Evropa po prezanton nisma të reja për të reduktuar varësinë nga sistemet e pagesave me bazë në ShBA dhe për të ndërtuar një infrastrukturë të sigurt dhe të pavarur pagesash.
Që nga rizgjedhja dhe rikthimi në detyrë vitin e kaluar i presidentit amerikan Donald Trump, marrëdhëniet e Uashingtonit me aleatët e tij më të afërt në diplomaci, mbrojtje dhe tregti janë tensionuar gjithnjë e më shumë, veçanërisht me BE-në dhe Mbretërinë e Bashkuar.
Trump i ka kërkuar vazhdimisht Evropës të rrisë shpenzimet për mbrojtjen dhe të marrë më shumë përgjegjësi, ndërsa ka kërcënuar edhe me tarifa doganore dhe ka ngritur mundësinë e aneksimit të Grenlandës, një territor autonom nën Danimarkë, duke rritur më tej tensionet transatlantike.
Në këtë sfond, vendet evropiane po ndërmarrin hapa konkretë për të forcuar vetë-mjaftueshmërinë në sistemet e pagesave, sidomos në një kohë kur konsumatorët po mbështeten gjithnjë e më pak te paratë fizike dhe më shumë te transaksionet digjitale.
BE-ja e sheh varësinë nga sistemet e kontrolluara nga jashtë jo vetëm si cenueshmëri ekonomike, por edhe si rrezik gjeopolitik, duke qenë se Visa, Mastercard, PayPal dhe Alipay përbëjnë pjesën më të madhe të pagesave me karta dhe celularë në Evropë dhe operohen jashtë bllokut.
Presidentja e European Central Bank, Christine Lagarde, theksoi së fundmi se blloku ka nevojë urgjente për sistemin e vet digjital të pagesave.
Megjithëse Banka Qendrore Evropiane ka punuar prej vitesh për një euro digjitale, ende nuk ka rezultate konkrete. Euroja digjitale parashikohet si një version elektronik i parasë fizike të emetuar nga BQE-ja.
Ndryshe nga kriptovalutat, që funksionojnë në rrjete të decentralizuara blockchain, euroja digjitale do të menaxhohej nga një autoritet qendror.
Thirrjet po shtohen në shtetet anëtare të BE-së për përshpejtimin e progresit mbi euron digjitale, me qëllim uljen e varësisë nga ofruesit amerikanë të pagesave.
Iniciativa Evropiane e Pagesave (EPI), e udhëhequr nga bankat kryesore evropiane, synon të krijojë një infrastrukturë të unifikuar pagesash në mbarë kontinentin dhe të ofrojë një alternativë vendase ndaj Visa dhe Mastercard.
Edhe Mbretëria e Bashkuar po ndjek përpjekje të ngjashme. Drejtues të lartë bankarë pritet të zhvillojnë takimin e tyre të parë të premten, nën drejtimin e shefit ekzekutiv të Barclays UK, Vim Maru, për të shqyrtuar krijimin e një sistemi alternativ.
Rreth 95 për qind e transaksioneve me karta në Mbretërinë e Bashkuar janë përpunuar përmes Mastercard dhe Visa, sipas të dhënave të vitit 2025 nga Rregullatori i Sistemeve të Pagesave (PSR) i Mbretërisë së Bashkuar.
Në nivel global, Visa mbetet rrjeti më i përdorur i pagesave, duke përpunuar 257.5 miliardë transaksione me vlerë 14.2 trilionë dollarë vitin e kaluar.
Mastercard përpunoi 160 miliardë transaksione me vlerë totale 9.8 trilionë dollarë në vitin 2024.
Sisteme të tjera të mëdha globale të pagesave përfshijnë UPI, UnionPay, AliPay, WeChat Pay, SEPA, PIX, PromptPay dhe PayPal.
Në Türkiye, sistemi vendas i pagesave Troy ka luajtur rol qendror në avancimin e pavarësisë fintech dhe forcimin e ekosistemit të pagesave digjitale.
Troy përpunoi transaksione me vlerë totale 4.8 trilionë lira turke (109.4 miliardë dollarë) vitin e kaluar, duke shënuar një rritje prej 125 për qind krahasuar me një vit më parë, ndërsa pjesa e tij e tregut arriti në 25.3 për qind.
