Туркије предложи ограничен безбедносен договор за Црното Море откако неодамнешните напади врз бродовите поврзани со Туркије предизвикаа загриженост за безбедноста на регионалната трговија и ризикот од прелевање на војната во регионот.

„Доколку не може да се постигне сеопфатен договор за прекин на огнот и мир, повикуваме на ограничен договор во две области: воздржување од напади врз енергетската инфраструктура и обезбедување безбедност на комерцијалната пловидба во Црното Море“, рече министерот за надворешни работи Хакан Фидан во саботата.

Потсетувајќи како договорот за жито во Црното Море, посредуван од Туркије и ОН во 2022 година, за да се овозможи безбеден извоз на украинско жито, „ги заштити сите бродови од тоа да бидат цел и покрај војната“, Фидан рече дека е потребен сличен пакт за да се заштити трговијата.

„Сега постои обновена потреба за сличен договор“, рече тој.

Забелешките на Фидан следеа по наводните руски напади врз турски брод што транспортирал сончогледово масло во Црното Море, што ги загрози животите на 11 членови на екипажот, што стана втор таков напад врз турски брод за два дена.

„За среќа, досега нема повредени турски членови на екипажот“, рече Фидан, додавајќи дека Туркије „внимателно ги следи“ инцидентите.

По нападот, украинската морнарица соопшти дека Русија употребила дрон за да го погоди турскиот брод ВИВА додека патувал кон Египет.

Зеленски го опиша нападот како „директен предизвик од Русија кон целиот свет“, ветувајќи одмазда.

Ердоган повика на стабилност во Црното Море

Забелешките на Зеленски следеа по предупредувањата од Ердоган еден ден претходно Црното Море да не се претвора во зона на конфронтација, за време на разговорите лице в лице со неговиот руски колега, Владимир Путин, во петокот.

„Црното Море не треба да се гледа како арена на соперништво. Ова нема да им користи на Русија или Украина. На сите им е потребна слобода на навигација и безбедност во Црното Море“, рече Ердоган во петокот.

Турскиот брод што беше погоден пловел во ексклузивната економска зона на Украина, користејќи коридор за жито наменет да обезбеди безбеден премин за земјоделски извоз.

Ескалацијата доаѓа во услови на интензивирани поморски напади поврзани со војната.

Опасни води

Киев изврши бројни напади со беспилотни летала врз руските нафтени постројки оваа година во обид да ја поткопа способноста на Москва да ја финансира својата војна во Украина.

Милиони барели нафта дневно се движат на југ од руските пристаништа преку Истанбулскиот теснец и теснецот Чанаккале во Туркије кон Медитеранот, а бродовите поврзани со Туркије сѐ повеќе се зафатени во овие напади.

На почетокот на декември, Анкара ги повика амбасадорот на Украина и вршителот на должноста заменик-абасадор на Русија во Министерството за надворешни работи за да ги пренесе своите загрижености како одговор.

Турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган рече дека ваквите напади сигнализираат алармантна ескалација и не можат да се оправдаат.

Украина ниту потврди ниту негираше каква било улога во нападите.

Русија, која започна целосна војна против Украина во февруари 2022 година, ја обвини Украина за пиратство и се закани дека ќе возврати со прекинување на поморскиот пристап на Украина како одговор на нападите врз танкери.