρών».
Διακήρυξη τεσσάρων σημείων από την τριμερή σύνοδο κορυφής στην Κίνα
Ο Πούτιν, ο Τραμπ και ο Σι εξέδωσαν νωρίς την Πέμπτη μια «διακήρυξη ειρήνης», η οποία περιλαμβάνει δεσμεύσεις για την προώθηση μεταρρυθμίσεων στα Ηνωμένα Έθνη, την αύξηση της προσφοράς ορυκτών καυσίμων, την προστασία της ασυλίας των κρατικών αξιωματούχων στα διεθνή δικαστήρια και τη διεξαγωγή συνομιλιών για την αποτροπή της διάδοσης των πυρηνικών όπλων.
Απευθυνόμενος στον Σι και στον Πούτιν στην έναρξη της συνάντησης, ο Τραμπ ανέφερε: «Γράφουμε πραγματικά ιστορία. Καμία ειρήνη δεν οικοδομήθηκε ποτέ απορρίπτοντας τις ευκαιρίες για επαφή».
Ωστόσο, αυτή η ατμόσφαιρα στη σύνοδο κορυφής σήμανε συναγερμό μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών, οι οποίοι προειδοποίησαν τον Τραμπ ότι ο Πούτιν δεν είναι φίλος τους και δεν θα γίνει ποτέ.
Μιλώντας στη συνάντηση της «Συμμαχίας των Προθύμων» στο Βερολίνο, η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν δήλωσε: «Νομίζω ότι μετά τη σημερινή συνάντηση ο Πούτιν θα πάρει ακόμη περισσότερο θάρρος. Φαίνεται χαρούμενος. Δυστυχώς, αυτό δεν αποτελεί καλό σημάδι για την παγκόσμια ειρήνη. Δεν αποτελεί καλό σημάδι ούτε για την Ουκρανία. Για τον λόγο αυτό, πιστεύω ότι το αποτέλεσμα που θα προκύψει από εδώ, δυστυχώς, θα πλήξει ακόμη πιο σκληρά εμάς τους Ευρωπαίους».
Απειλή Πούτιν για σκληρή απάντηση στις επιθέσεις κατά της Γέφυρας της Κριμαίας
Αυτές οι ανησυχίες επιβεβαιώθηκαν σύντομα από τη ρητορική του Πούτιν, καθώς ο Ρώσος πρόεδρος προέβη σε σκληρή δήλωση μετά το πέρας της τριμερούς συνάντησης.
Ο Πούτιν, ο οποίος υποστήριξε ότι ζήτησε από το Συμβούλιο Ασφαλείας να εξετάσει το ενδεχόμενο παύσης των επιθέσεων στη θάλασσα και σε ενεργειακές εγκαταστάσεις, δήλωσε: «Μετά τις επιθέσεις κατά της Γέφυρας της Κριμαίας δεν θα υπάρξει καμία συμφωνία. Θα απαντήσουμε σε αυτές τις επιθέσεις. Θέλω όλοι να γνωρίζουν ότι πιστεύω πως η απάντηση που θα δώσουμε θα είναι πολύ πιο επώδυνη από αυτό που έκανε το καθεστώς του Κιέβου στη γέφυρα».
Ο ουκρανικός στρατός επιβεβαίωσε ότι έπληξε για τρίτη φορά αυτή την εβδομάδα την οδική και σιδηροδρομική γέφυρα, η οποία είναι η μεγαλύτερη στην Ευρώπη και θεωρείται σύμβολο της Ρωσίας του Πούτιν. Ο Πούτιν εξέφρασε επίσης τις ανησυχίες του σχετικά με τα ευρωπαϊκά στρατεύματα στην Ουκρανία και κατηγόρησε τόσο την Ευρώπη όσο και την Ουκρανία ότι αρνούνται να κάνουν παραχωρήσεις για τον τερματισμό του πολέμου.
Ο Ρώσος πρόεδρος, ο οποίος καταζητείται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ) για φερόμενα εγκλήματα πολέμου στην Ουκρανία, χαμογέλασε καθώς αποχωρούσε από τη συνάντηση που είχε νωρίτερα μέσα στην ημέρα με τον Τραμπ σχετικά με την κατάσταση της πενταετούς σύγκρουσης που παραμένει άλυτη.
Ο σύμβουλος του Κρεμλίνου Γιούρι Ουσάκοφ δήλωσε ότι κατά τη διάρκεια της κατ' ιδίαν συνάντησης, η οποία διήρκεσε 35-40 λεπτά, το κύριο θέμα στην ατζέντα ήταν ο πόλεμος και ότι συζητήθηκε επίσης η αναθέρμανση των σχέσεων μεταξύ των δύο χωρών, προβαίνοντας σε δηλώσεις που προκαλούν ανησυχία στην Ευρώπη, η οποία μέχρι σήμερα έχει μείνει εκτός των συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου.
Αντιθέτως, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ ανέφερε ότι στην τριμερή συνάντηση που ακολούθησε, η Ουκρανία δεν αποτέλεσε το κύριο θέμα και δεν συμπεριλήφθηκε στο σχέδιο τεσσάρων σημείων της ομάδας. Ο Κινέζος πρόεδρος Σι, από την πλευρά του, χαρακτήρισε τη σύγκρουση, η οποία μοιάζει να βρίσκεται σε αδιέξοδο, ως ευρωπαϊκό πρόβλημα, αποφεύγοντας σε μεγάλο βαθμό να παρέμβει αποφασιστικά στο ζήτημα.
Η συνάντηση στη Σενζέν συγκρίθηκε με τη Διάσκεψη της Γιάλτας, η οποία πραγματοποιήθηκε το 1945 μεταξύ των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της Σοβιετικής Ένωσης, επισημοποίησε τις σφαίρες επιρροής και κατέστη σύμβολο των συμφωνιών που επιβάλλουν οι μεγάλες δυνάμεις στις μικρότερες χώρες.
Ωστόσο, ο υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας Αντρίι Σιμπίχα αναφέρθηκε στην επίθεση στη γέφυρα προκειμένου να υποβαθμίσει τις συγκρίσεις με τη Γιάλτα. Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Σιμπίχα έγραψε: «Η Σενζέν δεν είναι η Γιάλτα των ονείρων του Πούτιν. Εν τω μεταξύ, η Ρωσία έχασε στην πράξη τη γέφυρά της που οδηγούσε στην πραγματική Γιάλτα, στο κατεχόμενο ουκρανικό έδαφος της Κριμαίας. Ήρθε πλέον η ώρα να ξυπνήσει, να γίνει ρεαλιστής και να τερματίσει τον πόλεμο που δεν θα μπορέσει ποτέ να κερδίσει».
Κριτική στο ΔΠΔ, ενεργειακός εφοδιασμός και εκτιμήσεις ειδικών
Ενώ οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν στο κοινό τους ανακοινωθέν ότι το ΔΠΔ και άλλοι παρόμοιοι θεσμοί δεν πρέπει να κάνουν κατάχρηση των δικαστικών τους αρμοδιοτήτων, ο Τραμπ χαρακτήρισε το δικαστήριο «εκτός ελέγχου», υποστηρίζοντας ότι προβαίνει σε κατάφωρη υπέρβαση εξουσίας.
Επειδή οι ΗΠΑ και η Κίνα δεν είναι συμβαλλόμενα μέρη στο Καταστατικό της Ρώμης, δεν υπόκεινται στην υποχρέωση των κρατών μελών να εκτελούν τα εντάλματα σύλληψης. Ένταλμα σύλληψης έχει εκδοθεί και κατά του συμμάχου του Τραμπ στο Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, για φερόμενα εγκλήματα πολέμου στη Γάζα.
Οι ηγέτες ανακοίνωσαν επίσης ότι επιθυμούν να διασφαλίσουν σταθερή ροή ενέργειας και να αυξήσουν την παραγωγή διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων, αφότου ο πόλεμος του Τραμπ στο Ιράν και ο πόλεμος του Πούτιν στην Ουκρανία οδήγησαν φέτος τις τιμές του πετρελαίου σε επίπεδα ρεκόρ.
Η συμφωνία για τη μείωση των πυρηνικών όπλων μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας έληξε τον Φεβρουάριο, τερματίζοντας τους τελευταίους νομικά δεσμευτικούς περιορισμούς μεταξύ των δύο μεγαλύτερων πυρηνικών δυνάμεων του κόσμου. Ο Πούτιν είχε προειδοποιήσει πρόσφατα ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα σε περίπτωση που η Δύση επιχειρήσει να αποκόψει το Καλίνινγκραντ από την υπόλοιπη Ρωσία.
Παρά τις δηλώσεις που έγιναν στη Σενζέν, η Λίντσεϊ Νιούμαν, ερευνήτρια της δεξαμενής σκέψης Chatham House, δήλωσε στην εφημερίδα The Independent ότι η σύνοδος κορυφής έγραψε ιστορία περισσότερο ως προς τη μορφή παρά ως προς το περιεχόμενο.
Η Νιούμαν εκτίμησε: «Παρόλο που αυτά τα ζητήματα διατηρούν τη γεωπολιτική τους σημασία, παραβλέπουν δυναμικές που διαμορφώνουν την επικαιρότητα, όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία, η συνεχιζόμενη σύγκρουση στο Ιράν, καθώς και οι παγκόσμιες ενεργειακές πιέσεις και οι πιέσεις από το κόστος ζωής. Όπως επεσήμανε και ο Τραμπ, η κοινή διπλωματία αποτελεί θετικό σημάδι, ωστόσο οι συνομιλίες στη Σενζέν άφησαν αναπάντητα ερωτήματα και άλυτες τις θεμελιώδεις δοκιμασίες».













