Vendet e Gjirit kanë paralajmëruar se mund të detyrohen të ndërmarrin veprime nëse lufta që përfshin Iranin vazhdon, tha ministri i Jashtëm i Türkiyes, Hakan Fidan, duke theksuar shqetësimin në rritje se konflikti mund të përshkallëzohet në një krizë më të gjerë rajonale.

Duke folur pas një turi rajonal që përfshiu Arabia Saudite, Katari dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, Fidan u tha gazetarëve në Ankara të shtunën se zyrtarët me të cilët u takua përfshirë edhe gjatë bisedimeve në Riad e shohin luftën duke vazhduar edhe për dy deri në tre javë të tjera, me nivelet e rrezikut që rriten vazhdimisht.

Ai tha se vendet e Gjirit e bënë të qartë që në fillim se nuk do të lejojnë që hapësira ajrore apo bazat e tyre të përdoren kundër Iran dhe nuk do të bëhen palë në luftë.

Në të njëjtën kohë, ato akuzuan Iranin se po shënjestron qëllimisht jo vetëm instalimet ushtarake, por edhe infrastrukturën civile dhe asetet ekonomike.

“Lufta mund të zgjasë më shumë”

Hakan Fidan paralajmëroi se drejtimi i konfliktit mund të ndryshojë më tej, duke vënë në dukje shenja të dallimeve midis Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli.

“Izraeli do të përpiqet të ndikojë te ShBA dhe do të kërkojë të pengojë një armëpushim ose arritjen e paqes në afat të shkurtër,” tha ai. “Ka një vlerësim në rritje se qëndrimet fillestare të ShBA-së dhe Izraelit po largohen nga njëra-tjetra. Kjo, nga ana tjetër, mund të çojë në një luftë më të gjatë.”

Ai shtoi se negociatat ndërsa luftimet vazhdojnë duken të pamundura, por përshkroi një rrugë të mundshme: një armëpushim afatshkurtër që mund të hapë hapësirë për bisedime, duke e lënë ende të hapur mundësinë e rifillimit të armiqësive nëse diplomacia dështon.

“Izraeli mund të ndjekë një politikë të zgjatjes së luftës sa më shumë që të jetë e mundur për të shkaktuar dëme më të mëdha ndaj Iranit,” tha Fidan, duke argumentuar se pengesa kryesore nuk është mungesa e planeve për t’i dhënë fund luftës, por mungesa e vullnetit për ta ndjekur paqen.

Bisedimet në Riad kërkojnë ‘terren të përbashkët’

Fidan tha se një takim më 19 mars në Riad mblodhi vende të rajonit të prekura drejtpërdrejt ose tërthorazi nga lufta, me synimin për të krijuar një vlerësim të përbashkët të situatës.

“Takimi u mbajt për të mbledhur vlerësimet e vendeve të rajonit… Ishte një përpjekje për të gjetur një terren të përbashkët,” tha ai, duke shtuar se pjesëmarrësit theksuan urgjencën e situatës.

Ai vuri në dukje se, ndërsa takimi u përqendrua kryesisht në veprimet e Iran, Türkiye siguroi që shqetësimet lidhur me rolin e Izraeli të përfshiheshin gjithashtu në deklaratën e përbashkët, veçanërisht sa i përket asaj që Ankaraja e sheh si politika ekspansioniste.


Ndryshimet pas luftës dhe roli i Türkiyes

Duke parë përpara, Hakan Fidan tha se lufta mund të riformësojë dinamikat rajonale, me vendet e Gjirit që mund të rishikojnë strategjitë e tyre të mbrojtjes dhe të vendosin pritshmëri më të qarta ndaj Iranit.

Ai sugjeroi se, nëse plotësohen kushtet pas luftës, fokusi mund të zhvendoset drejt bashkëpunimit ekonomik ndërsa vetë Irani mund të parashtrojë kërkesa lidhur me praninë ushtarake të Shtetet e Bashkuara në Gjirin Persik.

Fidan tha gjithashtu se pozicioni i Türkiyes është forcuar gjatë krizës, duke e theksuar qëndrimin e qartë të Ankarasë.

“Që nga fillimi, ne nuk kemi mbajtur një qëndrim të paqartë. Të gjithë e shohin se u kemi thënë qartë të gjitha palëve se çfarë ishte e gabuar,” tha ai, duke shtuar se Türkiye ka kundërshtuar si veprimet ushtarake të Izraeli, ashtu edhe përpjekjet e Iranit për ta përhapur luftën.

Ai theksoi se Ankaraja nuk dëshiron që konflikti të kthehet në një luftë të zgjatur rajonale dhe do të vazhdojë t’i përdorë të gjitha kanalet diplomatike për t’i dhënë fund atij.