Време е да го надминеме Дејтонскиот мировен договор и да се создаде нова уставна рамка за Босна и Херцеговина преку демократски реформи, пораката беше упатена во петокот на конференцијата во Сараево по повод 30-годишнината од парафирањето на мировниот договор.

Меѓународната научна конференција „30 години по Дејтон: Митови, реалности и нови визии за иднината на Босна и Херцеговина“ беше официјално отворена во сараевската „Вијечница” денеска и организирана од Универзитетот во Сараево по повод 30-годишнината од Дејтонскиот мировен договор.

Четиридневниот собир собра повеќе од 50 домашни и меѓународни истражувачи, академици и практичари со цел да понудат критичко и аналитичко размислување за наследството на Дејтонскиот договор и неговото значење за иднината на Босна и Херцеговина.

На гостите им се обратија ректорот на Универзитетот во Сараево Тарик Заимовиќ, деканот на Правниот факултет Зинка Грбо и претседател на Организацискиот комитет и деканот на Факултетот за политички науки Сеад Турчало. Воведниот говор насловен како „Каде започнува иднината ослободена од Дејтон?“ водена од проф. д-р Нерзук Ќурак. Во соработка со Архивите на Федерацијата на БиХ, беше отворена и изложбата „Три децении Дејтон“.

Заимовиќ нагласи дека академската заедница има обврска отворено да зборува за последиците и ограничувањата на договорот. „Време е да се надмине Дејтонскиот мировен договор и да се создаде нова уставна рамка на Босна и Херцеговина преку демократски реформи“, рече тој.

Грбо нагласи дека конференцијата не е само ретроспектива, туку покана за размислување за нов општествен договор. „Промената не смее да биде табу ако целта е поправедно и пофункционално општество“, рече таа.

Професорот Харун Ишериќ рече дека целта на конференцијата е да се демистификуваат политичките манипулации со уставното право на БиХ и аналитички да се оцени уставниот, политичкиот и општествениот развој на државата, нудејќи насоки за идните реформи.

Учесниците вклучуваат професори од универзитетите во Јеил, Луксембург, Виена, Грац, Утрехт, Тренто, Милано-Бикока, Стразбур и Љубљана, како и академици од универзитетите во Сараево, Бања Лука и Мостар. Во текот на следните три дена, на пленарните дискусии ќе се дискутира за функционирањето на Дејтонскиот мировен договор, неговите недостатоци и можните модели за поефикасно управување со Босна и Херцеговина.

На денешен ден, пред 30 години, во воената база Рајт-Патерсон во градот Дејтон, во американската држава Охајо, беше договорен Општиот рамковен договор за мир во Босна и Херцеговина, попознат како Дејтонски мировен договор.

Овој документ официјално ја заврши речиси четиригодишната војна, а Босна и Херцеговина беше воспоставена како држава на три конститутивни народи и други, и два ентитета, Федерацијата на Босна и Херцеговина и Република Српска, и округот Брчко.