Европа воведува нови иницијативи за намалување на зависноста од платните системи со седиште во САД и изградба на безбедна, независна инфраструктура за плаќање.
Откако американскиот претседател Доналд Трамп беше реизбран и се врати на функцијата минатата година, односите на Вашингтон со неговите најблиски сојузници во дипломатијата, одбраната и трговијата се заострија, особено со ЕУ и Велика Британија.
Трамп постојано ја повикува Европа да ги зголеми трошоците за одбрана и да преземе поголема одговорност, а воедно се заканува со царини и ја зголемува можноста за анексија на Гренланд, автономна територија под Данска, што дополнително ги затегнува трансатлантските врски.
Во овој контекст, европските земји преземаат конкретни чекори за зајакнување на самоодржливоста во платните системи, особено затоа што потрошувачите се потпираат помалку на готовина, а повеќе на дигитални трансакции.
ЕУ ја смета зависноста од системи контролирани од странство не само како економска ранливост, туку и како геополитички ризик, со оглед на тоа што Visa, Mastercard, PayPal и Alipay се одговорни за најголемиот дел од плаќањата со картички и мобилни плаќања во Европа и се извршуваат надвор од блокот.
Претседателката на Европската централна банка (ЕЦБ), Кристин Лагард, неодамна нагласи дека на блокот итно му е потребен сопствен дигитален систем за плаќање.
Иако ЕЦБ со години работи на дигитално евро, опипливи резултати сè уште не се видливи. Дигиталното евро е замислено како електронска верзија на физичка готовина издадена од ЕЦБ.
За разлика од криптовалутите, кои работат на децентрализирани блокчејн мрежи, дигиталното евро би било управувано од централен орган.
Низ земјите-членки на ЕУ се зголемуваат повиците за побрз напредок во дигиталното евро со цел да се намали зависноста од американските даватели на услуги за плаќања.
Европската иницијатива за плаќања (EPI), предводена од големите европски банки, има за цел да воспостави унифицирана инфраструктура за плаќање низ целиот континент и да понуди домашна алтернатива на Visa и Mastercard.
Велика Британија презема слични напори. Високи банкарски раководители треба да го одржат својот прв состанок во петок, под претседателство на извршниот директор на „Барклис УК“, Вим Мару, за да истражат создавање алтернативен систем.
Околу 95% од трансакциите со картички во Велика Британија биле обработени преку Mastercard и Visa, според податоците за 2025 година од Регулаторот за платни системи на Велика Британија (PSR).
Глобално, Visa останува најкористената мрежа за плаќање, обработувајќи 257,5 милијарди трансакции во вредност од 14,2 трилиони долари минатата година.
„Мастеркард“ обработи 160 милијарди трансакции во вкупен износ од 9,8 трилиони долари во 2024 година.
Други големи глобални системи за плаќање вклучуваат UPI, UnionPay, AliPay, WeChat Pay, SEPA, PIX, PromptPay и PayPal.
Во Турција, домашниот систем за плаќање Troy одигра централна улога во унапредувањето на финтех независноста и зајакнувањето на екосистемот за дигитални плаќања.
„Трој“ минатата година обработи трансакции во вкупен износ од 4,8 трилиони турски лири (109,4 милијарди долари), што претставува зголемување од 125% на годишно ниво, а нејзиниот пазарен удел достигна 25,3%.
