Три од најголемите технолошки компании во светот се соочуваат со значајно судење во Лос Анџелес, кое започнува оваа недела поради тврдења дека нивните платформи - Инстаграм на Meта, ТикТок на БајтДенс и ЈуТјуб на Гугл - намерно создаваат зависност и им штетат на децата.

Изборот на поротата започнува оваа недела во Вишиот суд на округот Лос Анџелес. Ова е прв пат компаниите да го бранат својот случај пред порота, а исходот би можел да има длабоки ефекти врз нивните бизниси и како ќе се справат со децата што ги користат нивните платформи.

Се очекува процесот на избор да трае најмалку неколку дена, со 75 потенцијални поротници испрашувани секој ден, најмалку до четврток. Четвртата компанија именувана во тужбата, матичната компанија на Снепчет, Снеп Инк., го реши случајот минатата недела преку спогодба за неоткриена сума.

Во сржта на случајот е 19-годишник идентификуван само со иницијалите „KГM“, чиј случај би можел да одреди како ќе се одвиваат илјадници други, слични тужби против компаниите за социјални медиуми.

Таа и уште двајца тужители се избрани како предводници на судењата- во суштина тест случаи за двете страни за да видат како нивните аргументи ќе се одвиваат пред порота и каква отштета, ако воопшто има, може да се досуди, рече Клеј Калверт, нерезидентен виш соработник за студии за технолошка политика во Американскиот институт за претприемништво.

Избори на дизајн насочени кон максимизирање на ангажманот на младите

KГM тврди дека нејзиното користење на социјалните медиуми од рана возраст ја направила зависник од технологијата предизвикувајќи депресија и самоубиствени мисли. Важно е што во тужбата се тврди дека ова е направено преку намерни избори на дизајн направени од компании кои се обидувале да ги направат своите платформи позависни за децата за да го зголемат профитот.

Овој аргумент, доколку биде успешен, би можел да го заобиколи штитот од Првиот амандман на компаниите и Член 230, кој ги штити технолошките компании од одговорност за материјал објавен на нивните платформи.

„Позајмувајќи во голема мера од техниките на однесување и невробиологија што ги користат слот машините и ги експлоатира индустријата за цигари, обвинетите намерно вградиле во своите производи низа дизајнерски карактеристики насочени кон максимизирање на ангажманот на младите за да ги зголемат приходите од рекламирање“, се вели во тужбата.

Се очекува раководителите, вклучувајќи го и извршниот директор на Мета, Марк Закерберг, да сведочат на судењето, кое ќе трае од шест до осум недели. Експертите посочија сличности со судењата на Големиот тутун (Big tobacco) кои доведоа до спогодба од 1998 година со која се бара од компаниите за цигари да платат милијарди трошоци за здравствена заштита и да го ограничат маркетингот насочен кон малолетници.

„Тужителите не се само колатерална штета на производите на обвинетите“, се вели во тужбата. „Тие се директни жртви на намерните избори за дизајн на производи направени од секој обвинет. Тие се намерни цели на штетните карактеристики што ги турнале во самодеструктивни повратни јамки.“

Проблеми со менталното здравје

Технолошките компании ги оспоруваат тврдењата дека нивните производи намерно им штетат на децата, наведувајќи мноштво заштитни мерки што ги додале во текот на годините и тврдејќи дека не се одговорни за содржината објавена на нивните страници од трети страни.

„Неодамна, голем број тужби се обидоа да ја префрлат вината за проблемите со менталното здравје на тинејџерите директно врз компаниите за социјални медиуми“, рече Мета во неодамнешна објава на блог.

„Но ова премногу го поедноставува сериозното прашање. Лекарите и истражувачите откриваат дека менталното здравје е длабоко сложено и повеќеслојно прашање, а трендовите во врска со благосостојбата на тинејџерите не се јасни или универзални. Стеснувањето на предизвиците со кои се соочуваат тинејџерите на еден единствен фактор ги игнорира научните истражувања и многуте предизвикувачи на стрес што влијаат врз младите луѓе денес, како што се академскиот притисок, безбедноста во училиштата, социо-економските предизвици и злоупотребата на супстанции.“

Мета, Јутјуб и ТикТок не одговорија веднаш на барањата за коментар во понеделник.

Случајот ќе биде прв во низата случаи што започнуваат оваа година, а кои бараат да се сметаат компаниите на социјалните медиуми за одговорни за оштетување на менталната благосостојба на децата. Федералното судење што започнува во јуни во Оукленд, Калифорнија, ќе биде првото што ќе ги претставува училишните окрузи што ги тужеле платформите на социјалните медиуми за штети врз децата.

Дополнително, повеќе од 40 државни обвинители поднеле тужби против Мета, тврдејќи дека им штети на младите луѓе и придонесува за кризата со менталното здравје на младите со намерно дизајнирање на функции на Инстаграм и Фејсбук што ги зависуваат децата од нејзините платформи. Поголемиот дел од тужбите се поднесени во федерален суд, но некои тужеа во своите држави.

Тик Ток се соочува и со слични тужби во повеќе од десетина држави.