Ослободување на јавни средства за изградба на нови станови, следење на шпекулациите на пазарот на недвижности и давање алатки на регионалните и локалните власти за ограничување на краткорочните изнајмувања што дополнително го влошуваат недостигот од домување е планот на Европската комисија за справување на кризата со станови. 

Европратениците во вторник го поздравија претставувањето на Европскиот план за прифатливо домување како долгоочекуван практичен чекор за справување со оваа итна социјална и економска криза во сите земји-членки на ЕУ.

ЕК веќе ги олабавила ограничувањата за државна помош

Претставувајќи го планот на Комисијата пред европратениците во Стразбур, комесарот за енергетика и домување, Дан Јоргенсен, рече дека „целта е да се искористи секоја алатка што ја имаме на ниво на ЕУ за да се направи опиплива разлика за луѓето најпогодени од кризата: работнички семејства; млади луѓе; бездомници“.

Политиката за домување е одговорност на земјите-членки, но планот на Комисијата треба да им помогне да се справат со кризата.

Според ЕК, цените на куќите во ЕУ се зголемиле за повеќе од 60 проценти од 2013 година, додека минималните кирии се зголемиле за околу 20 проценти. Во исто време, 1,3 милиони Европејци, вклучувајќи 400.000 деца, беа бездомници во 2024 година.

„Европа мора колективно да ја преземе одговорноста за кризата со станови што ги погодува милиони наши граѓани и да дејствува врз основа на неа. Не станува збор само за засолниште, туку за нашата демократија, бидејќи ако не го решиме, ќе оставиме вакуум што ќе го пополнат екстремистичките политички сили“, рече Јоргенсен.

Според него, ЕК веќе ги олабавила ограничувањата за државна помош, така што земјите-членки можат да користат повеќе национални средства за поддршка на достапно домување. 

„За поддршка на националните средства, додаваме европски средства. Веќе мобилизиравме повеќе од 43 милијарди евра за домување. Сега правиме повеќе, а дополнителни пари ќе дојдат следната година од програмата ИнвестЕУ и политиката за кохезија“, најави Јоргенсен.

Тој посочи дека ЕУ сака да ги исклучи шпекулативните инвеститори кои ќе го гледаат бранот инвестиции во домувањето исклучиво како деловна можност и дека Комисијата ќе презентира целосна европска анализа за шпекулациите на европските пазари на недвижности следната година и ќе предложи понатамошни мерки.

Еден од факторите што придонесуваат за кризата со станови се краткорочните изнајмувања резервирани преку онлајн платформи, што силно влијае врз недостапноста на станови за долгорочно изнајмување. 

Иако ова нуди многу придобивки, поголем избор, дополнителен приход за сопствениците, неговиот брз раст од речиси 93 проценти помеѓу 2018 и 2024 година придонесе за ограничување на прифатливите станови за локалните жители, особено на многу популарни туристички дестинации.

Јоргенсен најави дека Комисијата ќе презентира нов законски предлог за да ги намали негативните ефекти од краткорочните изнајмувања. 

Шпанија го казни Аирбнб со 64 милиони евра

„Тоа нема да биде забрана; нашиот предлог ќе помогне да се дефинираат стресните области на пазарот на домување. Ќе им овозможи на локалните власти, особено во областите најпогодени од кризата да промовираат прифатливо домување и да преземат пропорционални мерки за справување со негативните влијанија од краткорочното изнајмување. Предностите што ги нуди краткорочното изнајмување за граѓаните треба да се зачуваат, а негативните ефекти треба да се намалат во исто време“, рече Јоргенсен.

Од ЕК наведуваат дека ревидираните правила за државна помош, пак, ќе им овозможат на земјите-членки полесно да обезбедат финансиска поддршка за прифатливо и социјално домување.

Новата регулатива треба да им се олесни на националните влади да градат станови по прифатливи цени. Досега, јавните пари можеа да се користат главно за семејства со ниски приходи, но новите регулативи ќе обезбедат помош и за средната класа, која сè потешко може да обезбеди домување.

За таа цел, ЕК ќе соработува со националните, регионалните и локалните власти за поедноставување на правилата и процедурите што ја ограничуваат понудата на домување. Посебен фокус е на планирањето и издавањето дозволи, намалување на административните оптоварувања, забрзување на издавањето градежни дозволи и намалување на непотребната бирократија.

Иако пратениците се задоволни од претставениот план, Зелените во Европскиот парламент предупредуваат дека без јасни заштитни мерки, „најавениот Закон за прифатливо домување нема да има вистински ефект“. 

Тие најавуваат дека преку Комитетот за домување и Европскиот парламент, имаат намера да работат на претворање на планот во вистински акции и „да ја продолжат борбата против шпекулациите и за правото на прифатливо домување за сите“.

Шпанија пред неколку дена го казни Аирбнб со 64 милиони евра за рекламирање на десетици илјади нелиценцирани туристички сместувања.

Казната против онлајн платформата за краткотрајно изнајмување е конечна откако беше одбиена административна жалба.

„Илјадници семејства живеат на работ поради состојбата со домувањето, додека неколку се збогатуваат преку бизнис модели што ги принудуваат луѓето да ги напуштат своите домови“, соопшти Министерството за социјални права, додавајќи дека ниедна компанија во Шпанија, без разлика колку е голема или моќна, не може да биде над законот.

Извор: ТРТ Балкан